Hoyerswerda - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 51°26′N 14°15′E / 51.433, 14.25

Hoyerswerda (pol. Wojrowice; górnołuż. Wojerecy, wym. [ˈwɔjɛʀɛt͡sɨ]; dolnołuż. Wórjejce, wym. [ˈʰɛrjejt͡se]) – górnołużyckie miasto w Niemczech, w północnej części kraju związkowego Saksonia, w okręgu administracyjnym Drezno, w powiecie Budziszyn, położone ok. 40 km na południe od Chociebuża i ok. 60 km na północny wschód od Drezna. Miasto należy do Euroregionu "Nysa".

Węgiel brunatny to skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego powstała w neogenie, w erze kenozoicznej ze szczątków roślin obumarłych bez dostępu powietrza. Zawartość węgla 62-75%. Często stosowany jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest nieodnawialnym źródłem energii.
Wolny Kraj Saksonia (śrdw.-łac. Saxonia, kraina Sasów; niem. Freistaat Sachsen, górnołuż. Swobodny stat Sakska, dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Jego obszar wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Został utworzony w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec. Obejmuje on w przybliżeniu obszar dawnego elektoratu a później królestwa Saksonii (patrz historia poniżej). Pod względem powierzchni Saksonia jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, szóstym spośród 16 niemieckich krajów związkowych. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa saxum - skała z powodu charakterystycznych czarnych saksońskich skał.

Do 31 lipca 2008 Hoyerswerda było miastem na prawach powiatu, 1 sierpnia zostało włączone do powiatu Budziszyn.

Historia

Miejscowość wzmiankowana w 1272 r. Prawa miejskie otrzymała w 1311 r. Miasteczko wielokrotnie zmieniało właścicieli. Na pocz. XVIII wieku znalazło się w posiadaniu ks. cieszyńskiej Urszuli Katarzyny Radziejowskiej, ks. Lubomirskiej (od 1704 do 1736 r.). Z rąk Radziejowskiej, miasto przejął elektor saski i król polski August III. W 1815 r. wraz z Dolnymi Łużycami miasto zostało oderwane od Saksonii i przyłączone do Prus. Miasto zostało połączone z resztą kraju linią kolejową, którą wybudowano w 1873 r. Fakt ten miał pozytywny wpływ na rozwój lokalnej gospodarki. W miasteczku w październiku 1912 r. założono organizację Serbołużyczan, Domowina i wybrano jej zarząd. W tym samym roku miejscowość ta została włączona do pruskiej prowincji Śląsk. W 1918 r. miasto było widownią demonstracji Serbołużyczan protestujących przeciwko polityce wynaradawiania Łużyczan prowadzonej w pruskiej i saskiej części Łużyc. W 1921 r. na konferencji delagatów Domowiny w Wojrowicach potępiono politykę germanizacji Łużyczan prowadzoną przez Niemcy. Podczas działań wojennych wiosną 1945 r. toczyły się tutaj zacięte walki, w wyniku których w mieście uległo zniszczeniu 35% budynków.

Język dolnołużycki (dolnoserbska rěc, dolnoserbšćina) - jeden z dwóch języków łużyckich, którym posługują się Dolnołużyczanie na niewielkim obszarze wokół Chociebuża we wschodniej części Niemiec.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

W czasach NRD rozpoczęto industrializację miasta. W 1955 r. zbudowano kombinat chemiczny "Schwarze Pumpe" (Čorna Pumpa) bazujący na węglu brunatnym wydobywanym w okolicach. Zakłady zatrudniały ponad 20 tys. pracowników, w większości pochodzących spoza Hoyerswerdy. Zbudowano dla nich nowe miasto-blokowisko obok już istniejącego. Na pocz. lat 80. XX w. liczba mieszkańców przekroczyła 70 tys. Po upadku NRD spadła prawie o połowę. Obecnie trwa wyburzanie blokowisk, które wcześniej opustoszały. Jednocześnie dąży się do przywrócenia dawnego charakteru miasta sprzed czasów industrializacji.

Okręg administracyjny Drezno (niem. Direktionsbezirk Dresden) - jeden z trzech tego typów okręgów w Saksonii. Okręg powstał 1 sierpnia 2008 jako następstwo rejencji Drezno w wyniku reformy administracyjnej kraju związkowego. Siedziba administracyjna okręgu znajduje się w Dreźnie.
Euroregion Neisse-Nisa-Nysa to euroregion obejmujący trzy obszary przygraniczne położone w środkowej Europie, u styku granic Polski (tereny Sudetów Zachodnich oraz powiat żarski), Czech (tereny Sudetów Zachodnich oraz region Usti nad Łabą: powiaty Krásná Lípa, Česká Lípa, Liberec, Jablonec nad Nysą i Semily) i Niemiec (od Gór Łużyckich i Pogórza Łużyckiego na północ obejmując także Łużyce Dolne, powiaty Löbau – Żytawa, Budziszyn, Kamenz, Łużyce Górne – Dolny Śląsk). Utworzony w 1991 r.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)