Hrabstwo Monaghan - Polski Serwis Naukowy

Hrabstwo Monaghan (irl. Contae Mhuineacháin) jest hrabstwem w Irlandii. Jest to jedno z trzech hrabstw prowincji Ulster, które nie należą do Irlandii Północnej. Nazwa hrabstwa odnosi się do dużej liczby drumlinów, małych wzgórz tworzących pola drumlinowe, powstałych poprzez działalność lodowca.

Cavan jest hrabstwem w Irlandii. Jest to jedno z trzech hrabstw prowincji Ulster, które nie są częścią Irlandii Północnej. Cavan graniczy z hrabstwami: Monaghan, Leitrim, Longford, Meath, Westmeath z Irlandii, oraz Fermanagh z Irlandii Północnej.

Pole drumlinowe - obszar licznego występowania drumlinów ułożonych wachlarzowato lub równolegle do siebie, zgodnie z kierunkiem ruchu lodowca. Obniżenia oddzielające sąsiednie drumliny zazwyczaj wypełnione są przez bagna, torfowiska lub jeziora. W Polsce pola drumlinowe występują m.in. na Pojezierzu Dobrzyńskim, oraz w okolicach Stargardu, gdzie występuje największe skupisko pagórków bochenkowatych (ok. 3,5 tys.) - tzw. stargardzkie pola drumlinowe.

Hrabstwo graniczy z hrabstwami w Irlandii Północnej: Tyrone na północy, Armagh na wschodzie i Fermanagh na południowym zachodzie oraz w Irlandii: Louth na południowym wschodzie, Meath na południu, Cavan na zachodzie. Monaghan jest głównym miastem i stolicą hrabstwa. Inne miasta to: Carrickmacross, Castleblayney i Clones.

Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

Lodowiec jest wolno płynącą rzeką lodu, powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi, i drugim po oceanach wody na świecie. W górnej części lodowca powstaje cyrk lodowcowy, z którego wypływający lodowiec rzeźbi U-kształtną dolinę lodowcową, zaś z niesionego materiału odkładana jest morena. Badaniem lodowców zajmuje się glacjologia.

Monaghan jest miejscem narodzin irlandzkiego poety i pisarza Patricka Kavanagh. Kavanagh jest jedną z najwybitniejszych postaci irlandzkiej poezji w XX wieku. Jego poemat Stony Grey Soil odnosi się do hrabstwa.

Geografia

W hrabstwie jest kilka gór: Mullyash, Slieve Beagh (na irlandzkiej granicy, między Tyrone i Fermanagh) i Coolberrin Hill (214 m). Występują również liczne jeziora: Lough Egish, Lough Fea, Mucky Lough, Lough Araghlon, Inner Lough, Drunlona Lough i White Lough. Rzeki w Monaghan to Fane (na południowym wschodzie hrabstwa, wzdłuż granicy z Louth), Glyde (wzdłuż granic z Louth i Meath) oraz Blackwater (wzdłuż granicy z Tyrone).

Hrabstwo Armagh (irl. Contae Ard Mhacha) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północno-wschodniej części wyspy. Hrabstwo graniczy z hrabstwami: Down na wschodzie, Tyrone na północnym zachodzie, Antrim i Londonderry przez Lough Neagh na północy, oraz z dwoma hrabstwami Republiki Irlandii na południu: Louth i Monaghan.

Góra – wypukła forma ukształtowania terenu o silnie urozmaiconej rzeźbie, wysokościach względnych w stosunku do najbliższych den dolinnych powyżej 300 m i dużym nachyleniu stoków. Ze względu na wysokości względne i stromość stoków wyróżnia się góry niskie, średnie i wysokie. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się góry fałdowe, zrębowe i wulkaniczne.