Hrabstwo Venaissin - Polski Serwis Naukowy

Herb hrabstwa Venaissin

Terytorium hrabstwa Venaissin

Hrabstwo Venaissin (fr. Comtat Venaissin, prowan. lo Comtat Venaicin lub lou Coumtat Venessin) - francuska kraina historyczna w Prowansji, obecnie znajduje się w departamencie Vaucluse. Główne miasta to: Awinion, Cavaillon, Carpentras i Vaison-la-Romaine. W latach 1274-1791 hrabstwo było eksklawą Państwa Kościelnego we Francji, a w latach 1317-1377 na jego terenie rezydowali papieże.

Kuria Rzymska – organ, przez który papież sprawuje swoją władzę. Kuria składa się z dykasterii i innych urzędów, z których każdy ma swój zakres działania, co wiąże się z odpowiedzialnością oraz odpowiednimi kompetencjami. Najważniejszymi działami Kurii są Sekretariat Stanu oraz kongregacje. Kolejne miejsca w hierarchii zajmują rady i komisje papieskie. Oprócz stałych urzędów papież może zwoływać konsystorze Kolegium Kardynalskiego w celu wyjaśnienia szczególnie trudnych kwestii. Powołano w szczególności Komisję Kardynalską ds. Organizacji i Problemów Ekonomicznych Stolicy Apostolskiej, która zajmuje się zarządzaniem finansami Watykanu. Kuria stanowi osobisty personel papieża i jej organizacja zależy całkowicie od niego.

Alfons z Poitiers (ur. 11 listopada 1220, zm. 21 sierpnia 1271, Corneto koło Sieny) — hrabia Poitiers od 1226, hrabia Tuluzy od 1249. Syn króla Francji Ludwika VIII Lwa i Blanki Kastylijskiej, brat Ludwika IX Świętego. Mąż Joanny, córki Rajmunda VII, hrabiego Tuluzy, dziedziczki hrabstwa.

Historia

Nazwa hrabstwa pochodzi od miasta Venasque – jego pierwszej stolicy, od 1320 przeniesionej do Carpentras. Początkowo Awinion i Orange nie należały do hrabstwa Venaissin. Hrabstwo było własnością hrabiego Poitiers i Tuluzy – Alfonsa, brata króla Francji Ludwika IX, następnie stała się własnością króla Francji, a od 1274 - własnością Państwa Kościelnego.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Szuadit lub język żydowsko-prowansalski, (שואדית, fr.: Chouadite, Shuadit,) język wymarły z grupy języków romańskich, używany w Prowansji przez Żydów w okresie od XI w. do 1977.

Papież Klemens V przeniósł siedzibę Kurii Rzymskiej do Carpentras w 1316. Kolejni papieże rezydowali w Awinionie aż do 1377. Królowa Joanna Neapolitańska sprzedała Awinion papieżowi w 1348 i powstały w ten sposób dwa hrabstwa: awiniońskie i carpentrańskie pod władzą papieży, lecz z oddzielnym zarządem, flagą i mennicą. Mieszkańcy tych hrabstw byli zwolnieni z podatków. W przeciwieństwie do sąsiedniej Prowansji, z której Żydzi zostali wygnani już w XV w., posiadłości papieskie pozwalały nadal na istnienie znaczących kolonii żydowskich na swoim terytorium i przyjmowały żydowskich uciekinierów z Francji. Żydzi musieli jednak mieszkać w czterech ciasnych i przeludnionych gettach, tzw. juiverie. Rozwijała się tam specyficzna prowansalska kultura żydowska z własnym językiem szuadit. Najstarsza zachowana synagoga we Francji (z XIV w.) znajduje się w Carpentras.

Klemens V (właściwie Bertrand de Got), (ur. ok. 1260 w Villandraut, Francja - zm. 20 kwietnia 1314 w Roquemaure, Francja) – papież w okresie od 5 czerwca 1305 do 20 kwietnia 1314.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Królowie Francji wielokrotnie bezskutecznie usiłowali anektować hrabstwo Venaissin: było okupowana przez wojska królewskie w 1663, 1668 i od 1768 do 1774, z powodu sporów między monarchią francuską a papieżami. Tym niemniej hrabstwo pozostało własnością papieską aż do 1791.
Zgromadzenie Narodowe we Francji (fr. Assemblée nationale) – we Francji, stanowi obecnie izbę niższą Parlamentu Francji, i wybierane jest na 5 lat w dwóch turach wyborów powszechnych, bezpośrednich i większościowych. Drugą izbą jest Senat, wybierany przez kolegium elektorów.

Awinion (fr. Avignon, prowans. Avinhon) — miasto na południu Francji (w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Vaucluse), u podnóża wapiennego wzgórza, na lewym brzegu Rodanu, przy ujściu do niego rzeki Durance. Nad miastem góruje zamek papieży (Palais des Papes).

W 1790 hrabstwo ogarnęły zamieszki, spowodowane wybuchem Rewolucji francuskiej i z Awinionu został wygnany wicelegat (reprezentant papieża), a mieszkańcy hrabstwa zwrócili się z prośbą do władz rewolucyjnych o przyłączenie do Francji.
W Carpentras próbowano utworzyć własne niezależne państewko republikańskie. W kwietniu 1790, bez zgody papieża utworzono rząd, który uznał władzę papieża jako konstytucyjnej głowy państwa. Awinion, należący do Republiki Francuskiej, wysłał wówczas przeciwko Carpentras oddział wojska, jednak mimo dwóch oblężeń nie zdobył Carpentras. Dopiero francuskie Zgromadzenie Narodowe wydało 14 września 1791 dekret, który oficjalnie przyłączył Awinion i hrabstwo Venaissin do Francji. Papież Pius VI, pod groźbą aneksji Państwa Kościelnego przez armie republikańskie pod dowództwem generała Napoleona Bonaparte, podpisał 19 lutego 1797 traktat z Tolentino, w którym papież uznał aneksję hrabstwa Venaissin dokonaną przez Francję.
Pius VI, (Giovanni Angelo Braschi), (ur. 25 grudnia 1717 w Cesena, zm. 29 sierpnia 1799 w Valence (Drôme)) – papież w okresie od 15 lutego 1775 do 29 sierpnia 1799.

Orange – miasto na południu Francji, w departamencie Vaucluse (region Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże), położone w dolinie Rodanu, na północ od Awinionu, ok. 90 km od Morza Śródziemnego.

Linki zewnętrzne

Historia departamentu Vaucluse (fr.)

Bonaparte i Pius VI (fr.)

Żydzi w hrabstwie Venaissin (fr.)