Hron - Polski Serwis Naukowy

Miejsce w którym jest źródło rzeki Hron

Rzeka Hron blisko Starego Tekova

Rzeka Hron w Bańskiej Bystrzycy

Hron (węg. Garam, niem. Gran) – rzeka w środkowej Słowacji, w zlewisku Dunaju. Długość 289 km, powierzchnia dorzecza 5 464,6 km².

Hron ma źródła na południowych stokach masywu Kráľova hoľa w Niżnych Tatrach, koło wsi Telgárt, na wysokości około 980 m n.p.m. Stamtąd płynie na zachód tzw. Bruzdą Hronu - ciągiem kotlin oddzielających Niżne Tatry od Krasu Murańskiego, Rudaw Weporskich i Polany, zbierając dopływy - górskie potoki z obu grzbietów. Przepływa przez Brezno, a następnie przez Bańską Bystrzycę. W Bańskiej Bystrzycy skręca na południe, a po 20 km, koło miasta Zvolen - znów na zachód. W ten sposób okrąża od wschodu i południa masyw Gór Krzemnickich. Następnie, w okolicy miasta Žiar nad Hronom, rzeka przyjmuje swój największy dopływ - Slatinę, zmienia kierunek na południowo-zachodni i płynie wąską kotliną między Górami Szczawnickimi na wschodzie a masywem Vtačnik i wzgórzami Hroński Inowiec na zachodzie. Na wysokości wsi Kozárovce Hron wypływa na Niziną Naddunajską, gdzie zmienia kierunek na południowo-wschodni, a następnie na południowy i od tej pory płynie równolegle do rzeki Ipeľ, od której dzieli go pasmo niewysokich Wzgórz Ipelskich. Uchodzi do Dunaju na wysokości 112 m n.p.m., tuż na wschód od miasta Štúrovo.

Niżne Tatry (514.91; słow. Nízke Tatry, węg. Alacsony-Tátra, niem. Niedere Tatra) – pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, na terenie Słowacji. Jego najwyższym szczytem jest Dumbier (Dziumbier, Ďumbier, 2043 m n.p.m.). Na terenie Niżnych Tatr utworzono największy park narodowy na Słowacji - Park Narodowy Niżne Tatry.

Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

Średnie roczne przepływy rzeki wynoszą:

Brezno - 8 m³/s;

Bańska Bystrzyca - 27,9 m³/s;

Zwoleń - 30 m³/s,

Nová Baňa - 49,5 m³/s;

Bíňa (ujście do Dunaju) - 53,7 m³/s.

Wielkie powodzie w dorzeczu Hronu miały miejsce w latach: 1784, 1813, 1853, 1974. W 1974 r. przepływ rzeki w Bańskiej Bystrzycy wynosił 560 m³/s.

Hron jest drugą co do długości (po Wagu) rzeką Słowacji płynącą w całości po jej terytorium. Powierzchnia jego dorzecza stanowi 11% powierzchni całej Słowacji. Jest także główną i największą rzeką środkowej Słowacji. Górnym i środkowym odcinkiem jego doliny biegną droga i linia kolejowa łączące Bańską Bystrzycę ze wschodem i zachodem kraju, a środkową część doliny wykorzystuje droga ekspresowa R1 z Bańskiej Bystrzycy do Nitry (E77 na odcinku Bańska Bystrzyca - Zvolen, E571 na odcinku Zvolen-Nitra).

Droga ekspresowa R1 (słow. rýchlostná cesta R1) - droga ekspresowa w zachodniej i środkowej Słowacji. Rozpoczyna się w węźle z autostradą D1 koło Trnawy i prowadzi przez Nitrę, Zvolen do Bańskiej Bystrzycy. Planowane jest przedłużenie do Ružomberka. Pomiędzy Nitrą a Bańską Bystrzycą biegnie doliną rzeki Hron.

Wag (słow. Váh, węg. Vág, niem. Waag) – rzeka w zachodniej Słowacji, w dorzeczu Dunaju. Długość – 403 km, powierzchnia zlewni – 10.640 km², średni roczny przepływ u ujścia – 196 m³/s. Do dorzecza Wagu należy także polska część Orawy.

Jeszcze w latach 30. XX wieku Hronem spławiano drewno. Obecnie rzeka jest atrakcyjnym szlakiem kajakowym. Przy wysokim stanie wody jest spławna na długości 272 km, od miejscowości Heľpa. Przy średnich stanach wód spływ rozpoczyna się od Brezna na długości 241 km lub od Podbrezovej na długości 231 km. Przy niskich stanach wody spływ zaczyna się w Bańskiej Bystrzycy i liczy 197 km długości.

Dunaj (łac. Danubius, ang. Danube, niem. Donau, słow. Dunaj, węg. Duna, chorw. Dunav, serb. i buł. Дунав, rum. Dunărea, ukr. Дунай gr. Ίστρος Istros) – po Wołdze druga co do długości rzeka w Europie.

Góry Krzemnickie (514.84, słow. Kremnické vrchy) – grupa górska pochodzenia wulkanicznego w Centralnych Karpatach Zachodnich w środkowej Słowacji. Zaliczana jest do tzw. Łańcucha Wielkofatrzańskiego. Nazwa pochodzi od położonego w centrum grupy miasta Kremnica. Najwyższy szczyt: Flochová (1317 m n.p.m.).

Bibliografia

Adamec Vladimír, Jedličková Nora: Slovensko. Turistický lexikon. wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1991;