Hubert Linde - Polski Serwis Naukowy

Hubert Linde

Hubert Ignacy Linde (ur. 3 listopada 1867 w Stanisławowie, zm. 17 kwietnia 1926) – polski działacz państwowy i gospodarczy, minister poczty i telegrafów oraz skarbu.

Życiorys

Był synem Ferdynanda (ziemianina) i Kamili ze Stańkowskich. W 1887 ukończył gimnazjum klasyczne w Stanisławowie. Od czerwca 1889 pracował jako urzędnik pocztowy; w latach 1891-1895 studiował na Wydziale Prawno-Administracyjnym Uniwersytetu Lwowskiego. W latach 1897-1905 był naczelnikiem urzędu pocztowego w Szczakowej, 1905-1907 dyrektorem urzędu w Samborze, od 1907 dyrektorem urzędu w Tarnowie. Działał w tym okresie w polskich organizacjach społecznych, narodowych i oświatowych, był m.in. współpracownikiem Związku Młodzieży Polskiej "Zet" i Ligi Narodowej. Należał także do Towarzystwa Szkoły Ludowej, wchodził w skład władz tej organizacji oraz przewodniczył kołu tarnowskiemu.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Liga Narodowa, tajna, działająca we wszystkich trzech zaborach organizacja polityczna, utworzona w kwietniu 1893 roku z przekształcenia Ligi Polskiej. W konspiracji kierowana z zaboru austriackiego przez Romana Dmowskiego, przedstawiciela skrzydła narodowego. Jej celem było kształtowanie nowoczesnego narodu polskiego - silnego, gotowego oprzeć się innym narodom i realizującego własną misję dziejową. Charakteryzowało ją dążenie do utworzenia jednolitego narodowo państwa. Liga negowała walkę klasową. Za zagrożenie uważała działalność mniejszości narodowych. Piętnowałą ucisk carski, krytykowała obóz ugodowców za ich lojalizm wobec Rosji. Jej działacze odzyskanie niepodległości pojmowali jako cel dalekosiężny. Organizacja ta wydawała we Lwowie "Przegląd Wszechpolski".

W czasie I wojny światowej współorganizował 180-osobowy oddział "Dzieci Tarnowskich", który wszedł później w skład I Brygady Legionów.

W 1917 przedstawił Radzie Regencyjnej projekt organizacji poczty polskiej oraz Pocztowej Kasy Oszczędności. W grudniu 1918 premier Jędrzej Moraczewski powołał go na dyrektora Kasy (jeszcze wówczas nie istniejącej). W styczniu 1919 Linde został ministrem poczt i telegrafów; przyczynił się na tym stanowisku do odbudowy systemu pocztowego, zrealizował również projekt powołania Pocztowej Kasy Oszczędności (w lutym 1919) i niezależnie od stanowiska ministra objął jej prezesurę. Będąc ministrem pozostawał w stałym konflikcie z socjalistycznym Związkiem Zawodowym Pracowników Pocztowych i Telegraficznych i był poddawany krytyce lewicy parlamentarnej, m.in. Ignacego Daszyńskiego; odszedł z rządu w grudniu 1919. Skoncentrował się wówczas na pracy w Kasie, którą przyszło mu kierować w czasie narastających trudności gospodarczych.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Tarnów – miasto w południowej Polsce w województwie małopolskim, leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.

Ponownie znalazł się w rządzie w lipcu 1923, obejmując w gabinecie Wincentego Witosa stanowisko ministra skarbu. W czasie krótkiego pełnienia funkcji ministra szansę naprawy skarbu i waluty polskiej widział w pożyczce zagranicznej, ale zabiegi o jej uzyskanie w Anglii i USA nie powiodły się. 1 września 1923 został zdymisjonowany.

Polski Słownik Biograficzny (PSB) – wielotomowa publikacja mająca na celu gromadzenie biografii sławnych, nieżyjących już osób związanych z Polską, mieszkających w niej oraz poza jej granicami, od czasów Popiela do współczesności.

Jędrzej Moraczewski, ps. E. K. Pomorski, Edward (ur. 13 stycznia 1870 w Trzemesznie k. Mogilna w Wielkopolsce, zm. 5 sierpnia 1944 w Sulejówku) – inżynier kolejowy, działacz związkowy, polityk i publicysta, jeden z przywódców Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej i Polskiej Partii Socjalistycznej.

Kontynuował pracę na stanowisku prezesa Pocztowej Kasy Oszczędności do października 1925. Najwyższa Izba Kontroli wykryła w pracy Kasy szereg nieprawidłowości, co doprowadziło do odwołania Lindego i wytoczenia mu procesu w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Byłemu prezesowi zarzucono popełnienie sprzecznych z prawem czynów, które umożliwiły czerpanie korzyści osobom trzecim (nie jemu samemu, ale wśród beneficjentów tych działań miał być brat Lindego Marian). W napiętej atmosferze (Lindego atakowała prasa - "Robotnik", "Kurier Poranny", "Dziennik Bydgoski") na dwa dni przed planowanym ogłoszeniem wyroku Linde został zastrzelony na ulicy. Zabójca, sierżant WP Wacław Trzmielowski tłumaczył, że obawiał się wydania zbyt łagodnego wyroku; ze względu na kryminalną przeszłość Trzmielowskiego przed służbą wojskową pojawiła się teoria, że był on jedynie opłaconym mordercą. Wobec śmierci Lindego postępowanie karne wobec niego umorzono.

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (AGH; dawniej: Akademia Górnicza w Krakowie; nazwa międzynarodowa: AGH University of Science and Technology; dawniej: University of Mining and Metallurgy) – jedna z największych polskich wyższych uczelni, zaliczana do najlepszych uczelni technicznych w kraju. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 2. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 301. pośród wszystkich typów uczelni. Powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów.

Ignacy Ewaryst Daszyński (ur. 26 października 1866 w Zbarażu, zm. 31 października 1936 w Bystrej Śląskiej koło Bielska) – polski polityk socjalistyczny, premier rządu lubelskiego w 1918, publicysta, współzałożyciel PPSD (Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej), później PPS, w 1929 jeden z założycieli Centrolewu. W czasie przewrotu majowego w 1926 poparł Józefa Piłsudskiego, później jednak przeszedł do opozycji. Marszałek Sejmu w latach 1928–1930.

Linde działał w organizacjach społecznych, szczególnie Towarzystwie Szkoły Ludowej, także w niepodległej Polsce. Był autorem publikacji o tematyce historycznej i pocztowej, m.in. Ustrój poczty, Projekt organizacji Pocztowej Kasy Oszczędności w Polsce, głównie na łamach pisma "Przemysł i Handel". Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta.

Najwyższa Izba Kontroli – państwowy organ kontroli, podlegający bezpośrednio Sejmowi. W zakresie NIK-u jest m.in.: kontrolowanie działalności organów państwa (administracji rządowej), NBP, osób prawnych działających na rzecz państwa, organizacji państwowych. Głównym zadaniem kontroli prowadzonych przez NIK jest dostarczanie Sejmowi i opinii publicznej informacji o działaniach państwa, które są oceniane pod kątem: legalności, gospodarności, celowości oraz rzetelności. Szczególną, konstytucyjną rolę zajmuje opinia NIK w procedurze zatwierdzania przez Parlament sprawozdania budżetowego Rządu.

Uniwersytet Lwowski (ukr. Львівський національний університет імені Івана Франка) – uniwersytet we Lwowie, założony przez króla Polski Jana Kazimierza w 1661 jako Akademia Lwowska, do 1940 Uniwersytet Jana Kazimierza; jeden z najstarszych w Europie Wschodniej i czwarty najstarszy uniwersytet założony na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, współcześnie jeden z największych ukraińskich uniwersytetów państwowych.

Z małżeństwa z nauczycielką Wandą Dwernicką (zawartym w 1895) miał pięcioro dzieci. Troje zmarło w dzieciństwie; córka Zofia wyszła za mąż za Ignacego Rapacza, córka Janina - za Tadeusza Kochmańskiego (inżyniera górniczego, profesora Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie).

Bibliografia

Zbigniew Landau, Hubert Linde, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XVII, 1972