Hugo Hartung - architekt - Polski Serwis Naukowy

H. Hartung: Propozycja renowacji katedry we Wrocławiu, ok. 1910

Pomnik kolumny Hartunga zbudowany z fragmentów wiaduktu nad Stadthausstrasse w Berlinie

Hugo Hartung (ur. 9 sierpnia 1855 w Jenie, zm. 21 grudnia 1932 w Großjena k. Naumburg (Saale)) – niemiecki architekt i historyk architektury.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Habilitacja (z łac. habilitas – "zdatność, zręczność") – postępowanie, którego celem jest uzyskanie przez uprawnioną osobę stopnia naukowego doktora habilitowanego. Praca habilitacyjna i przewód habilitacyjny stanowią etap na drodze do uzyskania stanowiska profesora na uczelni a następnie profesora tytularnego.

Projektant żeliwnego typu słupa, tzw. kolumny Hartunga, stosowanego jako standardowa konstrukcja zwłaszcza w budowlach kolejowych okolic Berlina na przełomie XIX i XX wieku.

Biografia

Hartung studiował budownictwo i architekturę na Wyższej Szkole Technicznej w Charlottenburgu, a do roku 1894 był tam asystentem. W 1895 habilitował się i pracował na zlecenie jako wykładowca architektury średniowiecznej. W 1899 został profesorem nadzwyczajnym, a rok później otrzymał powołanie na Wyższą Szkołę Techniczną w Dreźnie.

Jena – miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech nad rzeką Soławą (niem. Saale), w kraju związkowym Turyngia (niem. Thüringen). Z populacją 103392 mieszkańców (31 grudnia 2008 r.) jest drugim co do wielkości miastem regionu (po stolicy Turyngii Erfurcie).

Carl Wilhelm Ernst Schäfer (ur. 18 stycznia 1844 w Kassel, zm. 5 maja 1908 w Carlsfeld w Brehna) - niemiecki architekt, konserwator zabytków i nauczyciel akademicki.

W Dreźnie pracował w latach 1900–1912 jako profesor zwyczajny architektury i projektowania oraz dyrektor instytutu architektury i projektowania. W latach 1904–1906 był kierownikiem działu architektury (dziekanem), a w roku akademickim 1909–1910 rektorem Wyższej Szkoły Technicznej. W 1912 powrócił na Wyższą Szkołę Techniczną w Berlinie-Charlottenburgu, gdzie do przejścia na emeryturę w 1920 był profesorem zwyczajnym architektury.

Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

Żeliwo – stop odlewniczy żelaza z węglem, krzemem, manganem, fosforem, siarką i innymi składnikami, zawierający od 2 do 3,6% węgla w postaci cementytu lub grafitu. Występowanie konkretnej fazy węgla zależy od szybkości chłodzenia. Chłodzenie powolne sprzyja wydzielaniu się grafitu. Także i dodatki stopowe odgrywają tu pewną rolę. Krzem powoduje skłonność do wydzielania się grafitu, a mangan przeciwnie, stabilizuje cementyt. Żeliwo otrzymuje się przez przetapianie surówki z dodatkami złomu stalowego lub żeliwnego w piecach zwanych żeliwiakami. Tak powstały materiał stosuje się do wykonywania odlewów. Żeliwo charakteryzuje się niewielkim - 1,0 do 2,0% skurczem odlewniczym, łatwością wypełniania form, a po zastygnięciu obrabialnością. Wyroby odlewnicze po zastygnięciu, by usunąć ewentualne ostre krawędzie i pozostałości formy odlewniczej, poddaje się szlifowaniu. Odlew poddaje się także procesowi sezonowania, którego celem jest zmniejszenie wewnętrznych naprężeń, które mogą doprowadzić do odkształceń lub uszkodzeń wyrobu. Żeliwo dzięki wysokiej zawartości węgla posiada wysoką odporność na korozję.

Działalność

Hugo Hartung projektował domy prywatne (projekt zagospodarowania dzielnicy Grünewald w Berlinie) i budowle publiczne, brał również udział przy rozbudowach i renowacjach kościołów we wschodniej części ówczesnych Niemiec. Wiele z zachowanych obiektów znajduje się na terenie dzisiejszej Polski.

Architekt – wykonywanie zawodu architekta polega na współtworzeniu kultury przez projektowanie architektoniczne obiektów budowlanych, ich przestrzennego otoczenia oraz ich realizację, na nadzorze nad procesem ich powstawania oraz na edukacji architektonicznej. Tak definiuje ten zawód w Polsce ustawa o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.

Neorenesans - nurt w architekturze XIX-wiecznego historyzmu, nawiązujący formalnie do architektury renesansowej. W krajach Europy Środkowej nawiązywano przede wszystkim do tzw. renesansu północnego.

Hartung odznaczył się ponadto w budownictwie mostów. Zaprojektowany przez niego żeliwny typ słupa, tzw. kolumna Hartunga zwyciężył w zorganizowanym w 1880 konkursie na opracowanie podpór berlińskiej kolei średnicowej i był stosowany jako standardowa konstrukcja zwłaszcza w budowlach kolejowych okolic Berlina w latach 1882–1914, a w nieco zmienionej formie w kilku wiaduktach we Wrocławiu.

Kościół Świętego Ducha – świątynia rzymskokatolicka w Toruniu. Do 1945 budynek służył jako kościół ewangelicki, po czym przeszedł w ręce zakonu jezuitów.

Archikatedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu (niem. Breslauer Dom, Kathedrale St. Johannes des Täufers) – rzymskokatolicki gotycki kościół na Ostrowie Tumskim.

Wybrane dzieła

rekonstrukcja katedry w Miśni (z Carlem Schäferem)

1897 – pałac w Ornontowicach w woj. śląskim; w stylu eklektycznym z przewagą elementów neorenesansu północnego niderlandzkiego

1897–1899 – wieża kościoła św. Ducha w Toruniu o formach neobarokowych (pierwotny projekt wspólnie z Carlem Schäferem)

1899–1901 – siedziba Starostwa w Toruniu (obecnie Urząd Miejski); budynek o formach neogotyckich z nietynkowanej cegły

budynek Starostwa w Gnieźnie

dekoracja kamieniarska wież katedry we Wrocławiu

1902 – wieża cesarza Wilhelma w Arnstadt w Turyngii

1901 – Kolumna Bismarcka na Bydgoskim Przedmieściu w Toruniu (z berlińskim rzeźbiarzem Harro Magnussenem, zburzona w 1926)

Przypisy

↑ Reiner Pommerin: Geschichte der TU Dresden, 1828-2003. Böhlau Verlag Köln Weimar, 2003, s. 121. ISBN 3412023035. [dostęp 2010-07-29]. (niem.)
victoriastadt: Die Hartungsche Säule: Vorbild für drei Jahrzehnte (niem.). [dostęp 2010-07-29].
Dombau-Verein Meißen e.V.: Steckbriefe. Dom zu Meißen (niem.). [dostęp 2010-07-29].
Technische Universität Berlin: Hugo Hartung (1855-1932) Schloss Ornontowitz bei Gleiwitz (1900) (niem.). [dostęp 2010-07-29].
Technische Universität Berlin: Hugo Hartung (1855-1932) Landratsamt (Kreishaus), Thorn (1899) (niem.). [dostęp 2010-07-29].
Technische Universität Berlin: Hugo Hartung (1855-1932) Kaiserturm auf der Alteburg bei Arnstadt (1900) (niem.). [dostęp 2010-07-29].

Linki zewnętrzne

Technische Universität Berlin: Hugo Hartung: Projekte (im Bestand des Architekturmuseums) (niem.). [dostęp 2010-07-28].