Humań - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 48°45′N 30°13′E / 48.75, 30.217

Cerkiew prawosławna w Humaniu

Humań (ukr. Умань) – miasto w środkowej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, przy połączeniu Kamionki i Umanki (dorzecze Bohu) – 88 730 mieszkańców (2004). Przemysł: maszynowy, materiałów budowlanych i spożywczy; 2 szkoły wyższe.

Bazylianie (łac.: Ordo Sancti Basilii Magni, skrót: OSBM) – szereg zgromadzeń zakonnych, wywodzących swój rodowód od św. Bazylego Wielkiego, którego Pisma Ascetyczne leżą u podstaw konstytucji kongregacji. Istnieje kilka formacji bazyliańskich. W ponad tysiącletniej historii życie zakonników bazyliańskich ulegało modyfikacjom. Do najbardziej znanych reformatorów należą św. Teodor Studyta, św. Teodozjusz Pieczerski, św. Jozafat Kuncewicz, bł. Józef Welamin Rutski.

Filologia klasyczna (gr.-łac. philologia classica, zamiłowanie do języków klasycznych) - gałąź nauk humanistycznych zajmująca się badaniem języków klasycznych dla kultury europejskiej (zwanych w skrócie po prostu klasycznymi), to jest greki i łaciny.

Historia

pocz. XVII w. – posiadłość rodu Kalinowskich, silna twierdza polska, zdobywana kilkakrotnie przez Kozaków

1768 – podczas koliszczyzny Kozacy i miejscowi ruscy chłopi wymordowali załogę twierdzy, polskich mieszkańców oraz Żydów i duchowieństwo unickie, w sumie około 20.000 osób, tzw. rzeź humańska

od 1793 – w zaborze rosyjskim, jako siedziba powiatu humańskiego

1815-1820 - u Bazylianów w Humaniu, uczyli się polscy romantyczni literaci; m.in.; Józef Bohdan Zalewski, Seweryn Goszczyński i Michał Grabowski

1922-1991 – w Ukraińskiej SRR

lipiec 1941 - NKWD morduje więżniów.

Zabytki

grób Nachmana z Bracławia

kościół parafialny (I poł. XIX w.)

hala targowa (II poł. XVIII w.)

park Zofiówka, (koniec XVIII) w. powstały z inicjatywy Stanisława Szczęsnego Potockiego, wojewody ruskiego, jako dar dla jego trzeciej żony, Zofii

Park miał 150 ha powierzchni, był jednym z najpiękniejszych parków w Europie. Powstał nad malowniczym jarem rzeki Kamionka. W centrum wykopano dwa sztuczne stawy z różnicą poziomów 20 m. Budowniczy Ludwik Metzell opracował układ wodociągów, kanałów, wodotrysków, fontann i kaskad. Z Francji i Włoch sprowadzano marmury i gotowe rzeźby. Wybudowano altany, sztuczne groty; wytyczono aleje i ścieżki spacerowe z posągami, obeliskami, wazonami i platformami widokowymi

Park został skonfiskowany przez cara Mikołaja I za udział w powstaniu listopadowym Aleksandra Potockiego, syna Szczęsnego. W XIX w. przeprowadzono zmiany, w 1841 wybudowano altanę chińską, klasycystyczny Pawilon Flory i Pawilon Różowy oraz bramę wjazdową z dwoma pawilonami odźwiernych. W czasach sowieckich Zofiówka utraciła wiele ze swego blasku; obecnie utrzymana jest w dobrym stanie i odwiedzana przez turystów

Osoby związane z miastem

Nachman z Bracławia (1772-1810) - rabin chasydzki

Józef Jeżowski (1793-1855) - polski filolog klasyczny, poeta, tłumacz, współzałożyciel Towarzystwa Filomatów

Janusz Julian Wierusz-Kowalski (1905-1963) - polski działacz polityczny, instruktor harcerski

Irena Sandecka (1912-2010) - polska poetka, nauczycielka

Iwan Skoropadski (1646-1722) - hetman Lewobrzeżnej Ukrainy

Zofia Potocka

Miasta partnerskie

Gniezno

Obwód czerkaski (ukr. Черкаська область) jest jednym z 24 obwodów Ukrainy. Leży w środkowej części Ukrainy, nad Dnieprem. Stolicą obwodu są Czerkasy.

Mikołaj I Pawłowicz (ros. Николай I Павлович) (ur. 6 lipca 1796 w Carskim Siole, zm. 2 marca 1855 w Sankt Petersburgu) – cesarz Rosji od 26 grudnia 1825 (koronowany na cesarza 22 sierpnia 1826 roku), król Polski od 1825 (koronowany na króla Polski 24 maja 1829 roku, zdetronizowany przez polski Sejm w 1831), brat Aleksandra I (1777-1825), trzeci syn Pawła I (1754-1801), z dynastii Romanowów. Nazywany Mikołajem I Pałkinem.

Łańcut

Zobacz też

Koliszczyzna

Pułk Humański Lekkiej Jazdy

Synagoga Starobazarna w Humaniu

Synagoga Nowobazarna w Humaniu

Linki zewnętrzne

MSN World Atlas

Humań w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.