Huroni - Polski Serwis Naukowy

Wódz Huronów, mal. Paul Kane

Huroni (po przeniesieniu się do Wisconsin znani pod nazwą własną Wyandotte, Wyandot) - plemię Indian Ameryki Północnej; w przeszłości główne zajęcie: rolnictwo; w XVI/XVII wieku stworzyli silną federację przeciw Algonkinom; w poł. XVII wieku rozbici przez Irokezów, przenieśli się z terenów między jeziorami Huron i Erie a Rzeką Świętego Wawrzyńca na tereny późniejszych stanów Michigan i Ohio; obecnie główne skupiska w Oklahomie (USA) i Ontario (Kanada).

Ontario – prowincja Kanady. Ontario jest najludniejszą i najprężniejszą ekonomicznie częścią Kanady. W granicach Ontario znajduje się stolica Kanady Ottawa, największe miasto Kanady Toronto, a także największa aglomeracja tzw. Golden Horseshoe. W 1855 stacjonujący tam żołnierze angielskiej armii wymyślili hokej na lodzie.

Ohio – stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, nad jeziorem Erie. Nazwa pochodzi od rzeki Ohio, która tworzy jego południową granicę.

Historia

Huroni, nazwani tak przez Francuzów z powodu fryzur przypominających szczecinę na głowie dzika (fr. hure), sami nazywali siebie Wyandotami (w języku irokeskim "wyspiarze"). Mieszkali we wsiach zabudowanych długimi domami nad brzegami Wielkich Jezior, uprawiali kukurydzę i tytoń sprzedawane innym plemionom za mięso, miedź i futra. Niezależni od plemion Ligi Irokeskiej, Huroni nie łączyli się ze swymi kuzynami w Wielkiej Radzie w Onondaga.

Wisconsin – stan na Środkowym Zachodzie Stanów Zjednoczonych. Wisconsin położone jest pomiędzy Jeziorem Górnym na północy i Jeziorem Michigan na wschodzie. Na zachodzie graniczy ze stanem Minnesota, na południowym zachodzie ze stanem Iowa, na południu z Illinois, a na północnym wschodzie z Michigan. Obszar całego stanu jest w większości nizinny i występują tu liczne jeziora polodowcowe.

Huron (ang. Lake Huron, fr. Lac Huron) - jezioro słodkowodne, drugie co do wielkości w kompleksie pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej i czwarte pod względem wielkości na świecie. Składa się z czterech części: jezioro główne, zatoka Saginaw, zatoka Georgian i Przesmyk Północny (North Channel). Środkiem jeziora głównego biegnie granica między Kanadą i USA.

W XVII wieku Huroni sprzymierzyli się z Francuzami, działając jako pośrednicy w handlu futrami i otrzymując francuską pomoc w walce z Mohawkami. Około 1640 r. Liga Irokezów rozpoczęła wojny bobrowe przeciwko schrystianizowanym osiedlom Huronów i innym plemionom, wypierając ich z dotychczasowych terytoriów. W 1649 r. doszło do rzezi Huronów. Ich resztki oddały się pod opiekę Indian z plemienia Erie, ale i tam doścignęli ich wojownicy Irokezów. Gubernator Nowej Francji zebrał wodzów irokeskich i z innych plemion znad Wielkich Jezior, by doprowadzić do pokoju, lecz nie dało to efektów. Wojna doprowadziła do tego, że w początkach XVIII wieku resztki Huronów i Erie schroniły się na terenach dzisiejszego stanu Wisconsin pod opieką Algonkinów.

Irokezi (nazwa własna: Haudenosaunee) – liga plemion (Mohawków, Oneidów, Onandagów, Kajugów i Seneków, a od 1712 także Tuskarorów) Indian Ameryki Północnej zamieszkujących tereny na wschód od Wielkich Jezior i na południe od Rzeki św. Wawrzyńca, czyli północną część stanów Nowy Jork, Pensylwanii i Maine, niemal cały stan Vermont oraz południowe obszary kanadyjskich prowincji Quebec i Ontario.

Michigan - stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący w części regionu Midwest nazywanej East North Central States (Wschodnie Stany Środkowo-Północne). Nazwa pochodzi od nazwy jeziora Michigan, poprzez język francuski wywodzącej się od słowa misshikama (wielkie jezioro) z języka odżibwe. Michigan leży na dwóch półwyspach - Półwysep Dolny ma większą powierzchnię i gęstość zaludnienia, Półwysep Górny, oddzielony od Półwyspu Dolnego Cieśnina Mackinac łączącą jezioro Huron z jeziorem Michigan, jest ważny ze względu na turystykę i zasoby naturalne.

Współczesność

Liczebność w roku 2000: Według danych U.S. Census Bureau, podczas spisu powszechnego w 2000 roku 1850 obywateli USA zadeklarowało, że jest pochodzenia Wyandotte (ponadto 224 - wyłącznie Huron Potawatomi), zaś 3531 oświadczyło, że ma pochodzenie wyłącznie lub między innymi Wyandotte (ponadto 352 - wyłącznie lub między innymi Huron Potawatomi).

Oklahoma – stan południowej części Stanów Zjednoczonych, graniczący od północy ze stanami Kansas i Kolorado, od wschodu ze stanami Missouri i Arkansas, od południa z Teksasem, od zachodu z Nowym Meksykiem. Na terenie stanu dominują rozległe równinne wyżyny. Równina wznosi się w kierunku zachodnim. Na wschodzie występują niewysokie pasma górskie, znane jako Kraina Ozark, z wyodrębnionym klimatem, także kulturowym.

Mohawkowie (nazwa własna Kaniengehawa „Lud Krzemieni” lub Haudenosaunee „Lud Długich Domów”, alg. Mō häk „Pożeracze ludzi”) – północnoamerykańscy Indianie należący do ligi irokeskiej (nie należy mylić z plemieniem Mohave). W lidze nazywano ich „Oddźwiernymi Bramy Wschodu”, bowiem było to najbardziej na wschód wysunięte plemię z ligi irokeskiej, mieszkające w dolinie rzeki Mohawk we wschodniej części stanu Nowy Jork, pomiędzy dzisiejszymi miastami Albany i Utica.

Bibliografia

Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Huroni