Hydrogamia - Polski Serwis Naukowy

Lejkowato rozchylony słupek u zamętnicy ułatwia wychwycenie ziarn pyłku

Hydrogamia, wodopylność – zapylanie kwiatów za pomocą wody. Występuje u niektórych roślin związanych ze środowiskiem wodnym, których kwiaty wykształcają się pod wodą, jak np. u zamętnicy (Zannichellia), rogatka (Ceratophyllum), jezierzy (Najas), zostery (Zostera) i in. Może być podwodne, lub nawodne.

Zoogamia – zapylenie przez zwierzęta. Zwierzęta poszukują w kwiatach pożywienia. Rośliny oferują im nektar lub pyłek. Przy okazji zwierzęta, przenosząc się z kwiatka na kwiatek, przenoszą na swoim ciele pyłek, umożliwiając roślinom zapylenie. Jest to więc rodzaj współżycia korzystnego dla obu stron. W zależności od tego, jakie zwierzęta biorą udział w zapylaniu, wyróżniamy cztery typy zoogamii:

Zapylenie – zjawisko występujące u roślin kwiatowych, polegające na przeniesieniu ziarna pyłku na znamię słupka. Kwiaty posiadają specjalne przystosowania do tego celu. Znamiona ich słupków są kleiste, a pyłek jest zwykle bardzo niewielkich rozmiarów.

W kwiatach przystosowanych do zapylenia podwodnego (np. u rogatka), pylniki mają uproszczoną budowę, a ich pyłek jest cięższy od wody. Kwiaty są szeroko rozchylone, a znamię słupka jest lejkowate, by łatwiej wychwycić pyłek. W kwiatach zapylanych nad wodą kwiaty żeńskie znajdują się na powierzchni wody.

Nurzaniec (Vallisneria L.) – rodzaj roślin wodnych z rodziny żabiściekowatych (Hydrocharitaceae). Znanych jest 2–10 gatunków występujących na całym świecie, z wyjątkiem obszarów o chłodnym klimacie. Gatunkiem typowym jest Vallisneria spiralis L..

Zostera (Zostera L.) – rodzaj roślin z rodziny zosterowatych (Zosteraceae). Należy tu 13 gatunków, spośród których typowym jest zostera morska (Zostera marina L.). Zostery występują w morzach i oceanach w strefie klimatu umiarkowanego i podzwrotnikowego na półkuli północnej i południowej.

Ziarna pyłku są zwykle pozbawione warstwy chroniącej je od wyschnięcia, mają wydłużony kształt, a często zaraz po opuszczeniu pylników wytwarzają łagiewkę pyłkową. Dzięki temu mogą być łatwo unoszone przez wodę. U nurzańca (Vallisneria), który jest rośliną podwodną, kwiaty męskie natomiast odrywają się w całości od rośliny i unoszone przez wodę docierają do kwiatów żeńskich. Posiadają pęcherzyk powietrza, który unosi je na powierzchni wody. Kwiaty żeńskie po zapyleniu są wciągane do wody przez skręcającą się spiralnie łodyżkę.

Słupek (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi. Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie. Mogą występować pojedynczo lub po kilka tworząc w tym drugim przypadku słupkowie (gynaeceum).

Anemogamia, wiatropylność – zapylenie kwiatów przez wiatr. Taki rodzaj zapylenia występuje u wielu drzew, np. u leszczyny, topoli, sosny, a także u traw, oraz niektórych innych roślin. U traw pręciki na długich nitkach pręcikowych wystają na zewnątrz kłosa. U wielu roślin wiatropylnych, w tym u większości drzew, kwiaty rozwijają się wcześniej niż liście (proanthia), co zwiększa szanse na zapylenie.

Zapoznaj się również z: zoogamia i anemogamia.

Bibliografia

Stanisław Tołpa, Jan Radomski: Botanika. Podręcznik dla Techników Rolniczych. Warszawa: PWRiL, 1971.
Zbigniew Podbielkowski, Henryk Tomaszewicz: Zarys hydrobotaniki. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1979. ISBN 83-01-00566-1.
Morfologia funkcjonalna roślin. [dostęp 2009-02-17].