III koncert fortepianowy Beethovena - Polski Serwis Naukowy

III koncert fortepianowy c-moll op. 37 Ludwiga van Beethovena jest chronologicznie środkowym koncertem w dorobku kompozytora.

Powstanie

Dzieło było tworzone w wielu fazach, głównie w latach 1800-1803, niektóre szkice pochodzą z lat wcześniejszych (1796-1798). Koncert jest uważany przez badaczy twórczości kompozytora za punkt zwrotny w formie tworzonych przez niego utworów (ze względu na zastosowanie innowacyjnych muzycznych pomysłów). Taki wniosek daje również porównanie koncertu z poprzednimi (I koncertem op. 15 oraz II koncertem op. 19), które uznawane są w formie za bardziej "mozartowskie". Potwierdzają to uwagi Beethovena w korespondencji z wydawcami jego dzieł: "polityka muzyczna zmusiła autora do trzymania najlepszych koncertów na inne czasy".

Opus (łac. dzieło) – w połączeniu z kolejną liczbą arabską – jest to oznaczenie chronologiczne dzieła jednego kompozytora. Pierwszym kompozytorem, który użył tego oznaczenia był Biagio Marini (w 1617 roku). Natomiast Ludwig van Beethoven jako pierwszy stosował numerację opusową systematycznie.

II symfonia D-dur op. 36 Ludwiga van Beethovena powstała w latach 1801-1802, głównie podczas pobytu kompozytora w Heiligenstadt. Premiera miała miejsce 5 kwietnia 1803 r. w Wiedniu.

Premiera

Premiera miała miejsce w wiedeńskim Theater an der Wien 5 kwietnia 1803 roku. Oprócz koncertu zagrano oratorium "Chrystus na Górze Oliwnej" oraz I i II symfonię. Wydanie głosów nastąpiło w 1804 roku. Koncert w formie partytury opublikowano w 1835 roku, nakładem wydawnictwa Dunst, z dedykacją dla księcia Prus Ludwikowi Ferdynandowi.

Oratorium - wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna (zbliżona do opery, lecz bez akcji scenicznej), wykonywana na estradzie koncertowej (lub w kościele).

Ludwig van Beethoven (wymowa niemiecka: luːtvɪç fan ˈbeːthoːfn, ur. 15-17 (zob. niżej) grudnia 1770 w Bonn, zm. 26 marca 1827 w Wiedniu) – kompozytor i pianista niemiecki, ostatni z tzw. klasyków wiedeńskich, a zarazem prekursor romantyzmu w muzyce, geniusz, jeden z największych twórców muzycznych wszech czasów.

Struktura

Koncert składa się z trzech części:

1. Allegro con brio

2. Largo

3. Rondo. Allegro

Łączna długość utworu: około 35 minut (w tym pierwsza część ponad 16 minut).

Budowa

Część pierwsza napisana jest w formie klasycznego, trzyczęściowego allegra sonatowego z dwoma tematami, codą, oraz wirtuozowską kadencją, pieczołowicie zapisaną przez kompozytora. Część druga utworu (Largo) odznacza się niepowtarzalną budową (jest jednym z najbardziej niezwykłych wolnych fragmentów w dojrzałej twórczości kompozytora), gdzie zastosowanie tonacji E-dur znacząco kontrastuje z tonacją c-moll oraz wprowadza zaskakującą zmianę nastroju. Finał ma charater rondowy, choć zdradza znaczne pokrewieństwo z formą sonatową.

Tonacja – konkretna gama durowa lub molowa, na której materiale dźwiękowym oparty jest utwór muzyczny. Tonację utworu (lub jego fragmentu) określa się, biorąc pod uwagę znaki przykluczowe oraz akordy lub dźwięki zaczynające i kończące utwór.

I symfonia C-dur op. 21 Ludwiga van Beethovena powstała w latach 1799-1800. Jej premiera miała miejsce 2 kwietnia 1800 r. w wiedeńskim Burgtheater. Została zadedykowana baronowi Gottfriedowi van Swietenowi.

Przypisy

List Beethovena do wydawcy, Breitkopfa i Härtla, z 22 kwietnia 1801 roku.