II bitwa przasnyska – bitwa stoczona została w dniach 13 lipca – 14 lipca 1915 na froncie wschodnim w czasie I wojny światowej.

Po przegranej lutowej bitwie przasnyskiej i czteromiesięcznej wojnie pozycyjnej 13 lipca do natarcia w okolice Przasnysza ruszyła nowo utworzona 12. Armia niemiecka pod dowództwem gen. Max von Gallwitza, z zamiarem dotarcia nad Narew i połączenia się z wojskami operującymi z Galicji. Po ciężkich walkach trwających 21 godzin i silnym ostrzale artyleryjskim w sile ponad 800 dział 14 lipca 1. Armia rosyjska opuściła Przasnysz.

Przed bitwą

Przasnysz na linii frontu wschodniego w lipcu 1915 roku

Cesarz Wilhelm II Hohenzollern po osobistej interwencji na naradzie w Poznaniu 2 lipca zażądał od feldmarszałka von Hindenburga i szefa sztabu Ludendorffa zaprzestania przygotowań uderzenia na Wilno i Kowno na własną rękę, a dostosowania się do planu naczelnego dowódcy gen. von Falkenhayna, który zamierzał przeprowadzić natarcie przez rzekę Narew i doprowadzić do spotkania z oddziałami von Mackensena, z zamiarem odcięcia odwrotu 2. Armii rosyjskiej. W związku z tym von. Hindenburg i Ludendorff sformowali w okolicach Płocka z prawego skrzydła 8. Armii nową 12. Armię, której zadaniem było przerwanie pozycji rosyjskich w okolicach Przasnysza.

Pole bitwy

Żołnierze landsturmu w Czerniakach transportujący drewno do umocnień 1915 r. Zb. Mirosława Krejpowicza.

Pole bitwy stanowiły w większości pagórkowate tereny z lasami znajdującymi się w niewielkich grupach bez większego znaczenia taktycznego. Ważniejsze taktycznie były rzeki ze znacznymi obszarami bagnistymi, przy których trzeba było wykonać sporo pracy w czasie przeprawy transportowej, głównie ciężkiego sprzętu. Główniejsze rzeki to Orzyc, Morawka, Węgierka, które w czasie opadów okazywały się ciężką do przebycia przeszkodą. Drogi były w większości przejezdne ze względu na wysokie temperatury w lipcu, lecz bardzo wąskie i z małą liczbą mostów. Tak więc właściwości naturalne pola bitwy nie miały większego znaczenia w działaniach a dowódcy obu wojsk skupili się głównie na ważnych okopach i sztucznych przeszkodach przygotowanych przed bitwą. W odróżnieniu od bitwy lutowej miasto Przasnysz nie było brane pod uwagę jako główny teatr działań, ponieważ von Gallwitz planował szybkie przerwanie linii na północny wschód od miasta i jak najdalsze posuwanie się w kierunku wschodnim.