II oblężenie Twierdzy Przemyśl - Polski Serwis Naukowy

Fort XIII "San Rideau"

Po zakończeniu 14 października 1914 I oblężenia, przystąpiono do uzupełniania zapasów twierdzy, nadwyrężonych przez rozkaz Naczelnego Dowództwa, by armie polowe korzystały z zapasów twierdzy.

Mimo dotarcia do twierdzy blisko 213 pociągów z zaopatrzeniem, nie udało się uzupełnić zapasów do wymaganych norm.

Załoga twierdzy

Stan twierdzy wynosił wówczas 131 tysięcy żołnierzy, 21,5 tysiąca koni, 30 tysięcy ludności cywilnej i 2 tysiące jeńców rosyjskich.

Wypady podczas II oblężenia Twierdzy Przemyśl - akcje zaczepne organizowane przez austro-węgierską załogę Twierdzy Przemyśl przeciwko wojskom rosyjskim podczas II oblężenia Twierdzy Przemyśl.

Rubel (ros. рубль – rubl; biał. рубе́ль – rubiel) – jednostka monetarna używana obecnie na Białorusi, w Rosji, a także w nieuznawanych republikach: Naddniestrzu (oficjalnie część Mołdawii) oraz Abchazji i Osetii Południowej (oficjalnie części Gruzji). Dawniej używany był także w Rosji carskiej i terytoriach zależnych (m.in. w Królestwie Polskim – Kongresówce), a także w ZSRR, Tadżykistanie i na Łotwie.

Siły oblegające

Początkowo Rosjanie blokowali Twierdzę siłami wydzielonymi z 11., 3. i 8. Armii, następnie zaś – nie chcąc zatrzymywać doborowych polowych jednostek – przeznaczyli do tego celu specjalną Armię Oblężniczą pod dowództwem gen. Seliwanowa, której stan liczebny był zmienny, artylerię zaś stanowiło 300 dział polowych dużego kalibru.

Oblężenie

Drugie oblężenie rozpoczęło się 5 listopada 1914. Tym razem nie dochodziło do bezpośrednich starć zbrojnych, lecz wojska rosyjskie otoczyły twierdzę odcinając jednocześnie dostęp do dostaw zaopatrzenia. Sroga zima przyczyniła się do szybkiego wyczerpywania się zapasów twierdzy. Stopniowo zmniejszane racje żywnościowe zmusiły obrońców do dokonania uboju prawie 10 tysięcy koni będących na zaopatrzeniu. Z czasem coraz więcej żołnierzy zapadało na choroby. Zaczęto odnotowywać coraz częstsze dezercje. W dniach 17-19 marca dokonano nieudanej próby przebicia się przez pierścień wroga, a straty oszacowano na 5,5 tysiąca zabitych, rannych i zaginionych. W odpowiedzi wojska rosyjskie przeprowadziły szturm ze wszystkich stron, lecz twierdzę zdołano jeszcze obronić.

Osobny artykuł: Wypady podczas II oblężenia Twierdzy Przemyśl.

Kapitulacja

Mikołaj II w forcie nr X "Orzechowce"

W wyniku coraz gorszej sytuacji obrońców, dowództwo twierdzy w porozumieniu z Naczelnym Dowództwem Armii w dniu 20 marca 1915 wydało rozkaz zniszczenia twierdzy i poddania się.

Od 18 marca zaczęto niszczyć wszelkie zapasy żywności i dobra materialne. 22 marca wysadzono w powietrze działa, forty i mosty na Sanie. 23 marca 1915 o godzinie 6 w sztabie rosyjskiej armii złożono akt kapitulacji twierdzy. Wkrótce do miasta wkroczyły wojska rosyjskie.

Jeńcy austriaccy zostali posegregowani narodowościowo i zesłani do azjatyckiej części Rosji w okolice Turkiestanu, Samarkandy i Taszkentu. Generał Kusmanek, dowódca twierdzy został zesłany w okolice Niżnego Nowogrodu, ale już w marcu 1918 powrócił do Wiednia.

26 kwietnia 1915 do Przemyśla przybył car Mikołaj II w celu osobistego odwiedzenia zdobytej twierdzy oraz uhonorowania zdobywców. Każdy żołnierz otrzymał w nagrodę 5 rubli, a oficerowie zostali odznaczeni orderami.