II wiek p.n.e. - Polski Serwis Naukowy

II WIEK P.N.E.

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Kultura Nazca - kultura archeologiczna istniejąca w środkowej części Peru, na terenach wcześniej zajmowanych przez kulturę Paracas (pomiędzy rzekami Chincha i Acari) w okresie pomiędzy I a VIII wiekiem n.e. Główne ośrodki położone są w dolinach Ica, Pisco i Nazca. W latach późniejszych kultura ta zanika.

Polinezyjczycy są rdzenną ludnością Polinezji, zamieszkują także niektóre wyspy Melanezji i Mikronezji. Posługują się językami polinezyjskimi. Podstawą gospodarki jest rybołówstwo i rolnictwo, w mniejszym zakresie także chów zwierząt. Struktura społeczna opiera się na podziale na warstwy (arystokracja, rolnicy, rybacy, rzemieślnicy, niewolnicy).

Urodzili się

106 p.n.e. – Cyceron, rzymski prawodawca, polityk i pisarz

102 lub 100 p.n.e. – Gajusz Juliusz Cezar, rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz

Zmarli

około 184 p.n.e. – Plaut – Titus Maccius Plautus, rzymski komediopisarz

183 p.n.e.

Scypion Afrykański, rzymski wódz i polityk

Hannibal, kartagiński wódz i polityk

149 p.n.e. – Katon Starszy, rzymski polityk i pisarz

około 118 p.n.e. – Polibiusz, grecki historyk

Wydarzenia w Europie

około 200 p.n.e.

nasilenie wpływów greckich na cywilizację Rzymu

Rzymianie używają kamienia, cementu i cegły palonej (budownictwo)

rozwój portretu realistycznego w Rzymie

200-100 p.n.e. – rozwój umocnionych ośrodków plemiennych (opiddów) w Europie celtyckiej

200-197 p.n.e. – druga wojna macedońska

197 p.n.e. – klęska Filipa V, władcy Macedonii w bitwie z Rzymianami pod Kynoskefalaj

196 p.n.e.

postawienie pierwszego łuku triumfalnego w Rzymie

Rzym ogłosił niepodległość miast greckich

195 p.n.e. – rzymski konsul Katon Starszy krwawo stłumił powstanie w Hispanii (wybuchło w 197 p.n.e.)

192 p.n.e.

Rzym zakończył podbój Galii Cisalpińskiej (Przedalpejskiej)

początek wojny Antiocha III z Rzymem

190 p.n.e. 14 marca – zaćmienie Słońca obserwowane w Rzymie

186 p.n.e. – zakaz bachanaliów w Rzymie

184 p.n.e. – cenzura Katona

177 p.n.e. – aneksja Istrii

171-168 p.n.e. – trzecia wojna macedońska

170 p.n.e. – silne trzęsienie ziemi poważnie uszkodziło dwunastometrowy posąg Zeusa w świątyni w Olimpii

168 p.n.e.

klęska Perseusza, władcy Macedonii, w bitwie z Rzymianami pod Pydną

wojska rzymskie pod wodzą Lucjusza Anicjusza podbiły ostatecznie Ilirię

167 p.n.e. – sprowadzenie do Rzymu biblioteki Perseusza

166 p.n.e. – pierwsze handlowe poselstwo Rzymian wyruszyło do Chin

161 p.n.e. – wysiedlenie filozofów greckich z Rzymu

około 160 p.n.e.

w Rzymie pojawiły się pierwsze biblioteki publiczne

Rzym zamieszkiwało ok. 1,2 mln osób

148 p.n.e.

budowa w Rzymie pierwszej marmurowej świątyni w stylu greckim

Republika rzymska utworzyła prowincję w Macedonii

147 p.n.e. – wybuch powstania greckiego przeciw Rzymianom

146 p.n.e. – Rzym zniszczył Korynt i przejął kontrolę nad całym terytorium Grecji

142 p.n.e. – pierwszy kamienny most na Tybrze

około 140 p.n.e.

powstanie rzeźby Wenus z Milo

początki kontaktów filozofów rzymskich z myślą filozoficzną Grecji

138 p.n.e. – na Sycylii wybuchło I powstanie niewolników

133 p.n.e.

Rzymianie złamali opór Celtyberów pod Numancją

konsul i prawnik rzymski Publiusz Mucjusz Scewola tworzył podstawy prawa cywilnego

123 p.n.e.

Rzymianie zdobyli skolonizowane przez Fenicjan wyspy Baleary (okrutna rzeź mieszkańców)

trybun ludowy Tyberiusz Grakchus próbował wprowadzić reformę rolną w Rzymie

121 p.n.e. – Galia Narbońska została rzymską prowincją

120-101 p.n.e. – inwazja Cymbrów i Teutonów na Galię, Hispanię i północną Italię

107-100 p.n.e. – Mariusz przeprowadził reformę armii rzymskiej

105 p.n.e. – Cymbrowie i Teutoni rozbili wojska rzymskie w bitwie pod Arausio (na lewym brzegu Rodanu)

102 p.n.e. – Rzymianie pod wodzą Mariusza zadali klęskę Teutonom pod Aquae Sextiae

101 p.n.e. – Cymbrowie wkroczyli do północnej Italii, rozbici przez Mariusza w bitwie pod Vercellae

Wydarzenia w Azji

około 200 p.n.e.

najstarsza chińska księga astronomiczna (spisana na jedwabiu)

najwcześniejsze chińskie rozprawy medyczne i farmakologiczne

198 p.n.e. – władca syryjski Antioch III Wielki zdobył Palestynę

197 p.n.e. – początek panowania Eumenesa II króla Pergamonu (legendarny wynalazca pergaminu)

190 p.n.e.

Rzymianie pokonali pod Magnezją armię Antiocha III Wielkiego

Wiman podstępnie zdobywa tron Starożytnego Go-Joseon

około 185 p.n.e. – inwazja Baktryjczyków na Pendżab, upadek dynastii Maurjów, szczyt potęgi Greków baktryjskich

175 p.n.e. – Żydzi osiedlili się w Indiach

175-150 p.n.e. – broń i narzędzia z żelaza wchodzą do powszechnego użycia w Chinach

170 p.n.e. – zwycięstwo Xiongnu nad Yuezhi czyni ich panami azjatyckich stepów

170-141 p.n.e. – podbój przez Partów większości królestwa Seleucydów

167-160 p.n.e. – powstanie Judy Machabeusza w Judzie przeciw Seleucydom

około 160 p.n.e. – Partowie podbili Medię i Iran

142 p.n.e. – Żydzi wyzwolili z rąk Seleucydów Jerozolimę i ustanowili ją stolicą swego państwa

141 p.n.e. – Partowie pod wodzą Mitrydatesa zdobywają Babilon

około 141 p.n.e. – najazd Saków na państwo partyjskie i północne Indie

140 p.n.e. – założenie gminy w Qumran nad Morzem Martwym

138 p.n.e. – wyparcie Seleucydów z Iranu i Mezopotamii przez Mitrydatesa

około 135 p.n.e. – wędrujący na zachód Yuezhi (Kuszanowie) najechali i zniszczyli Baktrię

134 p.n.e. – obserwacja gwiazdy supernowej w konstelacji Skorpiona (chińscy astronomowie)

132 p.n.e. – Aristonikos wszczął w Pergamonie powstanie przeciw Rzymowi

129 p.n.e. – Rzymianie zajęli Pergamon

128 p.n.e. – dynastia Han rozpoczęła wojny przeciwko Xiongnu

127 p.n.e. – początek panowania pierwszego mitycznego władcy Tybetu

117-116 p.n.e. – odkrycie bezpośredniej drogi morskiej z Egiptu do Indii

117-115 p.n.e. – dynastia Han zdobyła Gansu

113 p.n.e. – Chiny zajęły Wietnam

około 112 p.n.e. – powstanie jedwabnego szlaku

109 p.n.e. – wojska Starożytnego Go-Joseon odparły najazd 60-tysięcznej armii chińskiej

108 p.n.e. – w wyniku drugiej inwazji chińskiej na Starożytny Go-Joseon zginął król Ugo, wnuk Wimana

105 p.n.e. – urzędnik cesarza Chin Cai Lun odkrył technikę produkcji papieru

101 p.n.e. – Chiny podbiły Wan Lang

Wydarzenia w Afryce

około 200 p.n.e.

pojawienie się królestw berberyjskich w północnej Afryce

powstanie Jenne-jeno

około 197 p.n.e. – powstanie kamienia z Rosetty

149-146 p.n.e. – Kartagina została całkowicie zniszczona w wyniku trzeciej wojny punickiej, terytorium państwa kartagińskiego zostało przekształcone w rzymską prowincję Afryka

105 p.n.e. – powstanie szkoły technicznej w Aleksandrii

Wydarzenia w Ameryce

około 200 p.n.e.

rozkwit kultury Nazca u wybrzeży Peru

powstanie państwa Teotihuacan w kotlinie Meksyku

150 p.n.e. – El Mirador staje się największym ośrodkiem cywilizacji Majów

Wydarzenia w Australii

około 200 p.n.e. – Polinezyjczycy osiedlają się na Tahiti

Więcej wydarzeń w artykułach dotyczących poszczególnych lat

200 p.n.e. 199 p.n.e. 198 p.n.e. 197 p.n.e. 196 p.n.e. 195 p.n.e. 194 p.n.e. 193 p.n.e. 192 p.n.e. 191 p.n.e.
190 p.n.e. 189 p.n.e. 188 p.n.e. 187 p.n.e. 186 p.n.e. 185 p.n.e. 184 p.n.e. 183 p.n.e. 182 p.n.e. 181 p.n.e.
180 p.n.e. 179 p.n.e. 178 p.n.e. 177 p.n.e. 176 p.n.e. 175 p.n.e. 174 p.n.e. 173 p.n.e. 172 p.n.e. 171 p.n.e.
170 p.n.e. 169 p.n.e. 168 p.n.e. 167 p.n.e. 166 p.n.e. 165 p.n.e. 164 p.n.e. 163 p.n.e. 162 p.n.e. 161 p.n.e.
160 p.n.e. 159 p.n.e. 158 p.n.e. 157 p.n.e. 156 p.n.e. 155 p.n.e. 154 p.n.e. 153 p.n.e. 152 p.n.e. 151 p.n.e.
150 p.n.e. 149 p.n.e. 148 p.n.e. 147 p.n.e. 146 p.n.e. 145 p.n.e. 144 p.n.e. 143 p.n.e. 142 p.n.e. 141 p.n.e.
140 p.n.e. 139 p.n.e. 138 p.n.e. 137 p.n.e. 136 p.n.e. 135 p.n.e. 134 p.n.e. 133 p.n.e. 132 p.n.e. 131 p.n.e.
130 p.n.e. 129 p.n.e. 128 p.n.e. 127 p.n.e. 126 p.n.e. 125 p.n.e. 124 p.n.e. 123 p.n.e. 122 p.n.e. 121 p.n.e.
120 p.n.e. 119 p.n.e. 118 p.n.e. 117 p.n.e. 116 p.n.e. 115 p.n.e. 114 p.n.e. 113 p.n.e. 112 p.n.e. 111 p.n.e.
110 p.n.e. 109 p.n.e. 108 p.n.e. 107 p.n.e. 106 p.n.e. 105 p.n.e. 104 p.n.e. 103 p.n.e. 102 p.n.e. 101 p.n.e.

Xiongnu (chiń.: 匈奴) – azjatycki lud koczowniczy i założona przez niego konfederacja koczowniczych plemion, u szczytu potęgi w II i I w. p.n.e. sprawująca zwierzchnictwo nad terenami dzisiejszej Mongolii, południowo-zachodniej Syberii, Azji Środkowej, Mandżurii oraz Mongolii Wewnętrznej, Sinciangu i Gansu.

Pergamon, Królestwo Pergamońskie (też Pergameńskie) – państwo hellenistyczne w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w mieście Pergamon, istniejące w latach 283-133 p.n.e. i rządzone przez dynastię Attalidów. Od około 236 p.n.e. było królestwem rządzonym przez króla (basileusa).