II wojna Brytyjczyków z Sikhami - Polski Serwis Naukowy

II wojna Brytyjczyków z Sikhami prowadzona była pomiędzy królestwem Sikhów w Pendżabie i Brytyjską Kompanią Wschodnioindyjską w latach 1847-1848. Jej rezultatem było włączenie królestwa Sikhów oraz aneksja Pendżabu, w rezultacie której powstała Północno-Zachodnia Prowincja Pograniczna.

Sir Henry Montgomery Lawrence (ur. 28 czerwca 1806, zm. 4 lipca 1857) był brytyjskim żołnierzem i politykiem w Indiach, zginął podczas obrony Lucknow w czasie Powstania Sipajów.

Imperium brytyjskie – potoczne określenie Wielkiej Brytanii i Irlandii wraz z koloniami i innymi terytoriami zależnymi monarchii brytyjskiej, które łącznie stanowiły jedno z największych imperium w dziejach ludzkości. Od 1876 r. także nazwa własna jako Imperium Brytyjskie, gdy królowa Wiktoria przyjęła tytuł cesarzowej Indii. Na początku XX wieku imperium było zamieszkane przez ok. 400-500 mln ludzi (liczba ta była zmienna), co stanowiło blisko 1/4 populacji świata. W 1922 r., Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym państwem w historii ludzkości (około jednej czwartej powierzchni świata). Imperium brytyjskie tworzyło się przez około 300 lat w wyniku ekspansji handlowej, działalności osadniczej lub podbojów monarchii brytyjskiej. Jego tereny były porozrzucane po wszystkich kontynentach świata, przez co uzyskało miano imperium nigdy niezachodzącego słońca. Największe czasy świetności tego mocarstwa przypadały na ostatnią dekadę XIX oraz na początek XX wieku.

Sytuacja poprzedzająca wojnę

Warunki pokoju z Lahaur upokarzały i były niezwykle uciążliwe dla królestwa Sikhów w Pendżabie. Faktycznie królestwo było pośrednio rządzone przez Brytyjską Kompanię Wschodnioindyjską. Maharadża wprowadzony na tron przez Kompanię (był to jeden z warunków traktatu pokojowego) niewiele znaczył, a był nim rezydent Kompanii w Lahaur Henry Lawrence. II wojna wybuchła w wyniku buntu sikhijskiej armii w Multan w kwietniu 1848, buntu skierowanemu przeciwko nieuczciwym rządom Kompanii Wschodnioindyjskiej.

Aneksja (z łac. annexio - przyłączenie) – zagarnięcie, przyłączenie przez jedno państwo całości lub części terytorium innego państwa, najczęściej przy użyciu siły lub w wyniku wygranej wojny. Współcześnie zakazana przez prawo międzynarodowe. Przykładem aneksji jest np. zagarnięcie przez Niemcy w wojnie z Francją w 1871 Alzacji i Lotaryngii, aneksja przez Niemcy zachodnich terenów Polski w październiku 1939 r., czy aneksja przez ZSRR - w październiku 1939 - terenów wschodnich województw II Rzeczypospolitej, a w czerwcu 1940 państw nadbałtyckich: Litwy, Łotwy, Estonii, i rumuńskiej Besarabii.

Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska (ang. British East India Company, czasami potocznie nazywana John Company) – kompania handlowa angielskich inwestorów, z siedzibą w Londynie, działająca od 1600 roku do 1858 roku, głównie na terenie dzisiejszych Indii, także w Azji Południowo-Wschodniej i na Dalekim Wschodzie.

Przebieg zdarzeń

Multan – ośrodek buntu – był pod oblężeniem od sierpnia 1848 i padł w styczniu 1849. Nocna bitwa pod Chillianwala 13 stycznia 1849 nie była rozstrzygająca. Decydująca bitwa stoczona została pod Gujrat. Resztki armii sikhijskiej poddały się w Rawalpindi 14 marca.

Chajber Pachtunchwa (ang. Khyber Pakhtunkhwa, Khyber Pakhtunkhwa Province, urdu صوبۂ خیبر پختونخوا, خیبر پختونخوا; do 20 kwietnia 2010: Północno-Zachodnia Prowincja Pograniczna, ang. North-West Frontier Province, urdu شمال مغربی سرحدی صوبہ) - jedna z prowincji pakistańskich położona w północnej części kraju z ośrodkiem administracyjnym w Peszawarze.

Bitwa pod Gujrat odbyła się 21 lutego 1848 pomiędzy Wielką Brytanią i Sikhami, podczas II wojny Brytyjczyków z Sikhami w Pendżabie, w dzisiejszym Pakistanie.

Następstwa

Królestwo sikhijskie zostało zaanektowane przez Brytyjską Kompanię Wschodnioindyjską. Bunt dał Kompanii pretekst do aneksji bogatego królestwa i uwieńczenia sukcesem ich ambitnego planu włączenia północnych Indii pod brytyjskie panowanie.

Zobacz też

wojny Brytyjczyków z Sikhami