ILS - Polski Serwis Naukowy

Schemat umiejscowienia anten systemu ILS oraz obrysy ich wiązek

Anteny lokalizatora systemu ILS na lotnisku w Hanowerze

Stacja "Glideslope" (DME) systemu ILS na lotnisku w Hanowerze

ILS (od ang. Instrument Landing System) – radiowy system nawigacyjny wspomagający lądowanie samolotu w warunkach ograniczonej widzialności i niskiego zachmurzenia.

Lotnisko, port lotniczy - obszar, na którym lądują, startują i kołują statki powietrzne (samoloty, śmigłowce, sterowce). Ich wyposażenie zróżnicowane jest w zależności od liczby odprawianych pasażerów i przeładowywanych towarów.

Distance Measuring Equipment (DME) – radiowa pomoc nawigacyjna. Znalazła ona szerokie zastosowanie w lotnictwie cywilnym. DME służy do pomiaru fizycznej odległości (długości wektora położenia) pomiędzy samolotem a stacją naziemną. Należy pamiętać, że nie jest to odległość wynikająca z mapy, będącej składową x (rzutem poziomym) wektora położenia, gdyż samolot znajduje się przeważnie na pewnej wysokości. Tak więc np. będąc na wysokości 10 km pionowo nad radiolatarnią systemu DME, pilot zobaczy, że znajduje się w odległości 10 km od stacji, a nie 0 km, jak wynikałoby z mapy.

System umożliwia precyzyjne prowadzenie samolotu od granicy zasięgu do – w zależności od kategorii systemu – pewnego punktu na ścieżce schodzenia lub do punktu przyziemienia na pasie startowym. Są 3 klasy – "kategorie" systemu ILS różniące się minimalną widzialnością, przy której możliwe jest lądowanie. Kategoria IIIC daje możliwość lądowania nawet przy warunkach 0/0 – 0 widzialności, 0 wysokości do chmur (zakrywających więcej niż połowę nieba).

Ścieżka podejścia (ścieżka zejścia, ścieżka schodzenia, (ang.) Glide Path - GP, Glide slope, (niem.) Gleitpfad) – tor lotu samolotu zbliżającego się do lądowania.

Port lotniczy Hanower – lotnisko położone na wysokości 58 m, 11 km na północ od centrum Hanoweru. Jest jednym z ważniejszych portów lotniczych Niemiec. W 2006 obsłużyło 5 699 298 pasażerów.

System zapewnia kontrolę położenia w płaszczyźnie pionowej (kąt podejścia) i poziomej (kierunek), dodatkowo wyposażony jest w trzy radiolatarnie określające położenie samolotu na długości ścieżki schodzenia, są to tzw. markery: zewnętrzny, środkowy i wewnętrzny. Często system ILS wyposaża się, zamiast markerów, w dodatkową radiolatarnię DME służącą do pomiaru odległości od progu pasa.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

RVR (od ang. Runway Visual Range - widoczność wzdłuż drogi startowej) jest terminem używanym w lotnictwie. Określa widoczność (odległość) z jaką pilot statku powietrznego, widzi z osi pasa startowego oznakowania nawierzchni drogi startowej wyznaczającej pas startowy lub identyfikuje jego linię środkową.

Kategorie ILS

Istnieją trzy kategorie systemu ILS, wspierające tak samo nazwane procedury podejścia:

Kategoria I (CAT I) – podejścia precyzyjnego i lądowania z wysokością decyzji nie niższą niż 200 stóp (61 m) nad wzniesieniem strefy przyziemienia, widzialnością nie mniejszą niż 800 metrów (2625 stóp) lub RVR nie niższym niż 550 metrów (1804 stóp).

Kategoria II (CAT II) - podejścia precyzyjnego i lądowania z wysokością decyzji poniżej 200 stóp (61 m) nad wzniesieniem strefy przyziemienia, lecz nie mniejszą niż 100 stóp (30 m) i RVR nie mniejszym niż 300 metrów (984 ft).

Kategoria III (CAT III) podzielona jest na trzy działy:

Kategoria III A - podejścia precyzyjnego i lądowania:

wysokość decyzji jest niższa niż 100 stóp (30 m) nad wzniesieniem strefy przyziemienia, lub bez wysokości decyzji (alert height)

RVR nie mniejszy niż 200 metrów (656 stóp).

Kategoria III B - podejścia precyzyjnego i lądowania:

wysokość decyzji jest niższa niż 50 stóp (15 m) nad wzniesieniem strefy przyziemienia, lub bez wysokości decyzji (alert height)

RVR mniejszy niż 200 metrów (656 stóp), ale nie mniejszy niż 75 metrów (246 stóp). Autopilot jest używany do osiągnięcia prędkości kołowania.

Kategoria III C - podejścia precyzyjnego i lądowania bez wysokości decyzji i bez ograniczeń widzialności wzdłuż drogi startowej. Ta kategoria nie została jeszcze uruchomiona nigdzie na świecie, ponieważ wymaga wskazówek także przy kołowaniu bez dostatecznej widzialności.

Ograniczenia ILS

System ILS jest obecnie standardowym radiowym systemem nawigacyjnym wspomagającym lądowanie i prawie każde większe lotnisko posiada co najmniej jeden kierunek podejścia obsługiwany przez system ILS. Ma on jednak kilka wad, np.:

Droga startowa (ang. runway) – to zasadnicza część pola wzlotów lotniska o sztucznej utwardzonej nawierzchni (betonowej, asfaltowo-betonowej) lub, na mniejszych lotniskach, naturalnej (trawiastej znanej również jako darniowej, żwirowej), przeznaczona do startów i lądowań samolotów (rzadziej śmigłowców). Długość drogi startowej na lotnisku powinna wystarczać na:

wyznacza w przestrzeni tylko jedną ścieżkę podejścia, ścieżka ta jest linią prostą;

dostarcza tylko informacje jakościowe, tzn. np.: jesteś na prawo od ścieżki podejścia;

posiada tylko 40 kanałów pracy, co może być problemem przy kilku lotniskach mieszczących się niedaleko siebie;

jest ciągle zagrożony zakłóceniami ze strony rozgłośni pracujących na sąsiednich częstotliwościach;

ma wysokie wymagania co do lokalizacji, teren przed antenami musi być wyrównany, a odbicia sygnału od gruntu i budynków mogą powodować zakłócenia.

Między innymi z tych powodów prowadzone są prace nad nowymi systemami podejścia, takimi jak MLS (od ang. Microwave Landing System) albo CDGPS i innymi.

Przypisy

Lotnicze systemy nawigacyjne - ILS (pol.). [dostęp 2011-01-20].
Navigation Systems - Level 3, The Instrument Landing System (ang.). [dostęp 2011-01-20].