IS-4 Jastrząb - Polski Serwis Naukowy

IS-4 Jastrząb - polski, jednomiejscowy, szybowiec konstrukcji drewnianej. Zaprojektowany w Instytucie Szybownictwa w Bielsku-Białej. Pierwszy szybowiec akrobacyjny zaprojektowany w powojennej Polsce.

Historia

Po wojnie zaistniała potrzeba skonstruowania szybowca akrobacyjnego dla potrzeb szybownictwa. W 1949 w Instytucie Szybownictwa w Bielsku-Białej zaprojektowano szybowiec konstrukcji drewnianej, w układzie wolnonośnym grzbietopłata. Pracami konstrukcyjnymi kierował inżynier Józef Niespał. Ze względu na układ lotny oraz bardzo dobre osiągi podczas nurkowania projekt nazwano "Jastrząb".

Pikowanie, nurkowanie (lot nurkowy) – manewr lotniczy (lub figura akrobacji lotniczej) polegający na zdecydowanym obniżeniu nosa samolotu poniżej horyzontu, co prowadzi do szybkiego spadku wysokości lotu i równie szybkiego wzrostu prędkości. W "klasycznym" ujęciu oś podłużna maszyny jest prostopadła do ziemi. Stosowany jest w sytuacjach związanych bądź z potrzebą utraty wysokości, lub nabrania prędkości, także w czasie walki powietrznej, ale zasadniczo ogranicza się jego stosowanie do pokazów lotniczych.

Doskonałość statku powietrznego (doskonałość aerodynamiczna) - jest to stosunek współczynnika siły nośnej Cz do współczynnika oporu Cx (np.: 32).

W grudniu 1949 IS-4 "Jastrząb" został oblatany, przy czym okazało się, że szybowiec dobrze się pilotuje i posiada bardzo dobre osiągi. Dzięki dobrym właściwościom lotnym "Jastrząb" został dopuszczony do wykonywania pełnej akrobacji. Piloci testujący osiągi szybowca nieraz przekraczali prędkość 500 km/h podczas nurkowania. Osiągi te były możliwe dzięki mocnej konstrukcji i dobrej aerodynamice szybowca.

Aeroklub Krakowski – regionalny oddział Aeroklubu Polskiego utworzony 1 lutego 1928 jako Akademicki Aeroklub Krakowski. Po wojnie reaktywowany 2 maja 1946 r. Pełną odrębność uzyskał w 1956 r. Osobowość prawną posiada od 1989 r.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

W kwietniu 1952 wyprodukowano dziesięć "Jastrzębi" w Szybowcowych Zakładach Doświadczalnych (powstałych w miejscu wcześniejszego Instytutu Szybownictwa w Bielsku-Białej). W następnym roku, powstało 25 kolejnych szybowców wyprodukowanych w Krośnie z czego trzy sztuki "Jastrzębia" wyeksportowano.

Aeroklub – stowarzyszenie lotnictwa sportowo-turystycznego. Zajmuje się szkoleniem, treningiem i wyczynem we wszystkich dziedzinach lotnictwa sportowego: modelarstwie, szybownictwie, akrobacji lotniczej, sporcie samolotowym, lotniowym, paralotniowym, mikrolotowym, spadochronowym, balonowym, w działalności amatorów konstruktorów lotniczych.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

IS-4 Jastrząb przez długi okres pozostawał na wyposażeniu aeroklubów. Potocznie nazywany przez pilotów "siekierą", ze względu na prędkość opadania i doskonałość. W zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie znajdują się dwa zachowane eksponaty IS-4 Jastrząb, pierwszy przekazany do Muzeum po wystawie XX-lecia PRL, drugi egzemplarz trafił do Muzeum w 1970 z Aeroklubu Krakowskiego.

Opadanie - faza lotu statku powietrznego charakteryzująca się zmniejszaniem odległości pomiędzy statkiem powietrznym a ziemią w czasie. Prędkość V opadania mierzy się za pomocą urządzenia aerodynamicznego zwanego wariometrem w prostych konstrukcjach lub za pomocą centrali aerometrycznej, w której wartości ciśnień: dynamicznego i statycznego zamieniane są na wartości napięciowe. Zobrazowanie V opadania może być wtedy realizowane na wskaźnikach elektronicznych prostych lub zintegrowanych z innymi.

Bielsko-Biała (niem. Bielitz-Biala, czes. Bílsko-Bělá) – miasto na prawach powiatu w Polsce południowej, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego, nad rzeką Białą. Jest stolicą powiatu bielskiego, Euroregionu Beskidy, diecezji bielsko-żywieckiej kościoła rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej kościoła ewangelicko-augsburskiego, a także głównym miastem aglomeracji bielskiej.

Przypisy

Górska Szkoła Szybowcowa.. [dostęp 19 maja 2010].
Patrz bibliografia. Piotr Piechowski.

Bibliografia

Piotr Piechowski: Modelarstwo lotnicze. IS-4 Jastrząb (pol.). [dostęp 13 maja 2010].

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. IS-4 Jastrząb (pol.). [dostęp 13 maja 2010].

Linki zewnętrzne

Fotograficzny rejestr szybowców. IS-4 Jastrząb (pol.)

Lotniczpolska.pl. Polskie szybowce: od XX-lecia (pol.)