ISO 8601 - Polski Serwis Naukowy

ISO 8601 to międzynarodowa norma ISO określająca sposób zapisu daty i czasu. Obecna wersja (ISO 8601:2004) jest trzecią edycją dokumentu, datowaną na 2004-12-03. Zastępuje ona pierwszą edycję – ISO 8601:1988 – oraz drugą edycję – ISO 8601:2000. Polski odpowiednik to norma PN-EN 28601:2002 (poprzednio PN-90/N-01204) wycofana w dniu 2008-05-29 bez zastąpienia. Stosowaniu standardu ISO 8601 w protokołach internetowych poświęcony jest RFC 3339.

Czas letni – to czas lokalny, który dany kraj przyjmuje dla danego okresu roku, zazwyczaj różniący się o godzinę od standardowego czasu geograficznego. Pomysł "czasu letniego" powstał na skutek braku synchronizacji czasów lokalnych w poszczególnych krajach - zbyt duża dowolność w ustalaniu czasu lokalnego.
Czas – skalarna wielkość fizyczna określająca kolejność zdarzeń oraz odstępy między zdarzeniami zachodzącymi w tym samym miejscu. Pojęcie to było również przedmiotem rozważań filozoficznych.

Podstawowa koncepcja tego standardu polega na ustaleniu momentu w czasie z dokładnością ustaloną przez użytkownika za pomocą odpowiednio sformatowanych ciągów znaków ustawionych w porządku od najbardziej znaczących (rok) do najmniej znaczących (sekundy bądź ich części). Norma określa numeryczny format daty i czasu (bez używania nazw miesięcy, dni tygodnia czy literowych oznaczeń czasu przed lub po południu).

Niedziela – dzień tygodnia występujący pomiędzy sobotą a poniedziałkiem. Współcześnie rozumiany jako siódmy[potrzebne źródło], ostatni dzień tygodnia jednak w historii był dniem pierwszym. Taka rachuba obowiązuje również współcześnie w niektórych krajach, szczególnie anglosaskich a także w religiach od których wyrastają korzenie nazewnictwa dni tygodnia. W niektórych językach jej pozostałością są nazwy większości lub niektórych dni tygodnia (w językach słowiańskich – środy).
Tydzień – pozaukładowa jednostka miary czasu, okres 7 dni. Ta miara czasu związana jest z fazami Księżyca i odpowiada mniej więcej 1/4 miesiąca. Znany już był Babilończykom w drugim tysiącleciu p.n.e. Tydzień został wprowadzony do urzędowego kalendarza Cesarstwa Rzymskiego w 321 r. n.e., a później został przyjęty w średniowiecznym kalendarzu kościelnym. W kalendarzu gregoriańskim tydzień ma siedem dni wg porządku: niedziela, poniedziałek, wtorek, środa, czwartek, piątek, sobota.

Zapis daty

W standardzie ISO 8601 daty mogą być przedstawione na trzy różne sposoby: daty kalendarzowe, daty porządkowe i daty tygodniowe. Standard korzysta z kalendarza gregoriańskiego. Należy zwrócić uwagę, że rok 0001 w standardzie ISO 8601 oznacza 1 rok n.e., poprzedni – 0000 – oznacza rok 1 p.n.e., a -0001 to rok 2 p.n.e. itd. Dla uniknięcia dwuznaczności rok powinien być zapisywany za pomocą czterech cyfr.

Rok – odstęp czasu między dwoma jednakowymi położeniami Ziemi w jej ruchu po orbicie wokół Słońca. Analogicznie można mówić o roku marsjańskim lub wenusjańskim – jest to odstęp czasu między dwoma położeniami planety w jej ruchu po orbicie wokół macierzystej gwiazdy.
Północ (symbol N, ang. north; polski skrót płn.) – jedna z czterech stron świata, odnosi się do kierunku, w którym znajduje się północny biegun geograficzny Ziemi.

Daty kalendarzowe

Data kalendarzowa to data, w której dzień jest liczony kolejno w każdym miesiącu. Np. 2 stycznia to data kalendarzowa. W standardzie ISO 8601 data kalendarzowa ma format 'YYYY-MM-DD, czyli 2 dzień stycznia w roku 2005 zapisywany jest jako 2005-01-02. Można również opuścić separatory, zapisując datę w sposób 20050102. Format z separatorami to format rozszerzony, a bez to format podstawowy. Standard pozwala na przedstawianie dat z mniejszą precyzją: można zapisać 2005-01, co oznacza styczeń roku 2005.

Unix Time-Sharing System (pisane również jako UNIX, choć nie jest to skrót – nazwa „UNIX” jest kalamburem określenia MULTICS, który był wzorem dla Uniksa) – system operacyjny napisany w 1969 r. w Bell Labs (UNIX System Laboratories, USL) przez Dennisa Ritchie i Kena Thompsona. Rozwijany później w bardzo dynamiczny sposób, co zaowocowało powstaniem wielu odmian i implementacji.
Norma – dokument będący wynikiem normalizacji i standaryzujący jak najszerzej pojętą działalność badawczą, technologiczną, produkcyjną, usługową.

Daty porządkowe

Data porządkowa to taka, w której dzień jest przedstawiony jako kolejny w całym roku, za pomocą trzech znaków z wiodącymi zerami. 2 stycznia to 002, 1 lutego to 032, itd. 31 grudnia to 365 lub 366 w latach przestępnych Data porządkowa ma format YYYY-DDD. 2 stycznia 2005 zapisywany jest jako 2005-002, a w formacie podstawowym 2005002.

Sekunda (łac. secunda – następna, najbliższa) – jednostka czasu, jednostka podstawowa większości układów jednostek miar np. SI, MKS, CGS – oznaczana s (bez kropki na końcu).
Kalendarz gregoriański – kalendarz słoneczny, zreformowany kalendarz juliański autorstwa Luigiego Lilio na zlecenie Grzegorza XIII. Jest to w zasadzie kalendarz juliański, do którego wprowadzono niewielką poprawkę mającą na celu zniwelowanie opóźnienia w stosunku do roku zwrotnikowego, narosłego od roku 46 p.n.e. oraz zapobieżenie jego powstawaniu na przyszłość. Kalendarz juliański spóźniał się 1 dzień na 128 lat, natomiast opóźnienie kalendarza gregoriańskiego wynosi 1 dzień na ok. 3000 lat. Różnice pomiędzy kalendarzami juliańskim a gregoriańskim sprowadzają się do dwóch kwestii:

Daty tygodniowe

Data tygodniowa to taka, w której dzień jest oznaczany jako kolejny w kolejnym tygodniu roku. Tydzień oznaczany jest dwiema cyframi od 01 do 52 lub 53. Dzień oznaczany jest jedną cyfrą, od 1 - poniedziałek do 7 - niedziela. Format daty tygodniowej to YYYY-Www-D. Np. 2 lutego 2005 to 2005-W05-3 lub w zapisie podstawowym 2005W053 – trzeci dzień (środa) piątego tygodnia roku 2005.

Uniwersalny czas koordynowany, UTC (ang. Universal Time Clock lub Coordinated Universal Time, fr. Temps Universel Coordonné) – wzorcowy czas ustalany na podstawie TAI (fr. Temps Atomique International), uwzględniający nieregularność ruchu obrotowego Ziemi i koordynowany względem czasu słonecznego. By zapewnić, że Słońce średnio w ciągu roku przechodzi nad południkiem zerowym o godz. 12:00 UTC, z dokładnością nie mniejszą niż 0.9 s, od czasu do czasu do UTC dodawana jest tzw. przestępna sekunda. Operację tę przeprowadza IERS (International Earth Rotation Service).
Czas letni – to czas lokalny, który dany kraj przyjmuje dla danego okresu roku, zazwyczaj różniący się o godzinę od standardowego czasu geograficznego. Pomysł "czasu letniego" powstał na skutek braku synchronizacji czasów lokalnych w poszczególnych krajach - zbyt duża dowolność w ustalaniu czasu lokalnego.

Pierwszy tydzień roku to taki, w którym są przynajmniej 4 dni stycznia. Inaczej mówiąc, taki, w którym jest pierwszy czwartek stycznia lub dzień 4 stycznia. To oznacza, że tydzień 01 może zawierać dni z poprzedniego roku, a tydzień 53 – dni z następnego roku. Np. 1 stycznia 2005 wypadł w sobotę, więc 2004-W53 trwa od 27 grudnia 2004 do 2 stycznia 2005, a 2005-W01 zaczyna się 3 stycznia 2005 roku. Data kalendarzowa 2005-01-02 to data tygodniowa 2004-W53-6.

n.e. - "naszej ery", skrót stosowany w języku polskim, oznaczający datę od początku ery chrześcijańskiej, której początek wiązany jest z datą narodzenia Jezusa Chrystusa (zgodnie z kalendarzem gregoriańskim). Odpowiada łacińskiemu skrótowi A.D. lub AD (anno Domini - "roku Pańskiego") i angielskiemu C.E. (Common Era).
Czwartek – czwarty dzień tygodnia. W tradycji biblijnej – chrześcijańskiej i żydowskiej, gdzie za pierwszy dzień tygodnia uznawana jest niedziela, czwartek jest dniem piątym.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)