Rycerze ruszają na IV krucjatę

IV wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, która odbyła się w latach 1202-1204. Jej celem było wsparcie państw łacińskich na Bliskim Wschodzie, jednak zakończyła się ona zdobyciem i złupieniem Konstantynopola i utworzeniem Cesarstwa Łacińskiego. Cesarz bizantyjski zbiegł z miasta.

Początek

Czwartą krucjatę zaczęto planować pod koniec 1199 z inicjatywy papieża Innocentego III. Papież starał się zapewnić pomoc państwom łacińskim w Palestynie, bowiem poprzednia, III krucjata dała rezultaty w najlepszym razie połowiczne i stawało się jasne, że łacinnicy bez dalszej pomocy nie wytrzymają nacisku muzułmańskiego.

Pierwszym organizatorem i przywódcą przyszłej krucjaty został młody hrabia Szampanii - Tybald III. Następnie udział w wyprawie zadeklarowali: Ludwik, hrabia Chartres i Blois, Baldwin z Flandrii, kasztelan Brugii - Jan z Nesle, hrabia Hugon z Saint-Pol w Pikardii, i hrabia Gotfryd z Perche wraz ze swoimi wasalami. Wśród krzyżowców zabrakło jednak głów koronowanych, nie było również znaczniejszych uczestników poprzednich krucjat lub choćby walk w Palestynie.

Po zjazdach uczestników w Soissons w marcu i w Compiègne w maju 1200 zdecydowano, że wyprawa dotrze do Palestyny drogą morską. W celu ustalenia warunków przewozu wysłano posłów do Wenecji (pozostałe floty, które mogły wchodzić w rachubę jako przewoźnicy - pizańska i genueńska - właśnie toczyły ze sobą wojnę). W kwietniu 1201 Wenecjanie zgodzili się przetransportować wojsko krzyżowe (za cenę wysoką, choć nie wygórowaną) i wystawić 50 własnych okrętów. Datę wypłynięcia ustalono na czerwiec 1202.

Zaraz po podpisaniu układu z Wenecją przyszłą krucjatę spotkało pierwsze niepowodzenie - w maju 1201 zmarł hrabia Tybald z Szampanii, jej naturalny przywódca. Dwóch proszonych o to feudałów odmówiło podjęcia przywództwa, dopiero na początku września 1201 przyjął ten obowiązek markiz Bonifacy z Montferratu, pochodzący z rodziny znanej już z udziału w poprzednich krucjatach.

Wiosną 1202, gdy rycerstwo krzyżowe poczęło zbierać się w Wenecji, pojawiły się pierwsze poważne problemy. W kwietniu 1202 zmarł głosiciel krucjaty Fulko z Neuilly, a w maju - hrabia Gotfryd z Perche, a do Wenecji przybyło zbyt mało krzyżowców. Ponadto liczni krzyżowcy z Flandrii i z Francji, mający własne floty, pożeglowali do Palestyny na własną rękę. W efekcie w Wenecji zamiast planowanych 33 tysięcy żołnierzy zgromadziło się tylko 10-12 tysięcy. To przekładało się na niemożność zapłaty - ze zbiórek w sierpniu 1202 zgromadzono tylko 1/3 zapłaty dla Wenecjan, którzy w związku z tym zwlekali z transportem.

Szukając wyjścia z nabrzmiewającej konfliktem sytuacji, doża Enrico Dandolo zaproponował krzyżowcom odroczenie płatności pozostałej części wynagrodzenia dla Wenecjan w zamian za zdobycie dla Wenecji dalmatyńskiego miasta Zadar, które wraz z całą Dalmacją należało do Królestwa Węgier. Mimo wielu głosów sprzeciwu - spora część krzyżowców, nawet, jak się wydaje, wódz wyprawy Bonifacy z Montferrat, sprzeciwiała się atakowi na inny kraj chrześcijański - propozycję Wenecjan przyjęto i latem 1202 doża złożył śluby krzyżowe.