IV tysiąclecie p.n.e. - Polski Serwis Naukowy

V tysiąclecie p.n.e. IV tysiąclecie p.n.e. III tysiąclecie p.n.e.

XL wiek p.n.e. XXXIX wiek p.n.e. XXXVIII wiek p.n.e. XXXVII wiek p.n.e. XXXVI wiek p.n.e. XXXV wiek p.n.e. XXXIV wiek p.n.e. XXXIII wiek p.n.e. XXXII wiek p.n.e. XXXI wiek p.n.e.

Sumer (Szumer, Sumeria; - por. Gen 10:10) – starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak). Zamieszkiwali ją Sumerowie. Sumerowie stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy. Wybudowali na terenie Mezopotamii szereg miast, z których największe to: Eridu, Ur, Lagasz, Umma, Uruk, Kisz, Sippar.

Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Termin zaczął być znów używany po upadku żelaznej kurtyny, dzielącej "Europę Środkową" na dwie części. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.

Wydarzenia

około 4000 p.n.e.

okres hodowców bydła na Saharze – największy rozkwit tamtejszej cywilizacji i gospodarki

rolnictwo docierało na Wyspy Brytyjskie i do Skandynawii

w Europie powszechnie budowano kręgi kamienne i grobowce w formie kamiennych skrzyń lub dolmenów, czyli grobowców ułożonych z wielkich głazów i przysypywanych ziemią. Ustawiano też menhiry

początek neolitu na ziemiach polskich, przybysze z południa wprowadzili rolnictwo

około 3900 p.n.e.

kopalnia krzemienia na terenie Polski (Krzemionki)

około 3800 p.n.e.

budowa kompleksu megalitycznych świątyń Ġgantija na wyspie Gozo w dzisiejszej Republice Malty

3761 p.n.e. 7 października – początek kalendarza żydowskiego

około 3750 p.n.e. – początek okresu Uruk w Mezopotamii. Mniej więcej w tym czasie do Mezopotamii przybył lud o niewyjaśnionym pochodzeniu, zwany Sumerami. Wytworzyli oni w późniejszym okresie miejską cywilizację. Zanim jednak do tego doszło, zamieszkiwali w osadach, trudniąc się rolnictwem. Sumerowie zbierali plony 2 razy w roku

około 3600 p.n.e.

cmentarzysko hodowców bydła Dżabal ar-Ramla w egipskiej części Pustyni Libijskiej. Mieszkańcy Dżabal ar-Ramla byli nomadami, lecz przywiązanymi do rodowej nekropolii. Zmarłych w formie zmumifikowanej wożono przez wiele miesięcy podczas wędrówek po to, aby ich ciała pogrzebać zgodnie z plemiennym obyczajem

świat zamieszkiwało około 35 milionów ludzi

Troja 1

około 3500 p.n.e.

na obszarze Sumeru rozwijały się państwa-miasta (Ur, Uruk, Lagasz)

Egipt: powstały pierwsze miasta, obróbka miedzi, Egipcjanie zaczynają budować pierwsze łodzie żaglowe

powstały trwałe wsie rybackie na wybrzeżach Peru, w głębi lądu uprawiano bawełnę i kilka odmian fasoli

najwcześniejsze kultury ceramiczne w Ekwadorze

ożywienie wymiany handlowej neolitycznych osadników Italii

rolnictwo obecne było w całej Europie

Egipcjanie zaczynają budować pierwsze łodzie żaglowe

3379 p.n.e. 15 lutego – Majowie opisali zaćmienie Księżyca (najstarszy zapis zjawiska astronomicznego)

około 3300 p.n.e.

w Górnym Egipcie rozpoczął się podokres predynastyczny średni (gerzeeński).

najstarsze gliniane tabliczki ze znakami liczbowymi (Babilonia)

około 3200 p.n.e.

początek zróżnicowania społecznego w kulturach Longshan w Chinach

w rozwidleniu Delty Nilu, na południe od dzisiejszego Kairu, istniała kultura Meadi

w Górnym Egipcie zaczął się podokres predynastyczny późny

3114 p.n.e. 11 sierpnia – wg Kalendarza Majów miał miejsce początek piątej (obecnej) epoki dziejów ludzkości (data wyliczona według korelacji Goodmana-Martineza-Thompsona, obecnie najpowszechniej przyjmowanej przez naukowców – jest to arbitralnie przyjęta, jedna z kilku propozycji daty początkowej. Inne propozycje to np. 10 lutego 3641 p.n.e., 10 sierpnia 3214 p.n.e.)

około 3100 p.n.e.

początek okresu Dżemdet Nasr w Mezopotamii

dziedziczność władzy w miastach Sumeru

zaczyna się okres wczesnodynastyczny w Egipcie (od I do III dynastii)

kalendarz egipski

Zmiany środowiska

około 3400 p.n.e.

początek pustynnienia Sahary

Odkrycia i wynalazki

około 4000 p.n.e.

wynalezienie koła w Mezopotamii

początki warzenia piwa w Mezopotamii

Egipt: pierwsze łodzie żaglowe na Nilu, początek obróbki miedzi

pierwsza ceramika w Ameryce (Gujana)

hodowla owiec dla pozyskania wełny na Bliskim Wschodzie

uprawa sorgo w południowym Sudanie

udomowienie konia na stepach dzisiejszej Ukrainy

około 3800 p.n.e. – najwcześniejsza obróbka brązu na Bliskim Wschodzie (w Tepe Yahya w Iranie)

około 3650 p.n.e. – na stepach rosyjskich używano pojazdów kołowych

około 3600 p.n.e. – pojawienie się techniki wytopu miedzi i brązu na wosk tracony w Mezopotamii. Jednak wciąż dominowały tam narzędzia kamienne

około 3500 p.n.e.

zastosowanie koła garncarskiego w regionie Indusu. Technika ta zaadaptowała się w Mezopotamii. Dzięki niej ruszyła masowa produkcja naczyń glinianych, co niestety ujemnie odbiło się na ich walorach estetycznych

zastosowanie pierwszych pojazdów kołowych w Europie Środkowej

w Egipcie i w Azji Zachodniej pojawiają się sporadycznie wyroby z żelaza kutego na zimno. Były one jednak nietrwałe i słabe w porównaniu z narzędziami miedzianymi

pojawienie się pisma klinowego w Mezopotamii

około 3400 p.n.e. – Egipt: najwcześniejsze hieroglify; biała, malowana ceramika

około 3300 p.n.e. – początek wytopu miedzi w Europie Środkowej

około 3200 p.n.e. – wozy kołowe pojawiły się w Sumerze i na Bałkanach