IV wojna angielsko-holenderska (1781-1784) – konflikt pomiędzy Wielką Brytanią a Republiką Zjednoczonych Prowincji. Wojna, motywowana imperialną rywalizacją, była katastrofą dla Niderlandów, które w wyniku przegranej mocno uzależniły swą politykę zagraniczną od polityki pruskiej. IV wojna angielsko-holenderska była częścią amerykańskiej wojny o niepodległość.

Przyczyny

Pod koniec XVIII wieku sytuacja wewnętrzna w Niderlandach stawała się coraz bardziej niestabilna. Ścierały się grupy Oranżystów, lojalnych wobec monarchii, chcących wyegzekwować więcej władzy dla stadhoudera Wilhelma V Orańskiego z Patriotami, którzy pod wpływem idei oświeceniowych walczyli o demokratyzację rządów. Rząd próbował przytłumić konflikty wewnętrzne poprzez zjednoczenie narodu przeciwko wspólnemu wrogowi. Oba kraje zachowywały przyjazne stosunki od Chwalebnej Rewolucji 1688, jednak Niderlandy z czasem stawały się coraz słabszym partnerem tej unii i powoli traciły swą do tej pory dominującą pozycję na morzach i oceanach świata na korzyść Wielkiej Brytanii. To rodziło urazę do Brytyjczyków w społeczeństwie holenderskim. Stronnictwo Patriotów, reprezentujące silne tendencje profrancuskie również opowiadało się przeciwko Wielkiej Brytanii.

Wilhelm V Orański stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji

Początkowo Brytyjczycy usiłowali posłużyć się niderlandzkim sojusznikiem do stłumienia powstania w koloniach. W przeciwieństwie do najemnych kontyngentów heskich i brunszwickich, niderlandzcy żołnierze niechętnie patrzyli na wizję walki o utrzymanie angielskich kolonii pod berłem królowej. Jednak Wielką Brytanię i Holandię łączył niemal stuletni sojusz, w dodatku wszystkie europejskie potęgi kolonialne bały się rozszerzenia rewolucyjnych idei niepodległościowych na ich posiadłości.

Pomimo tego w 1776 Zjednoczone Prowincje były pierwszym krajem, który uznał flagę Stanów Zjednoczonych, co pogłębiło jeszcze bardziej brytyjską nieufność wobec holenderskiego sojusznika. Nieufność ta potwierdziła się w 1778 gdy Holandia odmówiła wzięcia udziału w wojnie przeciwko Francji po stronie brytyjskiej, mimo że zobowiązywał ją do tego traktat z 1678. Ponadto Holendrzy oskarżyli Brytyjczyków o bezprawne przeszukiwanie ich okrętów handlowych w poszukiwaniu broni przemycanej dla walczących rebeliantów, twierdząc że ich towary są traktowane przez wojsko brytyjskie jak dobra należące do przeciwnika. Zjednoczone Prowincje ogłosiły polityczną i militarną neutralność, co pozwoliło okrętom francuskim na swobodne wykorzystywanie ich bardzo korzystnie położonych kolonii jako baz zaopatrzeniowych w drodze do Azji.