IV wojna z hugenotami - Polski Serwis Naukowy

IV wojna z hugenotami 1572-1573 miała miejsce tuż po masakrze na francuskich protestantach podczas tzw. nocy św. Bartłomieja. Pozbawieni przywództwa Hugenoci zostali wyparci do twierdz w La Rochelle, Nîmes i Montauban w południowej Francji. Grupy zamieszkujące północną część kraju straciły natomiast swoją pozycję. Przed śmiercią uratował Hugenotów wybór Henryka III na króla Polski (1573), dla którego kontynuacja działań zbrojnych była przeszkodą w uzyskaniu tronu w tolerancyjnej Polsce.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Henryk (I) III Walezy (fr. Henri de Valois urodzony jako Edward Aleksander) (ur. 19 września 1551 w Fontainebleau, zm. 2 sierpnia 1589 w Saint-Cloud) – ostatni z francuskiej dynastii Walezjuszów, jednej z gałęzi Kapetyngów, książę Orleanu, a w latach 1573-1574 pierwszy elekcyjny król Polski jako Henryk I zwany Walezym, od 1574 r. król Francji jako Henryk III.

św. Bartłomieja

Małżeństwo młodego protestanta Henryka z Nawarry, późniejszego króla Henryka IV z wywodzącą się z obozu katolickiego siostrą króla Małgorzatą von Valois w sierpniu 1572 r. miało służyć zbliżeniu pomiędzy Hugenotami a francuskimi katolikami i ich wspólnemu działaniu przeciwko narodowemu wrogowi jakim była Hiszpania. Na przeszkodzie ku temu stanęło morderstwo na przywódcy Hugenotów admirale Coligny. Młody król Karol IX z obawy przed zemstą nakazał masakrę na przebywających w Paryżu przywódcach hugenockich.

Karol IX (ur. 27 czerwca 1550 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 30 maja 1574 w Vincennes), książę Orleanu jako Karol Maksymilian, później król Francji 1560–1574 z dynastii Walezjuszów. Był synem króla Henryka II i Katarzyny Medycejskiej, młodszym bratem Franciszka II (1559-1560), po którego śmierci objął tron francuski, i starszym bratem Henryka III (1574-1589).

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

Oblężenie La Rochelle (1573)

Po masakrze kolejna wojna była nieunikniona. W trakcie konfliktu pozostali przy życiu protestanci bronili się z wielką odwagą, pozbawieni nadziei na zwycięstwo. Po stronie katolickiej odznaczyli się książę Henryk I de Guise i brat króla - Henryk. Walki przekształciły się w mozolną wojnę oblężniczą, z głównym punktem oporu w twierdzy La Rochelle, bronionej przez Hugenotów przy wsparciu angielskim. Podczas oblężenia wojska katolickie poniosły olbrzymie straty spowodowane głównie przez choroby i warunki pogodowe.

La Rochelle (także La Rocheile, niekiedy w języku polskim jako Roszela) - miasto w zachodniej Francji, w regionie Poitou-Charentes, w departamencie Charente-Maritime, nad Zatoką Biskajską. Jest portem morskim i ośrodkiem turystycznym.

Pokój

Wyczerpani wojną katolicy zdecydowali się w końcu na zawarcie pokoju. W roku 1573 doszło do pacyfikacji Boulogne, po której na Hugenotów nałożono amnestię, gwarantując im wolność sumienia. Hugenoci mogli też pozostać w swoich miastach: La Rochelle, Nîmes und Montauban.

Literatura

Coudy, Julien: Die Hugenottenkriege in Augenzeugenberichten. Herausgegeben von Julien Coudy. Vorworte von Pastor Henry Bosc und A.-M. Roguet O.P. Historischer Abriß von Ernst Mengin. Düsseldorf 1965.

Davis, Natalie Zemon: The Rites of Voilence: Religious Riot in Sixteenth-Century France. In: Soman, The Massacre of St. Bartholomew. Reappraisals and Documents. The Hague 1974, S. 203-242.

Diefendorf, Barbara B: Beneath the Cross. Catholics and Huguenots in Sixteenth-Century Paris. New York, Oxford 1991.

Holt, Mack P.: The French Wars of Religion, 1562-1629. Cambridge 1995.

Zobacz też

wojna hugenocka 1626-1629