I bitwa pod St Albans - Polski Serwis Naukowy

I bitwa pod St Albans – pierwsze starcie wojny Dwóch Róż, stoczone 22 maja 1455 roku na terenie miasta St Albans, 35 km na północ od Londynu. Ryszard, książę Yorku i jego sojusznik, Ryszard Neville, hrabia Warwick, pokonali Lancasterów dowodzonych przez Edmunda, księcia Somerset, który w tej bitwie poległ. York wziął również do niewoli króla Henryka VI i mianował sam siebie konetablem Anglii.

Konetabl [łac.] (Connetable), naczelny wódz francuskich wojsk królewskich od XI wieku do 1627. Tytuł wywodzi się z łacińskiego comes stabuli - i oznaczał początkowo, w starożytnym Rzymie i wczesnym średniowieczu, nadzorcę stajni. Tytuł ten był używany we Francji także jako honorowy za panowania cesarza Napoleona I. Napoleon nadał go jedynie swemu bratu Ludwikowi. Po roku 1815 tytuł wyszedł z użycia.

Herold - średniowieczny urzędnik dworski, wywołujący nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach, mistrz ceremonii, sędzia turniejów rycerskich, strażnik poprawności herbów.

Armia Lancastrów w liczbie 2000 przybyła do St Albans jako pierwsza i – dla obrony miasta – rozmieściła wojska wzdłuż Tonman Ditch i na zabarykadowanych ulicach Sopwell Lane i Shropshire Lane. Licząca 3000 ludzi armia Yorków zjawiła się wkrótce i rozłożyła się w okolicach Keyfield na wschodzie. Potem nastąpił długi okres negocjacji prowadzonych przy pomocy heroldów wędrujących pomiędzy dowódcami obu zwaśnionych obozów. Po kilku godzinach Ryszard, odrzucając pokojowe rozwiązanie sporu, zdecydował się na atak. Ogromna większość sił króla Henryka została całkowicie zaskoczona szybkością natarcia Ryszarda; większość armii spodziewała się, że – podobnie jak w Blackheath w roku 1452 – panowie dojdą do porozumienia. Jednak, mimo zaskoczenia, stanęli do walki i dwa frontalne ataki na przegrodzonych barykadami wąskich uliczkach miasta przyniosły armii Yorka ciężkie straty.

Ryszard Plantagenet KG (ur. 21 września 1411, zm. 30 grudnia 1460 pod Wakefield) – członek angielskiej rodziny królewskiej i jedna z najbardziej prominentnych postaci w Anglii w czasie rządów Henryka VI, ojciec królów Edwarda IV i Ryszarda III.

Henryk VI Lancaster (ur. 6 grudnia 1421, zm. 20 maja 1471) – był królem Anglii od 1422 r. do 1461 r., a potem ponownie od 1470 r. do 1471 r. Syn Henryka V i Katarzyny de Valois, księżniczki francuskiej.

W tej sytuacji Warwick poprowadził swój rezerwowy oddział przez nie bronione części miasta, przez sieć zaułków i ogrodów i zupełnie niespodziewanie znalazł się na głównym placu miasta, gdzie królewscy odpoczywali, dyskutując ostatnie wydarzenia. Zupełnie nie spodziewali się uderzenia; większość nie zdołała nawet włożyć hełmów. Warwick zaatakował bez chwili wahania, rozbijając Lancastrów. W walce zginął książę Somerset.

Humphrey Stafford KG (ur. 15 sierpnia 1402 w Stafford, zm. 10 lipca 1460 pod Northampton) – angielski możnowładca i dowódca wojskowy, syn Edmunda Stafforda, 5. hrabiego Stafford, i Anny, córki Tomasza Woodstocka, księcia Gloucester, młodszego syna króla Edwarda III.

Następnie hrabia rozkazał swoim łucznikom ostrzał ludzi z otoczenia króla, zabijając kilku z nich, raniąc Henryka i księcia Buckingham. Żołnierze Lancastrów broniący barykad dopiero wtedy zorientowali się, że są otoczeni i w panice uciekli z miasta.

Pierwsza bitwa pod St Albans była – w sensie militarnym – mało znaczącą potyczką, ale w sensie politycznym była wielkim zwycięstwem Yorka: wziął do niewoli króla i odzyskał władzę; jego rywal, Somerset, zginął w bitwie; a wrogowie Warwicka: Henryk Percy, 2. hrabia Northumberland i Thomas Clifford padli zabici w czasie ucieczki.

Bibliografia

Burne, A.H. The Battlefields of England, Classic Penguin: 2002, ISBN 0-141-39077-8

Przypisy

Michael Hicks: The Wars of the Roses 1455-1485. T. 54: The Wars of the Roses 1455-1485. Osprey Publishing, 2003, s. 34-35, seria: Essential histories. ISBN 1841764914.

Zobacz także

II bitwa pod St Albans

Wojna Dwóch Róż

Na mapach: 51°44′55.32″N 0°20′20.4″W / 51.7487, -0.339