I w. p.n.e. - Polski Serwis Naukowy

I WIEK P.N.E.

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Urodzili się

70 p.n.e. 15 października – Wergiliusz, poeta rzymski

65 p.n.e. 8 grudnia – Horacy, poeta liryczny rzymski

60 p.n.e. – Dionizjusz z Halikarnasu, historyk i retor rzymski (autor historii Rzymu w 20 księgach)

około 59 p.n.e. – Liwiusz, historyk rzymski

około 50 p.n.e. – Marek Antistiusz Labeo, prawnik rzymski (autor 400 ksiąg prawniczych)

43 p.n.e. – Owidiusz, poeta rzymski

około 6 p.n.e. – Jezus z Nazaretu

Zmarli

82 p.n.e. – Kwintus Mucjusz Scewola, prawnik rzymski (prawo cywilne)

56 p.n.e. – Lukullus, wódz i polityk rzymski

48 p.n.e. (28 września) – Gnejusz Pompejusz Magnus, wódz i polityk rzymski

46 p.n.e. – Wercyngetoryks, król galijskich Arwernów

44 p.n.e.

15 marca – Juliusz Cezar, dyktator Rzymu, zginął po 23 ciosach swoich współtowarzyszy, w tym jednym śmiertelnym

Burebista – król Daków

43 p.n.e. (7 grudnia) – Marek Tulliusz Cycero, rzymski polityk, mówca i filozof

30 p.n.e. – Marek Antoniusz, wódz i polityk rzymski

27 p.n.e. – Marek Terencjusz Warron, rzymski uczony i pisarz

19 p.n.e. (21 września) – Wergiliusz, poeta rzymski

12 p.n.e. – Marek Wipsaniusz Agryppa, wódz i polityk rzymski

8 p.n.e. (27 listopada) – Horacy, poeta rzymski

4 p.n.e. – Herod I Wielki, król państwa żydowskiego

Świat ok. roku 100 p.n.e.

Wydarzenia w Europie

ok.100 p.n.e.

w celtyckiej Galii powstały pierwsze państwa

nowe elementy w architekturze: łuk triumfalny, budowla kopułowa

zanik kultury celtyckiej na ziemiach polskich

pierwsze ślady używania żaren

100 p.n.e.

Mariusz wybrany po raz szósty konsulem Rzymu

Apollonios i Tauriskos z Tralles stworzyli marmurową grupę rzeźb – Byka Farnezyjskiego

91 p.n.e. – trybunem ludowym Rzymu został Marek Liwiusz Druzus

91-88 p.n.e. – wojny Rzymu z italskimi sprzymierzeńcami

86 p.n.e. – Sulla zdobył Ateny

83-82 p.n.e. – pierwsza wojna domowa Rzymu (optymaci przeciwko popularom)

83 p.n.e. – zniszczenie świątyni w Delfach

82 p.n.e. – początek dyktatury Sulli

ok.80 p.n.e. – Cyceron popularyzował filozofię grecką

73-71 p.n.e. – powstanie Spartakusa w Italii

70 p.n.e.

Germanie pod wodzą Ariowista najechali Galię

konsulowie Pompejusz i Marek Krassus wydali ustawę o przywróceniu władzy trybunów ludowych, urząd cenzorów i przywróceniu ekwitów do sprawowania sądów

67 p.n.e. – Pompejuszowi powierzono na 3 lata najwyższe dowództwo na wybrzeżach dla zwalczania korsarstwa na morzu

63-62 p.n.e. – sprzysiężenie Katyliny

63 p.n.e. – Juliusz Cezar objął urząd najwyższego kapłana

60 p.n.e. – z Hispanii powrócił Juliusz Cezar, wraz z Pompejuszem i Markiem Krassusem utworzyli pierwszy triumwirat

59 p.n.e.

Juliusz Cezar został, przy poparciu 2 pozostałych triumwirów (Pompejusza i Marka Krassusa), konsulem

pierwsza znana gazeta codzienna Acta Diurna – Wydarzenia Dnia (Rzym)

58-50 p.n.e. – Juliusz Cezar, pomimo oporu plemion celtyckich i germańskich, podbił Galię i najechał Brytanię

57 p.n.e. – Bitwa nad rzeką Aisne (zwycięstwo Rzymian nad Galami)

55 p.n.e.

Cezar dokonał inwazji Brytanii

Pompejusz zbudował pierwszy teatr (drewniany) w Rzymie

52-51 p.n.e. – powstanie Wercyngetoryksa

51 p.n.e. – Cezar opublikował książkę "O wojnie galijskiej"

49 p.n.e. 10 stycznia – Cezar przekroczył Rubikon

48 p.n.e. – Cezar zwyciężył Pompejusza w wojnie domowej

46 p.n.e.

zwycięstwo Cezara pod Tapsus

utworzono rzymską prowincję Africa Nova

wprowadzenie przez Cezara nowego kalendarza (kalendarz juliański)

45 p.n.e. – teatr Pompejusza – pierwszy teatr kamienny w Rzymie

44 p.n.e.

15 marca – zamordowanie Cezara przez zwolenników republiki i przywrócenie władzy senatowi

Oktawian August, Marek Antoniusz i Marek Lepidus utworzyli drugi triumwirat

43 p.n.e. – pierwsza świątynia z marmuru w Rzymie

42 p.n.e. – zwycięstwo triumwirów nad armią republikańską w bitwie pod Flilippi (Macedonia)

36 p.n.e.

zwycięstwo Oktawiana Augusta nad Sekstusem Pompejuszem pod Mylae

pozbawienie władzy Marka Lepidusa

31 p.n.e. – bitwa pod Akcjum między Oktawianem Augustem i Markiem Antoniuszem

30-19 p.n.e. – Wergiliusz napisał Eneidę

ok.30 p.n.e. – Marek Agrypa stworzył mapę imperium rzymskiego

29 p.n.e. – dedykacja świątyni Boskiego Gajusza Juliusza Cezara

27-14 p.n.e. – Oktawian August został pierwszym cesarzem rzymskim

24-20 p.n.e. – Oktawian August rozpoczął rozdawanie egipskiego zboża rzymskiej biedocie

16 p.n.e. – Rzymianie zajęli Noricum

15 p.n.e. – wojska rzymskie doszły do Dunaju (miasto Wiedeń stało się rzymskim posterunkiem granicznym)

Wydarzenia w Azji

około 100 p.n.e.

Ktezyfon został stolicą Partii

Sakowie rozpoczęli ataki na Indie

96 p.n.e. – ustalenie granicy rzymsko-partyjskiej na Eufracie

95 p.n.e. – początek panowania Tigranesa II Wielkiego (wzrost potęgi Armenii)

około 94 p.n.e. – w północno-zachodnich Indiach powstało państwo Śaków (Scytów)

88-66 p.n.e. – Mitrydates VI Eupator z Pontu prowadził z Rzymem trzy wojny o wyzwolenie Grecji (zobacz: Wojny Rzymu z Mitrydatesem)

74 p.n.e. – hellenistyczne królestwo Bitynii stało się prowincją rzymską

69 p.n.e. – początek podboju Armenii przez Lukullusa i Pompejusza

66 p.n.e. – wyprawa Pompejusza na Wschód

64 p.n.e. – zwycięstwa Pompejusza kładą kres królestwu Seleucydów, Fenicja stała się częścią rzymskiej prowincji Syria

54 p.n.e. – wyprawa Krassusa przeciwko Partom

53 p.n.e. – Partowie rozgromili rzymskie legiony pod Carrhae

około 50 p.n.e.

w niezajętej przez Chiny części Korei powstały małe niezależne królestwa

w Fenicji wynaleziono metodę wydmuchiwania szkła

40 p.n.e.-37 p.n.e. – panowanie Antygona II Matatiasza w Judei

38 p.n.e. – wyprawa Marka Antoniusza przeciwko Partom

37 p.n.e.-4 p.n.e. – panowanie Heroda I Wielkiego w Judei

30 p.n.e. – Egipt prowincją rzymską

27 p.n.e. – utworzenie prowincji rzymskiej Achai

9 p.n.e. – Herod Wielki wybudował wielki port Caesarea Maritima (sztuczny falochron o długości 60 m, Izrael)

Wydarzenia w Afryce

około 100 p.n.e. – koczownicy saharyjscy zaczęli posługiwać się wielbłądami

47 p.n.e. – wielki pożar Biblioteki Aleksandryjskiej

46 p.n.e. – Numidia znalazła się pod władzą Rzymu

31 p.n.e. – bitwa pod Akcjum, po śmierci Kleopatry Egipt stał się rzymską prowincją

przed 1 p.n.e. – pastersko-koczowniczy tryb życia rozpowszechnił się na południu Afryki

Wydarzenia w Ameryce

100 p.n.e.

powstało państwo Moche w Peru

początek szczytowego okresu rozwoju miasta Teotihuacán w Meksyku

31 p.n.e. – powstały najstarsze znane kalendarze w Ameryce Środkowej

około 1 p.n.e. – migracja ludów rolniczych na Karaiby

Wydarzenia w Australii

Lukullus, Lucius Licinius Lucullus (ur. 117 p.n.e., zm. 56 p.n.e.) – wódz rzymski i polityk, stronnik Sulli, rozsławiony zwycięstwami w wojnie z władcą Pontu Mitrydatesem VI Eupatorem.

Wercyngetoryks, łac. Vercingetorix (72 p.n.e. - 46 p.n.e.) - wódz galijskiego plemienia Arwernów, przywódca wielkiego powstania Galów przeciwko władzy Rzymu, syn Keltillosa.

Więcej wydarzeń w artykułach dotyczących poszczególnych lat

100 p.n.e. 99 p.n.e. 98 p.n.e. 97 p.n.e. 96 p.n.e. 95 p.n.e. 94 p.n.e. 93 p.n.e. 92 p.n.e. 91 p.n.e.
90 p.n.e. 89 p.n.e. 88 p.n.e. 87 p.n.e. 86 p.n.e. 85 p.n.e. 84 p.n.e. 83 p.n.e. 82 p.n.e. 81 p.n.e.
80 p.n.e. 79 p.n.e. 78 p.n.e. 77 p.n.e. 76 p.n.e. 75 p.n.e. 74 p.n.e. 73 p.n.e. 72 p.n.e. 71 p.n.e.
70 p.n.e. 69 p.n.e. 68 p.n.e. 67 p.n.e. 66 p.n.e. 65 p.n.e. 64 p.n.e. 63 p.n.e. 62 p.n.e. 61 p.n.e.
60 p.n.e. 59 p.n.e. 58 p.n.e. 57 p.n.e. 56 p.n.e. 55 p.n.e. 54 p.n.e. 53 p.n.e. 52 p.n.e. 51 p.n.e.
50 p.n.e. 49 p.n.e. 48 p.n.e. 47 p.n.e. 46 p.n.e. 45 p.n.e. 44 p.n.e. 43 p.n.e. 42 p.n.e. 41 p.n.e.
40 p.n.e. 39 p.n.e. 38 p.n.e. 37 p.n.e. 36 p.n.e. 35 p.n.e. 34 p.n.e. 33 p.n.e. 32 p.n.e. 31 p.n.e.
30 p.n.e. 29 p.n.e. 28 p.n.e. 27 p.n.e. 26 p.n.e. 25 p.n.e. 24 p.n.e. 23 p.n.e. 22 p.n.e. 21 p.n.e.
20 p.n.e. 19 p.n.e. 18 p.n.e. 17 p.n.e. 16 p.n.e. 15 p.n.e. 14 p.n.e. 13 p.n.e. 12 p.n.e. 11 p.n.e.
10 p.n.e. 9 p.n.e. 8 p.n.e. 7 p.n.e. 6 p.n.e. 5 p.n.e. 4 p.n.e. 3 p.n.e. 2 p.n.e. 1 p.n.e.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Kalendarz juliański – do 1918 a w Grecji aż do 1923. Został zastąpiony przez kalendarz gregoriański, jednak niektóre kościoły wciąż jeszcze posługują się kalendarzem juliańskim.