I wojna Brytyjczyków z Sikhami - Polski Serwis Naukowy

I wojna Brytyjczyków z Sikhami prowadzona była pomiędzy królestwem Sikhów w Pendżabie i Brytyjską Kompanią Wschodnioindyjską w latach 1845-1846. Jej rezultatem było częściowe ujarzmienie królestwa Sikhów.

Sytuacja poprzedzająca wojnę

Królestwo Sikhów w Pendżabie graniczyło z terytorium Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej z dwu stron: od roku 1803 na wschodzie (na południe od Patiala) i na południu od chwili podboju prowincji Sindh przez Kompanię w roku 1843. Kompania Wschodnioindyjska miała kłopoty finansowe i stosowała agresywną politykę ekspansji, próbując uzupełnić swój deficyt bogactwami pokonanych prowincji. 32,000 wojsko Kompanii było dobrze wyszkolone, a ich oddziały rozmieszczone były blisko granic królestwa sikhijskiego w Pendżabie. Sikhowie poczuli się zagrożeni i zareagowali 11 grudnia 1845 przeprawiając swoją armię przez rzekę Satledź. 13 grudnia Gubernator Generalny Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej lord Hardinge ogłosił wojnę oraz zaanektował sikhijskie terytorium na lewym brzegu Satledź.

Satledź (Satledż, w dolnym biegu także Pańdźnad, ang. Sutlej, hindi Satladź, urdu ستلج, chińskie Xiangguan He, tybetańskie Langczen Khabab, pendżabski ਸਤਲੁਜ) - rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan. Ma długość 1500 km i dorzecze o powierzchni blisko 395 tys. km².

Bitwa pod Aliwal odbyła się 28 stycznia 1846 pomiędzy Wielką Brytanią i Sikhami. Brytyjczycy byli dowodzeni przez Sir Harrego Smitha, Sikhami dowodził Ranjodh Singh Majithia. W tej bitwie Brytyjczycy rozgromili wroga.

Przebieg zdarzeń

Jeszcze w grudniu tego samego roku odbyły się dwie bitwy: pod Mudki i pod Fereozshah zakończone dużymi stratami, zwłaszcza po stronie Sikhów (w Fereozshah 8,000 Sikhiów, 2400 ludzi po stronie Kompanii). Bitwa nie przyniosła jednak żadnego rozstrzygnięcia. Sikhowie ponieśli dalsze porażki pod Aliwal i Sobraon. Stolica Pendżabu Lahaur została zajęta 20 lutego. Traktat pokojowy w Lahaur został podpisany 9 marca 1846.

Sindh (Sindhi: सिन्ध; urdu: سندھ) – prowincja Pakistanu o powierzchni 140 914 km²., położona w dolnym biegu Indusu. Zamieszkana przez 33 038 773 ludzi, w zdecydowanej większości muzułmanów posługujących się zbliżonym do urdu językiem sindhi. Od zachodu i północy graniczy kolejno z Beludżystanem i Pendżabem; od strony wschodniej terytorium styka się poprzez pustynię Thar z Indiami.

Bitwa pod Ferozeshah pomiędzy Wielką Brytanią i Sikhami odbyła się 21 grudnia i 22 grudnia 1845 niedaleko wioski Ferozeshah w Pendżabie. Brytyjczykami dowodził Hugh Gough oraz generalny gubernator Hardinge, Sikhami dowodził generał Lal Singh. W tej bitwie zwycięzcami byli Brytyjczycy.

Następstwa

Zgodnie z traktatem, królestwo sikhijskie musiało odstąpić swoje terytorium na południe od rzeki Satledź, zapłacić odszkodowania wojenne, zmniejszyć armię, zaakceptować Maharadżę wybranego przez brytyjczyków oraz przyjąć brytyjskich mieszkańców w Lahaur. Pokój trwał tylko dwa lata, do wybuchu II wojny w roku 1847.

Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska (ang. British East India Company, czasami potocznie nazywana John Company) – kompania handlowa angielskich inwestorów, z siedzibą w Londynie, działająca od 1600 roku do 1858 roku, głównie na terenie dzisiejszych Indii, także w Azji Południowo-Wschodniej i na Dalekim Wschodzie.

II wojna Brytyjczyków z Sikhami prowadzona była pomiędzy królestwem Sikhów w Pendżabie i Brytyjską Kompanią Wschodnioindyjską w latach 1847-1848. Jej rezultatem było włączenie królestwa Sikhów oraz aneksja Pendżabu, w rezultacie której powstała Północno-Zachodnia Prowincja Pograniczna.

Zobacz też

Wojny Brytyjczyków z Sikhami