Idiom - Polski Serwis Naukowy

Idiom, idiomat, idiomatyzm (z łac. idioma — specyfika języka, osobliwości językowe; greka: idiōmat-, idiōma, od idiousthai – odpowiedni) – wyraz albo wyrażenie złożone, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia jakie należałoby przypisać danemu wyrazowi czy wyrażeniu złożonemu biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Zasięg językowy

O idiomach najczęściej wspomina się w kontekście nauki języków obcych (ponieważ stanowią one liczną grupę wyjątków od poznawanych przez uczącego się reguł), stąd też bardzo często stosuje się inną definicję:
Idiom – wyrażenie właściwe tylko danemu językowi, nie dające się dosłownie przetłumaczyć na inny język.
Definicja ta jednak nie jest do końca ścisła, ponieważ niektóre idiomy są zapożyczane od jednych języków przez drugie, przez co są one charakterystyczne dla większej niż jeden liczby języków.
Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Przykłady polskich idiomów

piąte koło u wozu 'osoba lub rzecz zawadzająca'

ręka rękę myje 'popieranie się przez ludzi w nieuczciwych sprawach'

urwanie głowy 'bezładny pośpiech'

flaki z olejem 'coś wyjątkowo nudnego'

włosy stają dęba 'być bardzo przestraszonym'

Przykłady idiomów z innych języków i ich polskie odpowiedniki

Idiomy tłumaczy się najczęściej przez odpowiadające im (lub zbliżone znaczeniem) polskie idiomy, np:
da liegt der Hund begraben (niem.), (dosł. tu leży pies pogrzebany) – 'w tym sęk' – w tym problem

it rains cats and dogs (ang.), (dosł. pada kotami i psami) – 'pierze żabami', 'leje jak z cebra' – ulewa

come hell or high water (ang.), (dosł. niech nastąpi piekło albo powódź) – 'choćby się paliło i waliło' – nieważne co się stanie

Revenons à nos moutons (fr.), (dosł. wracając do naszych baranów) – 'wracając do rzeczy'

Przypisy

Merriam Webster's on line Dictionary (ang.). W: 'idiom' [on-line]. [dostęp 25 sierpnia 2009].

Zobacz też

związek frazeologiczny

kolokacja