Idomeneusz, król Krety - KV 366 - Polski Serwis Naukowy

Idomeneusz, król Krety (Idomeneo, Re di Creta, KV 366) – trzyaktowa opera z muzyką Wolfganga Amadeusza Mozarta do libretta autorstwa Giambattisty Varesco.

Osoby

Idomeneusz, król Krety - tenor

Idamantes, syn Idomeneusza - mezzosopran

Elektra, córka Agamemnona - sopran

Ilia, córka Priama - sopran

Arbaces, przyjaciel Idomeneusza - baryton

Arcykapłan - bas

Treść

Król Idomeneusz po zakończonej wojnie trojańskiej powraca na wyspę Kretę. Gdy wybucha straszna burza, król ślubuje że jeśli szczęśliwie dobije do brzegu, złoży w ofierze Posejdonowi pierwszego napotkanego na lądzie człowieka. Ta osobą okazuje się niestety jego syn Idamantes. Król nie dotrzymuje obietnicy, więc rozzłoszczony Posejdon wysyła morskiego potwora, który nęka ludność Krety. Gdy król wyjawia przyczynę nieszczęścia, Idamantes postanawia zabić potwora. Po zwycięskiej walce, syn króla chce oddać swoje życie aby uspokoić rozgniewanego Posejdona, jednak wyrocznia orzeka, że król ma abdykować na rzecz syna, a ten poślubia swoją ukochaną Ilię, córkę Priama.

Wojna trojańska – według Homera i antycznych historyków trwające 10 lat oblężenie Troi przez greckich Achajów. Mitycznym powodem konfliktu było porwanie Heleny, żony króla Sparty – Menelaosa, przez Parysa, księcia trojańskiego, syna króla Priama. Menelaos wezwał na pomoc swojego brata Agamemnona, króla Argos i Myken oraz wszystkie księstwa achajskie. Na leżącą w północnej Anatolii i dotąd niezdobytą Troję, na 1185 okrętach ruszyli wojownicy achajscy.

Agamemnon (gr. Ἀγαμέμνων Agamémnōn) – syn Atreusza i Aeropy, w niektórych mitach ojcostwo przypisywane jest Plejstenesowi, starszy brat Menelaosa, pochodził z rodu Atrydów.

Historia utworu

Utwór powstał w 1780 roku na zamówienie teatru dworskiego elektora bawarskiego Karla Theodora. Początkowo opera nie spotkała się z zainteresowaniem ze strony wykonawców. Prapremiera miała miejsce 29 stycznia 1781 roku w Monachium i spotkała się z przychylnym przyjęciem krytyki. Mozart planował przerobić tę operę na bardziej nowoczesną, jednak nie zrealizował tego. Za jego życia opera została wykonana jeszcze raz, w pałacu książąt Auersperg w Wiedniu w 1786 (w wersji koncertowej). W wykonaniu uczestniczyli amatorzy, głównie arystokraci. Na tą okazję Mozart dopisał dwa numery: duet na sopran i tenor Spiegarti non poss'io KV 489 oraz recytatyw i arię na tenor (z koncertującą partią skrzypiec) Non più. Tutto ascoltai - Non temer, amato bene KV 490.

Opera (wł. "dzieło") – sceniczne dzieło muzyczne wokalno-instrumentalne, w którym muzyka współdziała z akcją dramatyczną (libretto). Istotą tego gatunku muzycznego jest synteza sztuk, czyli połączenie słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu oraz gry aktorskiej. Podobnie jak i balet, wywodzi się z włoskich, renesansowych maskarad karnawałowych, które przerodziły się w widowiska dramatyczne. Opera składa się najczęściej z 4 aktów, które podzielone są na sceny.

Karol Filip Teodor Wittelsbach (ur. 12 grudnia 1724, Drogenbos - zm. 16 lutego 1799, Monachium) hrabia palatyn i książę Palatynatu Neuburg i Sulzbach, książę Jülich i Berg, od 1742 roku elektor Palatynatu Reńskiego jako Karol III Teodor, od 1777 roku elektor Bawarii jako Karol III.

Bibliografia

Eisen Cliff, Keefe Simon P. (red.); The Cambridge Mozart Encyclopedia, Cambridge University Press, Cambridge 2006;

Encyklopedia Muzyczna PWM, cz. biograficzna, red. Elżbieta Dziębowska, Kraków 2000;

Kański Józef, Przewodnik Operowy, PWM, Kraków 2001;

Mozart W.A., Idomeneo: Werkgruppe 5, Band 11: Idomeneo; Teilband 1&2; red. Daniel Heartz, Bühnenwerke; Neue Ausgabe sämtlicher Werke; Bärenteier Kassel. Basel, Tours, London, 1972;

Opera. Kompozytorzy, dzieła, wykonawcy, tłum. Baranowa Agna i in., red. Batta András, Könemann, Köln 2001;

The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. Sadie Stanley, Macmillan Publishers Limited, London 2001;

The New Grove Dictionary of Opera, red. Sadie Stanley, Macmillan Press Limited, London 1992;

Linki zewnętrzne

Partytura opery zamieszczona w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project

Opis opery (ang.)