Idris I - Idrysydzi - Polski Serwis Naukowy

Idris I (arab. إدريس بن عبد الله, Idris ibn Abdullah, zm. 791) – władca wschodniego Maghrebu w latach 788-791, założyciel marokańskiej dynastii Idrysydów.

Idris I był potomkiem kalifa Alego ibn Abi Taliba. Po rewolcie Alidów przeciw Abbasydom w 786 roku musiał uciekać z Medyny - w ten sposób przez Egipt dotarł na ziemie dzisiejszego Maroka. Wśród tamtejszych częściowo jeszcze pogańskich Berberów rozpropagował islam i został przez nich obwołany imamem. Ośrodkiem jego władzy stała się Walila (starożytne Volubilis).

Harun ar-Raszid (arab. هارون الرشيد; ur. 17 marca 763 w Ar-Rajju w Persji, zm. 24 marca 809 w Tusie (ob. Meszhed)), piąty i najbardziej znany kalif (od 786) z dynastii Abbasydów, ojciec kalifów Al Mamuna i Al-Amina. Jeden z najwybitniejszych władców muzułmańskich, mecenas nauki i sztuki. W Europie zyskał popularność jako bohater cyklu "Księgi tysiąca i jednej nocy", który przez samych Arabów jest nisko ceniony ze względu na walory literackie.

Mulaj Idris (arab. مولاي إدريس زرهون = Mūlāy Idrīs Zarhūn, fr. Moulay Idriss Zerhoun) - miasto w Maroku, ok. 30 kilometrów na północ od Meknes i 3 kilometry od stanowiska archeologicznego Volubilis. Nazwa miasta pochodzi od imienia króla Mulaja Idrisa, założyciela pierwszej marokańskiej dynastii Idrysydów. Znajduje się tu jego grób. W mieście działa ponadto meczet i szkoła koraniczna.

Wraz ze zdobyciem fortecy berberskiego plemienia Banu Ifran pod Tilimsanem w 789 roku i zawarcia przymierza z plemieniem Maghrawa rozpoczął się okres umacniania władzy Idrisa I. W okolicach dzisiejszego Fezu powstał wówczas warowny obóz wojskowy, który w późniejszych latach rozrósł się do miasta i stolicy kraju Idrysydów.

Średniowieczny Egipt – okres w dziejach Egiptu obejmujący czasy od panowania bizantyńskiego do podboju tureckiego. Umownie rozpoczyna się on w roku 395, w którym doszło do ostatecznego podziału Cesarstwa Rzymskiego na wschodnie i zachodnie, a kończy wraz z upadkiem państwa Mameluków w 1517 i rozpoczęciem panowania tureckiego. Jakkolwiek istnieje również tendencja do utożsamiania historii średniowiecznego Egiptu tylko z przedtureckimi czasami islamskimi. Wówczas nie wlicza się do tego okresu panowania bizantyńskiego (395–642), które było kontynuacją rządów rzymskich. Historia Egiptu w średniowieczu da się podzielić na kilka zasadniczych i dość odrębnych okresów. W żadnym z nich nie istniało państwo stricte egipskie, choć w niektórych Egipt był ośrodkiem większych organizmów państwowych, które jednak opierały się na ludności napływowej.

Ali ibn Abi Talib (arab. علي بن أﺑﻲ طالب, ur. ok. roku 600/22. P.H., wg tradycji 13. radżaba w Mekce, zm. w styczniu 661/ramadanie 40. A.H. w Kufie) – brat stryjeczny, przybrany syn, a następnie zięć Mahometa, mąż Fatimy, pierwszy imam szyitów, ostatni z czterech kalifów prawowiernych (656-661/35-40. A.H.).

W 791 roku Idris I został otruty jeszcze przed narodzinami swojego syna Idrisa II. Zabicie władcy miał zlecić abbasydzki kalif Harun ar-Raszid. Idrisa I pochowano w Walili, na terenie dzisiejszego miasteczka Mulaj Idris.

Zobacz też

Idris I

Bibliografia

Stephan Ronart, Nandy Ronart: Lexikon der Arabischen Welt. Ein historisch-politisches Nachschlagewerk. Artemis Verlag, Zürich u. a. 1972, ISBN 3-7608-0138-2.