Św. Ignacy Loyola, hiszp. Iñigo López de Oñaz y Loyola (ur. przed 23 października 1491, zm. 31 lipca 1556) – święty Kościoła katolickiego, duchowny, teolog, prezbiter i założyciel zakonu jezuitów.
Dewizą Ignacego Loyoli była łacińska sentencja Ad maiorem Dei gloriam (Na większą chwałę Bożą).

Biografia

Urodził się w zamku Loyola, posiadłości swego ojca, średnio zamożnego feudała baskijskiego. Baskijskie imię Iñigo, nadane na cześć św. Iñigo de Oña (+1068), zamienił później na Ignacy ku czci biskupa z Antiochii, słynnego pisarza i męczennika z II wieku.

W młodych latach przyjął tonsurę, która zapewniała mu przywileje zastrzeżone dla członków kleru katolickiego. W wieku 16 lat podjął służbę w przybocznej gwardii wicekróla Nawarry, gdzie życie upływało na hazardowych grach oraz częstych pojedynkach. W 1521 r. gdy pomiędzy Francją a Hiszpanią wywiązała się wojna o Nawarrę, przebywał w Pampelunie, gdzie został ranny. Podczas przewlekłej rekonwalescencji przeczytał Vita Christi Ludolfa Kartuza i Złotą legendę Jakuba de Voragine, co zapoczątkowało proces jego nawrócenia. W 1522 roku zrezygnował z kariery wojskowej. Był wpierw pielgrzymem i pustelnikiem, a owocem jego przemyśleń stały się słynne Ćwiczenia duchowne – podstawa późniejszych ćwiczeń ignacjańskich.

W 1523 roku wyruszył z pielgrzymką do Ziemi Świętej. Z polecenia franciszkanów, oficjalnych przedstawicieli Kościoła katolickiego w Ziemi Świętej, opuszcza ją i wraca do kraju, gdzie studiuje filozofię na uniwersytecie w Alkali i Salamance.

W tym czasie był dwukrotnie więziony przez Inkwizycję, podejrzewającą go o przynależność do oświeconych (alumbrados).

Po przeniesieniu się do Paryża w 1528 r. na Sorbonie zaprzyjaźnił się z Piotrem Fabrem, Franciszkiem Ksawerym, Szymonem Rodriguesem, Jakubem Laínezem, Alfonsem Salmeronem oraz Mikołajem Bobadillą. Wszyscy oni przygotowywali się do kapłaństwa i stali się zalążkiem przyszłego zakonu jezuitów.

15 sierpnia 1534 w małej kapliczce na zboczu Montmartre w Paryżu wspólnie złożyli śluby ubóstwa i czystości oraz podjęli zobowiązanie, że po uzyskaniu święceń udadzą się do Palestyny aby tam nawracać muzułmanów, a gdyby to było niemożliwe oddadzą swoje siły do dyspozycji ojca świętego.

W Rzymie oddali się do dyspozycji papieżowi Pawłowi III. 24 czerwca 1537 otrzymali w Wenecji święcenia kapłańskie i rozpoczęli działalność duszpasterską w Republice Weneckiej. Aby zwiększyć skuteczność oddziaływania postanowili związać się z jakąś formą organizacyjną (zakon: Towarzystwo Jezusowe) 27 września 1540 papież Paweł III, bullą Regimini Militantis Ecclesiae (O Kościele walczącym), zatwierdził Towarzystwo Jezusowe.

W 1541 r. dokonano wyboru przełożonego generalnego, którym został Ignacy de Loyola. Stanowisko to piastował do 31 lipca 1556, do dnia swojej śmierci. W 1551, przy finansowym wsparciu Franciszka Borgiasza (ówczesnego przyjaciela i doradcę, późniejszego generała zakonu), założył uczelnię Gregorianum (Papieski Uniwersytet Gregoriański ), która stała się prototypem przyszłych kolegiów jezuickich. Za jego życia zakon liczył już 1000 członków.