Ignacy Maciejowski - Polski Serwis Naukowy

Ignacy Maciejowski, pseud. Sewer, Gryf (ur. 27 lipca 1835 w Kobiernikach k. Sandomierza, zm. 22 września 1901 w Krakowie), polski powieściopisarz, nowelista, dramaturg i krytyk literacki okresu przejściowego między pozytywizmem a Młodą Polską. Przedstawiciel realizmu krytycznego w prozie modernistycznej.

Młoda Polska – polska odmiana modernizmu w literaturze, muzyce i sztuce polskiej przypadającego na lata 1890 - 1918. Nazwa tego prądu artystycznego jest analogiczna do np. Młodych Niemiec lub Młodej Skandynawii.

Stanisław Feliks Przybyszewski (ur. 7 maja 1868 w Łojewie pod Inowrocławiem, zm. 23 listopada 1927 w Jarontach pod Inowrocławiem) – polski pisarz, poeta, dramaturg, nowelista okresu Młodej Polski, skandalista, przedstawiciel cyganerii krakowskiej i nurtu polskiego dekadentyzmu.

Studiował w Instytucie Agronomicznym w Marymoncie. Uczestniczył w powstaniu styczniowym, będąc związany z Ludwikiem Mierosławskim (m.in. pełnił funkcję komisarza województwa sandomierskiego). Po powstaniu więziony przez władze austriackie, następnie do 1868 przebywał na emigracji; wkrótce w obawie przed ponownym uwięzieniem wyjechał na 10 lat do Londynu. Po powrocie w 1878 początkowo zajmował się (bez większego powodzenia) pracą gospodarską. Od 1894 mieszkał w Krakowie, gdzie jego dom był ośrodkiem życia kulturalnego. W 1898 był redaktorem "Życia", które w następnych latach odstąpił Stanisławowi Przybyszewskiemu. W 1902 własne teksty poświecili mu wdzięczni: M. Zdziechowski , M. Siedlecki, W. Reymont, T. Miciński, W. Tetmajer, K. Tetmajer, A. Lange, K.M. Górski, L. Rydel, W. Perzyński, S. Żeromski, J. Żuławski, S. Wyspiański, W. Feldman, A. Szymański i z portretem J. Malczewskiego, w szacie edytorskiej S. Wyspiańskiego wydali jako Epitaphium Ignacego Maciejowskiego Sewera.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Ludwik Adam Mierosławski (ur. 17 stycznia 1814 w Nemours – zm. 22 listopada 1878 w Paryżu) – polski generał, pisarz i poeta, działacz polityczny i narodowościowy, a także historyk wojskowości, brat Adama Piotra (1815-1851) - żeglarza i kapitana marynarki handlowej, syn płk. Adama Kaspra.

Pisał powieści z kluczem, m.in. Bajecznie kolorową (1898), opowiadającą o małżeństwie Włodzimierza Tetmajera, czy Matkę (1898), historię rodziny znanego pisarza i poety Władysława Orkana. W krąg swoich zainteresowań Maciejowski włączał również realia współczesnej mu wsi, krakowskie środowisko artystyczne czy życie pionierów przemysłu w Galicji. Powieści te, mimo wysokiego poziomu artystycznego, nie zapisały się trwale w historii literatury polskiej. Z całego dorobku Sewera do klasyki weszła jedynie wielokrotnie wznawiana powieść Matka.

Modernizm - kierunek literacki, występujący w pierwszej fazie epoki Młodej Polski, w latach 1880-1910, w następstwie zmian, jak te, dotyczące przepływu informacji. Prócz poprawy pracy maszyn drukarskich, które wpłynęły na rozwój czasopiśmiennictwa, w dziennikarstwie zaczęto stosować telefon i telegraf. Radio, nowy wynalazek przełomu wieku XIX i XX, jeszcze bardziej pogłębiło poczucie zagrożenia, zagubienia i bezradności nękające człowieka zdominowanego przez środki przekazu i osaczonego przez rozwój cywilizacyjny. Poszukiwano nowych środków wyrazu, gdyż w latach dziewięćdziesiątych XIX w. idee pozytywizmu przestały być aktualne.

Włodzimierz Tetmajer (ur. 31 grudnia 1861 w Harklowej koło Nowego Targu, zm. 26 grudnia 1923 w Bronowicach koło Krakowa) – polski malarz i grafik, jeden z czołowych przedstawicieli Młodej Polski; działacz polityczny; brat przyrodni poety Kazimierza Przerwy-Tetmajera.

Twórczość

Powieści (data pierwodruku w czasopismach):

1882 - Zdobyte stanowisko

1882 - Walka o byt

1883 - Polka i Amerykanka

1884-1885 - Zyzma

1887 - Na szerokim świecie

1889 - Słowa a czyny

1891 - Dzielna kobieta

1893 - Nafta

1895 - Biedronie

1897 - Matka

1897 - Wśród pokus

1900 - Ponad siły

Nowele (data pierwodruku):

1877 - Zielona latarka

1878 - Łusia Burlak

1881 - Głodowa pożyczka

1881 - Przybłędy

1883 - Franuś Walczak

1888 - Dla świętej ziemi

1889 - Konkury Wojtusia

1889 - Wiosna

1897 - W kleszczach

1897 - Magdusia

Dramaty (data wystawienia):

Krytyka literacka – działalność intelektualna polegająca na dyskusji, ocenianiu i interpretacji dzieł literackich i ogólnie literatury. Krytyka literacka z założenia nie jest wyrazem metody naukowo-badawczej, lecz przekonań ideowo-artystycznych. Za prekursora krytyki literackiej uważa się Arystarcha z Samotraki.

Marymont – nazwa zespołu osiedli w południowo-wschodniej części warszawskich Bielan i północnej Żoliborza, złożona z osiedli Marymont-Ruda, Marymont-Kaskada i Marymont-Potok. Niegdyś była to miejscowość w pobliżu Warszawy.

1876 - Pojedynek szlachetnych

1882 - Wielka polityka

1890 - Pan marszałek

Bibliografia

S. Smak, Sewer Maciejowski - życie i twórczość, Opole 1971.