Igor Kurczatow

Igor Wasiljewicz Kurczatow (ros. Игорь Васильевич Курчатов, ur. 12 stycznia 1903 w Simskim Zawodzie na Uralu – zm. 7 lutego 1960) – radziecki fizyk jądrowy, trzykrotny Bohater Pracy Socjalistycznej (1949, 1951, 1954).

Absolwent uniwersytetu w Symferopolu (1923). W 1933 podjął badania z dziedziny fizyki jądrowej. W 1939 opublikował pracę na temat reakcji nuklearnej. Po wybuchu wojny radziecko-niemieckiej w 1941 jego badania zostały wstrzymane, a on zajął się problemem demagnetyzacji kadłubów okrętów. Uznawany za ojca radzieckiej bomby atomowej. Już w 1942 przewidział nawet dokładniej niż Einstein ogromną moc bomby atomowej, estymując że rozbijając jądra w kilogramie uranu uzyska się energię równą wybuchowi 20 tys. ton trotylu. W 1943 objął kierownictwo zespołu naukowców pracujących nad skonstruowaniem bomby atomowej, co zostało uwieńczone sukcesem w 1949 głownie dzięki informacjom uzyskanym od radzieckich szpiegów a zwłaszcza Klausa Fuchsa, którzy wykradali tajne informacje z projektu Manhattan, powszechnie uznaje się że bez tych informacji zbudowanie bomby zajęłoby mu od 3 do 5 lat dłużej mimo iż w przeciwieństwie do zespołu Amerykańskiego badania prowadził sam. Mając już technologię bomby atomowej jako pierwszy na świecie zbudował bombę wodorową nawet przed zespołem amerykańskim. W 1946 uruchomił pierwszy radziecki reaktor jądrowy. Zbudowano dzięki niemu również pierwszą na świecie elektrownie atomową którą uruchomiono 27 czerwca 1954 w Obnińsku. Po doświadczeniu mocy bomb które zbudował stał się podobnie jak wielu jego odpowiedników w USA z projektu Manhattan gorącym zwolennikiem zaprzestania prób jądrowych. Nie przekonały go nawet słowa Chruszczowa: "Zajmij się lepiej swoją nauką. My się będziemy troszczyli o politykę". Kierowany przez niego zespół pracował również nad wykorzystaniem energii nuklearnej do produkcji energii elektrycznej i napędu okrętów. W 1956 ogłoszono jego nominację na stanowisko dyrektora Instytutu Energii Atomowej Akademii Nauk ZSRR, sprawował ją do śmierci i po nim przejął ją jego najwierniejszy uczeń Andriej Sacharow któremu powierzył misje wykorzystania energii atomowej dla ludzkości.

Został odznaczony m.in. trzykrotnie Medalem "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej (29 października 1949, 8 grudnia 1951, 4 stycznia 1954), pięciokrotnie Orderem Lenina oraz dwukrotnie Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy. Czterokrotny laureat Nagrody Stalinowskiej (1942, 1949, 1951, 1954) i Nagrody Leninowskiej (1957).

Jego nazwiskiem nazwano ulicę w mieście Prypeć wybudowanym dla pracowników elektrowni jądrowej przy Czarnobylu. Na jego cześć nazwano także miasto znajdujące się w Rosji, w którym głównym źródłem energii jest elektrownia jądrowa. Ciekawostką jest że obie elektrownie (ta w Czarnobylu jak i ta w Kurczatowie) są identyczne, oraz wykorzystują ten sam reaktor RMBK 100.

Bibliografia

  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Igor Kurczatow