Igrzyska pytyjskie - Polski Serwis Naukowy

Stadion w sanktuarium w Delfach - miejsce rozgrywania igrzysk pytyjskich

Igrzyska pytyjskie – igrzyska panhelleńskie organizowana w Delfach ku czci boga Apollina, drugie co do ważności po igrzyskach olimpijskich wydarzenie o charakterze religijno-sportowym w starożytnej Grecji.

Nazwa igrzysk wywodzi się od świętego węża Delf, Pytona. Podobno ustanowił je sam Apollin dla upamiętnienia swojego zwycięstwa nad Pytonem.

Amfiktionia, oznaczała w starożytnej Grecji związek polis (państw-miast) greckich zawarty dla celów ochrony określonego miejsca kultu religijnego. Członkowie amfiktionii spotykali się na regularnych zjazdach, podczas których omawiali różne sprawy pozostające w kręgu wspólnych zainteresowań. Cykliczność takich spotkań doprowadziła z czasem do wykształcenia się swoistego międzyrządowego zgromadzenia plenarnego, zbierającego się na regularnych konferencjach.

Starożytne igrzyska olimpijskie ( - panhelleńskie igrzyska na cześć boga Zeusa. Odbywały się w Olimpii (stąd nazwa igrzysk), mieście na Półwyspie Peloponeskim, co cztery lata.

Linia startowa na stadionie w Delfach

Odbywały się od 582 p.n.e co cztery lata, w połowie cyklu olimpijskiego - dwa lata po ostatnich igrzyskach, dwa lata przed kolejnymi, czyli w trzecim roku olimpiady, w miesiącu Boukatios (sierpień-wrzesień). Wcześniej jednak organizowano je co osiem lat (do tej tradycji powrócono w czasach rzymskich). Obejmowały one wówczas obrzędy ku czci Apollina, podczas których miały miejsce agony muzyczne, polegające na wyrecytowaniu hymnu na cześć boga przy akompaniamencie kitary.

Kitara (gr. κιθάρα kithára lub κίθαρις kítharis, łac. cithara) – instrument muzyczny używany przez starożytnych Greków, stanowiła odmianę liry.

Parnas (gr. Parnassós) – pasmo górskie w środkowej Grecji, z najwyższym szczytem wznoszącym się na wysokość 2457 m n.p.m. W pobliżu leżało miasto Delfy, siedziba najsławniejszej starożytnej wyroczni i poświęconej Apollinowi świątyni. Obecnie Parnas jest, jednym z ważniejszych w kraju, ośrodkiem sportów zimowych, z rozbudowaną i rozległą bazą turystyczną, z jej centrum w miejscowości Arachowa. Większą część masywu Parnasu pokrywa stary, świerkowy drzwostan. Przy zbliżonej także budowie geologicznej, poza okresem suchego, greckiego lata, znaczna część masywu Parnasu przypomina krajobrazem słowackie Tatry. Co nie dotyczy jednak ogołoconego z roślinności wierzchołka góry.

W 582 p.n.e., po przełamaniu przez koalicję państw greckich lokalnej potęgi Fokidy w pierwszej świętej wojnie, igrzyska pytyjskie zostały zreorganizowane, a prowadzenie ich powierzono miastom amfiktionii delfickiej. Nigdy jednak nie utraciły swego pierwotnego charakteru - oddawania czci Apollinowi jako bogu muzyki. Od innych zawodów panhelleńskich odróżniały je konkursy muzyczne, które miały większe znaczenie niż inne zawody, i dramatyczne. Obok recytacji hymnu do Apollina obejmowały konkurs gry na aulosie, śpiewu z akompaniamentem, grę na kitarze, konkurs poetycki i dramatyczny, oraz — jeżeli wierzyć Pliniuszowi — konkurs malarski.

Rydwan - pojazd konny, najczęściej dwukołowy zaprzężony w dwa lub cztery konie, zwykle z tyłu otwarty, znany od około XXVIII w. p.n.e. na całym Bliskim Wschodzie, i w Egipcie od około XVIII w. p.n.e. oraz w starożytnej Grecji od XII wieku p.n.e. (o czym wspomina Homer), później także w Rzymie. Mógł być zaprzężony w dwa konie - wtedy zwał się bigą, lub w cztery i wtedy nazywał się kwadrygą. Jechały nim zazwyczaj stojąc dwie osoby.

Olimpiada – okres pomiędzy dwoma następującymi po sobie igrzyskami. Zazwyczaj trwał około 4 lat. Co tyle lat odbywały się starożytne igrzyska w Olimpii i właśnie stąd wywodzi się nazwa tego okresu. Olimpiada była często wykorzystywana w starożytności (a także później) jako jednostka chronologiczna lub odnośnik w chronologii. Najbardziej znany zapis za pomocą olimpiady dotyczy założenia Rzymu. Miało się to odbyć wedle Warrona w "trzecim roku VI Olimpiady". Z czasem słowo "olimpiada" w użyciu powszechnym zaczęło powoli tracić swoje dawne znaczenie i wyrównywać się pojęciowo z "igrzyskami". Należy jednak pamiętać, że impreza sportowa organizowana co cztery lata nosi właśnie miano "igrzysk", a nie "olimpiady", i tylko takie nazewnictwo jest poprawne.

Igrzyska otwierało składanie ofiar oraz procesja, w której przedstawiciele miast-państw podążali świętą drogą do świątyni Apollina. Igrzyska rozpoczynały konkursy muzyczne, następnie odbywały się zawody gimniczne obejmujące biegi oraz pankration, natomiast zakończenie stanowiły wyścigi wozów. Biegi odbywały się w pobliżu Delf na stoku Parnasu, wyścigi koni i rydwanów miały miejsce na Równinie Krisajskiej. Zwycięzca otrzymywał wieniec wawrzynowy z liści laurowych (drzewa poświęconego Apollinowi) z doliny Tempe w Tesalii.

Tesalia (gr. Θεσσαλία - trl. Thessalía) - kraina historyczna i region administracyjny współczesnej Grecji położona nad Morzem Egejskim na południe od Macedonii.

Apollo (gr. Ἀπόλλων Apóllōn, zwany też Φοῖβος Phoibos "Jaśniejący", łac. Apollo) – w mitologii greckiej syn Zeusa i Leto. Urodził się na wyspie Delos. Był bliźniaczym bratem Artemidy. Uważany za boga piękna, światła, życia, śmierci, muzyki, wróżb, prawdy, prawa, porządku, patrona sztuki i poezji, przewodnika muz (Ἀπόλλων Μουσηγέτης Apóllōn Mousēgétēs). Przebywał na Parnasie, skąd zsyłał natchnienie.

Bibliografia

Rachet G. - „Słownik cywilizacji greckiej”, Wydawnictwo „Książnica”, Katowice 2006, s.337, ISBN 83-7132-919-9.

Sacks D. - „Encyklopedia świata starożytnych Greków”, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 2001, s.346, ISBN 83-05-13169-6.