Ilia II - Polski Serwis Naukowy

Eliasz, imię świeckie: Irakli Guduszauri-Sziolaszwili (ur. 4 stycznia 1933 w Ordżonikidze) – Katolikos-Patriarcha Gruzji, zwierzchnik Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego. Oficjalnie tytułowany jako Jego Świątobliwość Arcybiskup Mccheta-Tbilisi i Katolikos-Patriarcha całej Gruzji.

Aleksy I (właściwie Sergiusz Simański, ur. 27 października 1877, zm. 17 kwietnia 1970) - prawosławny duchowny, 13. prawosławny patriarcha Moskwy i Wszechrusi, zwierzchnik rosyjskiej cerkwi prawosławnej w latach 1945-1970.

Ateizm – odrzucenie lub stanowisko, że . W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie bóstw. Słowo ateizm pochodzi od greckiego ἄθεος – ἀ- (a-, “nie”) + θεός (theos, “bóg”). Określenie to było przypisywane każdemu, kogo uznano za wierzącego w fałszywych bogów, żadnych bogów lub doktryny wchodzące w konflikt z ówczesnymi religiami.

Biografia

Młodość i edukacja

Pochodzi z liczącego według tradycji piętnaście wieków gruzińskiego klanu. Był czwartym dzieckiem w rodzinie. Wychowywany był w głębokiej wierze prawosławnej; jego rodzice pozostawali w bliskich relacjach z Katolikosem-Patriarchą Gruzji Kalistratem, zaś w 1947 ufundowali cerkiew Opieki Matki Bożej w Dzaudżikau.

Sweti Cchoweli (gruz. სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარი, "Katedra życiodajnej kolumny") – kościół katedralny w mieście Mccheta w Gruzji, ok. 20 km od stolicy kraju Tbilisi. Wraz z innymi zabytkami miasta Mcchety katedra Sweti Cchoweli została wpisana w roku 1994 na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Igumen, ihumen - w prawosławiu oraz w katolickich Kościołach wschodnich przełożony samodzielnego klasztoru lub domu zakonnego, odpowiednik katolickiego przeora, lub greckiego mandryty.

W 1952 ukończył w Dzaudżikau szkołę średnią nr 22 z wykładowym rosyjskim, po czym wstąpił do moskiewskiego seminarium duchownego. Edukację teologiczną kontynuował w latach 1956-1960 w Moskiewskiej Akademii Duchownej. Był wyróżniającym się studentem. Na II roku studiów podjął decyzję o złożeniu wieczystych ślubów mniszych i 16 kwietnia 1952 został w cerkwi św. Aleksandra Newskiego w Tbilisi postrzyżony na mnicha przez biskupa stepanawskiego Zenobiego, z błogosławieństwa patriarchów moskiewskiego i całej Rusi Aleksego oraz całej Gruzji Melchizedeka. Przyjął imię zakonne Eliasz. 18 kwietnia 1957 mnich Eliasz został wyświęcony na hierodiakona przez patriarchę gruzińskiego Melchizedeka III, zaś 10 maja 1959 - na hieromnicha. W roku następnym obronił w Moskiewskiej Akademii Duchownej dysertację kandydacką, którą poświęcił historii klasztoru Iwiron. Odrzucił propozycję podjęcia pracy naukowej na uczelni, by móc służyć jako kapłan w Gruzji.

Rumuński Kościół Prawosławny, Patriarchat Rumuński (rum. Biserica Ortodoxă Română) – autokefaliczny Kościół prawosławny o randze patriarchatu. Na jego czele stoi patriarcha Daniel I, noszący tytuł arcybiskup Bukaresztu, metropolity ungro-wołoskiego, namiestnika Cezarei Kapadockiej i patriarchy całej Rumunii. Kościół posiada status autokefalicznego od 1878, zaś od 1925 jest kierowany przez patriarchów. Chrześcijańskie diecezje istniały na terenie współczesnej Rumunii już w pierwszych wiekach naszej ery.

Archimandryta (gr. archimandrites - przełożony owczarni) - w okresie wczesnego chrześcijaństwa opiekun klasztorów na terenie danej diecezji. Obecnie tytułu tego używa się w cerkwi prawosławnej i w niektórych wschodnich Kościołach katolickich.

Działalność w Gruzji

Po powrocie do Gruzji hieromnich Eliasz podjął pracę duszpasterską w soborze św. Mikołaja w Batumi; w grudniu 1960 został proboszczem działającej przy nim parafii, którą to funkcję pełnił przez siedem lat. W 1960 został igumenem, zaś rok później - archimandrytą.

Aleksy II (ros. Алексий II, Aleksij II), właściwie Aleksiej Michajłowicz Rüdiger (także: Ridigier), Алексей Михайлович Ридигер (ur. 23 lutego 1929 w Tallinnie, zm. 5 grudnia 2008 w Moskwie) – prawosławny duchowny, 15. prawosławny patriarcha Moskwy i Wszechrusi. Zwierzchnik rosyjskiej Cerkwi prawosławnej od 10 lipca 1990.

Angioplastyka - zabieg przezskórny polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych, które zostały zwężone lub zamknięte w wyniku choroby (najczęściej miażdżycy). Wykonuje się angioplastykę tętnic wieńcowych, szyjnych, kończyn, narządów wewnętrznych, czasami również naczyń żylnych.

25 sierpnia 1963 miała miejsce chirotonia archimandryty Eliasza na biskupa szemokmedzkiego, wikariusza Katolikosa-Patriarchy Gruzji. Jako konsekratorzy wzięli w niej udział patriarcha Efrem II, metropolita urbniski Dawid, metropolita kutaisko-gajenacki Naum, biskup suchumski i abchaski Leonid oraz biskup stiepanawski Zenobi. 17 maja 1969 biskup Eliasz otrzymał godność metropolity. Od 1964 kierował jedyną uczelnią teologiczną w Gruzińskiej SRR - kursami teologicznymi w Mcchecie, zorganizowanymi wbrew stanowisku władz przez patriarchę Efrema II, od 1965 posiadającymi status seminarium duchownego. Funkcję tę spełniał do 1972.

Język gruziński (gruz. ქართული ენა, kartuli ena) – język południowokaukaski, używany przez ok. 4,2 mln osób głównie w Gruzji, gdzie jest językiem urzędowym, oraz przez dalsze 2,5 mln w Turcji, Rosji, USA i Europie, jak też przez niewielkie grupy w Iranie (tj. Gruzini ferejdańscy) i Azerbejdżanie (Ingilojcy). Jest też używany jako język literacki przez zamieszkujące Gruzję niewielkie wspólnoty etniczne, nie posiadające piśmiennictwa we własnych językach: przez Swanów, Megrelów i Lazów.

Bułgarski Kościół Prawosławny, także Patriarchat Bułgarski – jeden z autokefalicznych Kościołów prawosławnych. Jego obecnym zwierzchnikiem jest patriarcha Bułgarii i metropolita Sofii Maksym, rezydujący w Sofii. Funkcję katedry patriarchalnej pełni sobór św. Aleksandra Newskiego w Sofii. Językiem liturgicznym Kościoła jest język cerkiewnosłowiański, przy wykorzystaniu współczesnego języka bułgarskiego w czytaniach Ewangelii; język bułgarski jest również dopuszczalny w pozostałych częściach nabożeństw i ma stopniowo zostać przyjęty w całym Kościele.

Równocześnie od 1964 był przewodniczącym Wydziału Zewnętrznych Stosunków Cerkiewnych Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego. Przedmiotem jego szczególnych starań było uznanie autokefalii Kościoła gruzińskiego przez wszystkie inne kanoniczne Kościoły prawosławne (od 1943 autokefalię tę uznawał jedynie Rosyjski Kościół Prawosławny, inne Kościoły traktowały Cerkiew Gruzińską jedynie jako autonomiczną). W 1964 w czasie Wszechprawosławnej Konferencji na Rodos, gdy metropolita Eliasz po raz kolejny nie uzyskał powszechnej akceptacji dla autokefalii, w geście protestu opuścił posiedzenie. Od 1967 uczestniczył w pracach Światowej Rady Kościołów i w pracach Chrześcijańskiej Konferencji Pokojowej.

Zenobi, imię świeckie Zacharija Joakimowicz Mażuga (ur. 14 września 1896 w Głuchowie, zm. 8 marca 1985 w Tbilisi) – rosyjski duchowny i święty prawosławny.

Pieriestrojka (ros. перестройка – przebudowa) – potoczna nazwa procesu przekształceń systemu komunistycznego w ZSRR w latach 1985-1991. Początkowo pierestrojka wraz z hasłami głasnosti (ros. jawności) i uskorienia (ros. przyspieszenia) stanowiły symbol nowego kursu politycznego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR). Został on zapoczątkowany w 1985 przez Michaiła Gorbaczowa po objęciu przezeń stanowiska sekretarza generalnego Komitetu Centralnego KPZR i jego doradcy Aleksandra N. Jakowlewa. Podstawowe zasady pierestrojki określił Gorbaczow w książce pt.: Przebudowa i nowe myślenie dla naszego kraju i dla całego świata, opublikowanej w 1988.

1 września 1967 został metropolitą suchumskim i abchaskim. Po śmierci Katolikosa-Patriarchy Efrema II w 1972 był typowany na jego następcę i cieszył się poparciem duchowieństwa i wiernych Gruzji, jednak jego kandydaturę zablokował przewodniczący Rady ds. Religii przy Radzie Ministrów ZSRR W. Kurojedow. W ten sposób następcą Efrema II został metropolita Dawid (Dewdariani). Zmarł on w 1977; wówczas XII Sobór Lokalny Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego wybrał metropolitę Eliasza na nowego Katolikosa-Patriarchę. Jego intronizacja odbyła się 25 grudnia w soborze Sweti Cchoweli 25 grudnia 1977.

Proboszcz (z niem. Propst, a to od łac. praepositus, przełożony; łac. odpowiednik to parochus, z gr. πάροικος paroikos, sąsiad), pleban (łac. plebanus) – duchowny, na ogół w stopniu prezbitera, zarządzający gminą kościelną (parafią);

Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Muzułmanie uważają, iż część Biblii[potrzebne źródło] (np. Księgi Mojżeszowe, Psalmy) powstała w wyniku boskiego objawienia, ale jej treść została zafałszowana.

Patriarcha

W momencie objęcia urzędu Katolikosa-Patriarchy całej Gruzji przez Eliasza II Gruziński Kościół Prawosławny liczył 15 eparchii (z czego pięć nieobsadzonych) z 34 zarejestrowanymi parafiami i czterema działającymi półlegalnie monasterami. W skład episkopatu wchodziło siedmiu hierarchów. Z powodu ateistycznej propagandy radzieckiej prawosławie praktykował niewielki odsetek społeczeństwa Gruzińskiej SRR. Już w pierwszym roku sprawowania urzędu Eliasz II przeprowadził cztery chirotonie biskupie i przyczynił się do powiększenia liczby czynnych świątyń do 46. Apelował o otwieranie dla potrzeb kultu kolejnych świątyń i klasztorów odebranych Cerkwi w ZSRR. W 1978 decyzją Świętego Synodu Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego Kościół otworzył Wydział Wydawniczy i zaczął wydawać własną prasę. Patriarcha zorganizował kursy dla lektorów, psalmistów i chórzystów cerkiewnych, sam co wtorek występował z otwartymi kazaniami. Już w pierwszych latach sprawowania przezeń urzędu dostrzegalny stał się wzrostu liczby osób uczęszczających do cerkwi. W 1985 Eliasz II uzyskał zgodę Rady ds. Religii na wydanie przekładu Biblii na współczesny język gruziński, ukończony w 1989.

Niewydolność serca (łac. insufficiaentia cordis) – stan, w którym nieprawidłowa struktura lub funkcjonowanie serca upośledza zdolność do zapewnienia wystarczającego przepływu krwi zgodnie z zapotrzebowaniem organizmu. Nie należy mylić niewydolności serca z zatrzymaniem krążenia. Do częstych przyczyn niewydolności serca należą: zawał mięśnia sercowego, nadciśnienie, choroba niedokrwienna serca, choroby zastawkowe i kardiomiopatie. Proces niewydolności serca może mieć charakter przewlekły bądź ostry; wyróżnia się stąd dwie postaci schorzenia, różniące się etiologią, symptomatologią i sposobem leczenia.

Autokefalia - niezależność lokalnych Kościołów, zwłaszcza w prawosławiu, a także innych o ustroju episkopalnym (m.in. starokatolickich i anglikańskich)

W okresie pieriestrojki, która przyniosła zmianę stosunku państwa radzieckiego do Kościołów prawosławnych, patriarcha uzyskał zgodę na otwarcie w Tbilisi Akademii Duchownej oraz reaktywację kolejnych 46 parafii. 9 kwietnia 1989, w czasie manifestacji zwolenników niepodległości Gruzji, wzywał uczestników protestu do spokoju i bez skutku skierował demonstrantów do cerkwi Kaszueti, by uniknąć rozlewu krwi. Manifestacja ta została rozpędzona przez wojsko radzieckie, padło 19 ofiar śmiertelnych. Podczas wojny domowej w Gruzji w latach 90. apelował o pokojowe rozwiązanie kryzysu i umożliwił walczącym stronom prowadzenie negocjacji w siedzibie Patriarchatu. Od 1978 do 1983 Eliasz II był przewodniczącym Światowej Rady Kościołów. W maju 1997 Święty Synod gruzińskiej cerkwi ogłosił swoje wycofanie z tej organizacji.

Grecki Kościół Prawosławny – jeden z kanonicznych Kościołów prawosławnych. Liczbę wiernych należących do tego Kościoła szacuje się na 10 milionów. Skupia on większość prawosławnych mieszkańców Grecji.

Prawosławny patriarchat Jerozolimy – jeden z patriarchatów w Kościele prawosławnym, historycznie piąty po Konstantynopolu, Rzymie, Aleksandrii i Antiochii (tzw. pentarchia). Historia Kościoła Jerozolimy sięga czasów apostoła Jakuba Sprawiedliwego. W 451 r. Sobór Chalcedoński wyniósł biskupa Jerozolimy do godności Patriarchy. W latach 1099 – 1187, gdy Jerozolima znajdowała się w rękach krzyżowców, patriarcha rezydował w Konstantynopolu.

Jest zwolennikiem monarchii konstytucyjnej i opowiada się za powrotem dynastii Bagratuni na tron Gruzji.

W 2007, w związku z ujemnym przyrostem naturalnym w Gruzji, Eliasz II wprowadził zwyczaj chrzczenia każdego trzeciego i kolejnego dziecka w rodzinie osobiście przez patriarchę, co stało się jedną z przyczyn wzrostu liczby urodzeń w kraju.

W czasie wojny w Osetii Południowej w 2008, podobnie jak patriarcha moskiewski i całej Rusi Aleksy II, apelował do obydwu walczących stron o pokój i wyraził żal z powodu wybuchu konfliktu między dwoma narodami wyznającymi prawosławie. Udał się również z wizytą, w czasie której dostarczył pomoc humanitarną, do zajętego przez Rosjan Gori. Rosyjskie twierdzenia o "gruzińskim ludobójstwie" w Osetii określił jako kłamstwa.

Rosyjska Cerkiew Prawosławna – kanoniczny Kościół prawosławny, obejmujący swoją jurysdykcją większość parafii prawosławnych na terenie Rosji, Białorusi, Litwy i Ukrainy oraz innych państw byłego Związku Radzieckiego, jak również część parafii złożonych z emigrantów rosyjskich w innych krajach. Od 1 lutego 2009 roku zwierzchnikiem Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej jest patriarcha Cyryl I.

Klasztor Iwiron (grec. Μονή Ιβήρων, gruz. ივერთა მონასტერი) - jeden z klasztorów na Górze Athos, położony jest w północno-wschodniej części półwyspu, oddalony od morza na ponad 2 km. Założony został przez Gruzinów, pod nadzorem Jana Iberyjskiego, w latach 980-983. Klasztor zajmuje trzecie miejsce w atoskiej hierarchii. Biblioteka zawiera 2000 rękopisów, 15 zwojów liturgicznych i ponad 20 000 drukowanych ksiąg. Większość ksiąg jest w języku: gruzińskim, greckim, hebrajskim i łacińskim. Nazwa klasztoru Iwiron nawiązuje do starożytnego królestwa Iberii na Kaukazie, skąd pochodził architekt Jan.

W 2009 poddał się w Niemczech zabiegowi angioplastyki w związku z niewydolnością krążenia.

Jako patriarcha, otrzymał najwyższe odznaczenia przyznawane przez autokefaliczne Kościoły prawosławne Antiochii, Jerozolimy, Aleksandrii, Rosji, Grecji, Bułgarii, Rumunii i prawie wszystkich innych Cerkwi.

Doktor honoris causa Kijowskiej Akademii Duchownej (2011).

Katolikos (gr. καθολικός katholikós – "powszechny") – tytuł patriarchów ormiańskiego (Katolikos Wszystkich Ormian), nestoriańskiego i gruzińskiego, a w pewnym sensie także jakobickiego (mafrian) i syromalabarskiego.

Kijowska Akademia Duchowna - najstarsza uczelnia Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Znajduje się w Kijowie. Jej historia sięga wstecz do 1615 roku, kiedy to metropolia kijowska znajdowała się w jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopolitańskiego.

Przypisy

↑ Ilija II, Katolikos-Patriarch wsiej Gruzii (ros.). Prawosławna Encikłopedija, 2009. [dostęp 2011-05-29].
Czesnokow Z.: Stariec i mitropolit. O żizni swiatitiela Zinowija (Mażuga), w schimie Sierafima. Moskwa: Nowospasskij monastyr', 2011, s. 148. ISBN 978-5-87389-058-3.
Nowy Zwierzchnik Prawosławnego Kościoła Gruzińskiego Jego Świątobliwość Katolikos-Patriarcha Całej Gruzji Eliasz II-gi, "Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego", nr 1-2/1979, s.108
Georgian Church Calls for Constitutional Monarchy
T. Esslemont, Church leader sparks Georgian baby boom
S. Kishkovsky, War splits Orthodox churches in Russia and Georgia
Грузинскому Патриарху сделана операция на сердце
Святейший Католикос-Патриарх всея Грузии Илия II удостоен ордена святого равноапостольного князя Владимира I степени и степени доктора богословия КДА