Imielin - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta i gminy. Zapoznaj się również z: Imielin (osiedle w Warszawie).

kościół pw. Matki Boskiej Szkaplerznej w Imielinie

Imielin - to miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie bieruńsko-lędzińskim, na obszarze Pagórów Jaworznickich, nad Imielanką i Przemszą, w południowo-wschodniej części GOP. Oddalone 18 km od Katowic. Zajmuje obszar 2804 ha, graniczy z Mysłowicami na północy, Chełmem Śląskim na południu, Jaworznem na wschodzie i Lędzinami na zachodzie.

Gmina Chełmek to gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bielskim.
Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.

W 1391 r. Imielin przekazany został przez księcia raciborskiego Jana II Żelaznego biskupowi krakowskiemu Janowi Radlicy jako odszkodowanie za napad na dobra biskupie klucza sławkowskiego i lipowieckiego. Odtąd do 1790 r. stanowił własność biskupów krakowskich, którzy sprawowali tutaj także władzę zwierzchnią. Z tego powodu przez historiografię pruską i niemiecką Imielin do końca epoki przedrozbiorowej nie jest zaliczany do składu Śląska. W latach 1795-1920 w zaborze pruskim. Od 1798 własność rządu pruskiego, napływ kolonistów niemieckich i stopniowy wzrost liczby mieszkańców. W 1859 roku uzyskał połączenie kolejowe. W 1957 zyskał status osiedla miejskiego, a w 1967 roku otrzymał prawa miejskie. W 1975 roku w wyniku reformy administracyjnej włączony został do Tychów, najrozleglejszego wtedy miasta województwa śląskiego, pozostawał w jego granicach do 1977 roku, gdy stał się dzielnicą Mysłowic. W latach 1945-1954 i 1973-1975 Imielin był siedzibą gminy wiejskiej Imielin. W latach 1975-1998 Imielin administracyjnie należał do województwa katowickiego. 30 grudnia 1994 roku Imielin odzyskał samodzielność stając się na powrót miastem.

Sandomierz to miasto i gmina miejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, położona nad rzeką Wisłą (268,5 km od jej źródła i 673,7 km od jej ujścia do Morza Bałtyckiego), na siedmiu wzgórzach (stąd miasto nazywane jest czasem "małym Rzymem"), na granicy Wyżyny Sandomierskiej. Przemysłowa część miasta, zwana Nadbrzeziem leży na prawym brzegu Wisły, w Kotlinie Sandomierskiej, graniczy z Tarnobrzegiem, z którym tworzy konurbację. Nazwa miasta pochodzi od imienia Sędomir, rozpowszechnionego w całej Słowiańszczyźnie (por. czes., rus. i serbsko-chor. Sudomir).
Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

Według danych z 30 czerwca 2004 miasto miało 7854 mieszkańców.

Miasto Imielin ma charakter przemysłowo-rolniczy. Na jej terenie znajdują się złoża dolomitów oraz zasoby wody pitnej. Cechą Imielina jest jednolita zabudowa jednorodzinna, charakteryzująca się dobrą infrastrukturą techniczną co sprzyja rozwojowi prywatnej działalności gospodarczej. Miasto posiada dogodne połączenie kolejowe i drogowe. Przez Imielin przebiega droga wojewódzka nr 934 relacji Katowice - Oświęcim. Imielin posiada także dogodne połączenia z drogą krajową nr 1 relacji Cieszyn - Warszawa oraz autostradą A-4 Katowice - Kraków.

Kruchta (dawniej nazywana babińcem) – część kościoła, przedsionek poprzedzający wejście. Najczęściej wydzielony wewnątrz kościoła, może też być w formie przybudówki wyraźnie wyodrębnionej z bryły budynku.
Maurycy Ignacy Aleksander Dzieduszycki, pseud. M.J.A. Rychcicki (ur. 10 lutego 1813 w Rychcicach, zm. 22 kwietnia 1877 we Lwowie) – historyk polski, pisarz, wicekurator Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Terytorium miasta cechuje zróżnicowanie rzeźby terenu. W jego północno-wschodniej części znajdują się wzniesienia zwane Garby Imielina. Południowo-zachodnia część miasta to teren równinny, znajdują się tam złoża węgla kamiennego.

Klimat

Klimat Imielina jest typowy dla Wyżyny Śląskiej, dni mroźnych jest około 20-40 w ciągu roku, z przymrozkami 120-130 dni. Pokrywa śnieżna zalega około 70 dni, długość okresu wegetacyjnego 210-220 dni. Średnia temperatura roczna wynosi 7,8 °C, zaś roczna suma opadów 667 mm. Średnia temperatura stycznia to -2 °C, lipca 18-20 °C. Gleba w Imielinie posiada 4-6 klasę, jest piaszczysta, płytko zalegają podłoża skalne. Po zbudowaniu zbiornika wodnego, znacznie podniósł się poziom wód podskórnych.

Klucz lipowiecki – istniejący od XIII do XVIII wieku klucz dóbr biskupstwa krakowskiego, zarządzany z zamku Lipowiec. Jego dobra nabyte zostały przez biskupa Jana Prandotę w 1242 roku od klasztoru Benedyktynek w Staniątkach. W różnych okresach historycznych obejmował wsie: Babice, Chełm, Dąbrówka, Imielin, Jankowice, Jeleń, Kosztowy, Kwaczała, Mętków, Olszyny, Rozkochów, Wygiełzów, Zagórze, Źródła i Żarki.
Jan Nepomucen (ur. ok. 1350 w Pomuku, obecnie Nepomuk, zm. 20 marca 1393 w Pradze) – prezbiter, spowiednik Zofii Bawarskiej, męczennik i święty Kościoła katolickiego.

Obszary leśne w Imielinie zajmują około 36 hektarów. W większości występują drzewa iglaste z przewagą sosny. Nad wodą występują lasy łęgowe z wierzbami, topolami, jesionami oraz wiklinami drzewnymi.

Zabytki

Barokowa figura św. Jana Nepomucena stojąca na murze przykościelnym. Zabytek pochodzący prawdopodobnie z końca XVIII wieku.

Kapliczka pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej, która wybudowana została w 1706 na miejscu starszej kaplicy drewnianej, która spłonęła około 1700 roku od uderzenia pioruna. Kaplica jest murowana, potynkowana, czworoboczna. Od frontu niska, trójkondygnacyjna, wieża na planie prostokąta, ze sklepioną kruchtą w przyziemiu. Na zewnątrz wieży w dolnej kondygnacji dekoracja ramowa, w górnej podziały pilastrami, trzecia kondygnacja w formie krosna na dzwon z łukowymi spływami wolutowymi po bokach. Wejście, okno i wnęka w drugiej kondygnacji zamknięte łukiem półkolistym. Dach kryty blachą, dwuspadowy, a wieży czterospadowy. W środku znajduje się ołtarz barokowy z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej. Kapliczka wraz z otaczającym ją terenem parkowym jest własnością miasta. W 2006 roku został przeprowadzony jej kapitalny remont sfinansowany z budżetu gminy. Raz w roku, z okazji Dni Imielina sprawowana jest w niej msza w intencji władz miasta.

Góra Gąsiorowa – wzgórze o wysokości 275 m n.p.m. Znajduje się na północnym krańcu Imielina w dzielnicy Imielin Jazd pomiędzy A4 E40 a jaworznicką dzielnicą Jeleń, ok. 200 m od północnego krańca Zbiornika Imielin i ok. 200 m na południowy zachód od Przemszy.
Jan Radlica herbu Korab (ur.? Radliczyce koło Kalisza zm. 12 stycznia 1392 w Krakowie) – przyrodnik, lekarz, od 1380 roku kanclerz koronny, od 5 lutego 1382 roku biskup krakowski.

Kapliczka przydrożna, słupowa pod wezwaniem św. Jana Nepomucena, usytuowana jest przy ul. Ściegiennego. Wybudowana została prawdopodobnie przez górników kopalni galmanu w poł. XIX wieku.

Neogotycki kościół pw. Matki Boskiej Szkaplerznej wybudowany został w latach 1909-1912; w roku 1953 wydłużono go o 2/3, a w 1957 nadbudowano wieżę kościelną do wysokości 27 metrów. W latach 70. XX wieku zbudowano na placu kościelnym zegar słoneczny i założono ogród z grotą lurdzką. Pomysłodawcą był Henryk Skóra, a konstruktorem i wykonawcą zegara był gnomolog Tadeusz Przypkowski, jeden z nielicznych na świecie znawców i budowniczych zegarów słonecznych. Jego dziełem są czasomierze na kościele Mariackim w Krakowie, na Zamku Królewskim i przed Pałacem Kultury i Nauki w Warszawie oraz na ratuszu w Sandomierzu. Najważniejszym jego dziełem jest zespół zegarów zdobiący obserwatorium Greenwich. Poza tym zbudował zegar przed planetarium w Chorzowie i w swym rodzinnym Jędrzejowie.

Krosno - rodzaj oboknia lub odrzwi w postaci prostokątnej ramy o listwach ułożonych równolegle do powierzchni ściany (podobnej konstrukcji jest blejtram, zwany również krosnami malarskimi). Samodzielnie stanowi element okien (jak też drzwi) krosnowych, a wraz z ościeżnicą - ościeżnicowo-krosnowych i skrzynkowych.
Dariusz Walencik (ur. 25 września 1974) - prawnik, kanonista i historyk, doktor habilitowany nauk prawnych, profesor na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego, specjalizujący się w prawie wyznaniowym i kanonicznym. Kierownik Zakładu Prawa Wyznaniowego Uniwersytetu Opolskiego. Członek zarządu Polskiego Towarzystwa Prawa Wyznaniowego, redaktor naczelny Przeglądu Prawa Wyznaniowego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Zegar słoneczny – zegar określający czas w godzinach na podstawie pozycji Słońca, przez wskazanie cienia gnomonu. Używany od starożytności. Istnieją także przenośne (kieszonkowe) zegary tego typu.

Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP) jest największym okręgiem przemysłowym Polski. Obejmuje jednostki przemysłowe w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego.

Jędrzejów – miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Jędrzejów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

Gmina Imielin – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945-1954 i 1973-1975 w województwie śląskim, katowickim i stalinogrodzkim. Siedzibą władz gminy była wieś Imielin (1957-66 osiedle, 1967-75 samodzielne miasto, 1975-94 dzielnica Tychów, od 1994 ponownie samodzielne miasto).

Sławkowski klucz dóbr biskupich (łac.: clavis Slavcoviensis, niem.: Herrschaft Sławków, po polsku zwany również biskupim "starostwem sławkowskim") stanowił od XIII do XVIII wieku wydzielony administracyjnie z województwa krakowskiego obszar miasta Sławkowa oraz kilkunastu wsi należących do biskupów krakowskich, usytuowanych częściowo na obszarze obecnych miast Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza, Jaworzno i Mysłowice oraz powiatów olkuskiego, chrzanowskiego i bieruńsko-lędzińskiego. Klucz sławkowski był częścią włości biskupich ciągnących się wzdłuż granicy małopolsko-śląskiej od Lipowca do Koziegłów. Graniczył od południa z kluczem lipowieckim, a od zachodu z biskupim księstwem siewierskim. Wbrew niektórym opiniom nie wchodził jednak nigdy w skład tego księstwa, znajdując się do końca epoki przedrozbiorowej w województwie krakowskim. Na mocy przywilejów potwierdzonych po raz pierwszy w 1286 biskupi sprawowali w kluczu półudzielną władzę, łącznie z prawem stanowienia i pobierania podatków oraz władzą sądowniczą. Biskupstwo krakowskie posiadało też pełne prawa do eksploatycji minerałów, udzielało przywilejów na ich poszukiwanie, wydawało ordynacje górnicze, mianowało własne władze i pobierało olborę. Tworząca klucz biskupi jednostka administracyjna nosiła w różnych czasach różne nazwy i powiększała z czasem swój zasięg terytorialny. W XIII wieku poświadczone jest istnienie kasztelanii sławkowskiej (1238), w skład której obok Sławkowa wchodziły osady Jaworzno i Ciężkowice oraz, wzmiankowane w XIV wieku, Jeleń i Strzemieszyce. W 1279 Bolesław Wstydliwy nadał biskupom krakowskim wieś Bolesław, która włączona została w skład klucza. W 1390 biskup Jan Radlica nabył i włączył w obszar klucza wieś Porąbka. W 1391, po otrzymaniu przez biskupa Radlicę w charakterze odszkodowania od księcia raciborskiego Janusza wsi Imielin, Kosztowy i Chełm, weszły one w skład klucza sławkowskiego, stanowiąc odtąd polską enklawę na Śląsku (później przeszły do klucza lipowieckiego). W XIV wieku mówi się o okręgu (districtus), a od pierwszej połowy XV wieku o biskupim "starostwie" sławkowskim. Pierwszym znanym "starostą" sławkowskim był Hinczka z Żarnowca urzędujący w latach 1433 - 1435. Starostwo sławkowskie utrzymało się do 1790, kiedy dobra całego klucza zostały zsekularyzowane i przeszły na własność skarbu państwa. Natomiast struktura organizacyjna samego klucza sławkowskiego istniała jeszcze przez kilka następnych lat, a jego dobra dzierżawione były przez skarb państwa osobom prywatnym do czasu ich rozcięcia granicą prusko-austriacką po trzecim rozbiorze Polski. W 1796 część wsi klucza sławkowskiego razem ze Sławkowem weszła w skład pruskiego Nowego Śląska, natomiast wsie położone na wschodnim brzegu Białej Przemszy w skład Austrii, co przypieczętowało rozpad klucza. Z pozostałości klucza Prusacy utworzyli rządową ekonomię Sławków, wcieloną w Królestwie Polskim w 1816 w skład dóbr górniczych. Ekonomia ta zlikwidowana została w 1866.

Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, Czarna Madonna, (łac. Imago thaumaturga Beatae Virginis Mariae Immaculatae Conceptae, in Claro Monte – Jasnogórski Cudowny obraz Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej), w tradycji wschodniej znany jako Częstochowska Ikona Matki Bożej (Bogurodzicy) (cs. Czenstochowskaja Ikona Bożijej Matieri), a także jako Bełska Ikona Matki Bożej – znajdujący się w jasnogórskim klasztorze wizerunek (ikona) przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem (typ hodegetria) o niejasnym pochodzeniu i czasie powstania. Otoczony szczególnym kultem wśród wiernych Kościoła rzymskokatolickiego oraz prawosławnego, uważany za cudotwórczy. Współcześnie jest jednym z najlepiej rozpoznawanych symboli Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce.

Pałac Kultury i Nauki (PKiN, poprzednio Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina) – najwyższy budynek w Polsce, w centrum Warszawy na placu Defilad. Własność miasta stołecznego Warszawy. Obiektem zarządza miejska spółka "Zarząd Pałacu Kultury i Nauki" Sp. z o.o.