Imiesłów przysłówkowy współczesny

Imiesłów przysłówkowy współczesny – bezosobowa forma czasownika wyrażająca czynność trwającą równocześnie z inną czynnością.

W języku polskim końcówką takiego imiesłowu jest -ąc (np. robiąc, pisząc, jedząc).

Przykłady w kontekście

Zmywając naczynia, słuchała radia. — tzn. jednocześnie zmywała naczynia i słuchała radia

Czytając gazetę, znalazłam ogłoszenie o sprzedaży samochodu. — znalazłam ogłoszenie podczas czytania.

W zdaniach złożonych z użyciem imiesłowu przysłówkowego współczesnego należy zwrócić uwagę, że wykonawca czynności musi być wskazany w dalszej części tego zdania — innymi słowy, podmiot w obu zdaniach lub zdaniu i równoważniku musi być ten sam:

Imiesłów przymiotnikowy teraźniejszy czynny to przymiotnik pochodzący od czasownika mówiący o sprawcy czynności teraźniejszej. Jest on tworzony za pomocą cząstki -ący (np. biorący, tworzący, rozumiejący, piszący itp.). Cząstkę tę dodaje się do tematu 3. os. l. mn. czasu teraźniejszego czasownika (np. pisać→pisz-ą→pisz-ący→piszący; rozumieć→rozumiej-ą→rozumiej-ący→rozumiejący...). Jest odmienny przez rodzaje.

[ONA] Zmywając naczynia, [ONA] słuchała radia.

[JA] Czytając gazetę, [JA] znalazłam ogłoszenie o sprzedaży samochodu.

Często jednak mają miejsce przypadki niepoprawnego formułowania takich wypowiedzi.

Błędy

Przykłady błędnych konstrukcji z imiesłowem przysłówkowym współczesnym:

!Idąc do pracy, miał miejsce wypadek. — sugeruje to, że wypadek szedł do pracy (według intencji mówiącego: [JA] idąc do pracy, miał miejsce wypadek).

!Pisząc artykuł do Wikipedii, zadzwonił telefon. — sugeruje to, że telefon pisał artykuł (według intencji mówiącego: [JA] pisząc artykuł, zadzwonił telefon).

W przypadku braku zgody podmiotów w obu członach, należy użyć form osobowych zamiast imiesłowu albo uzgodnić podmiot między imiesłowem a orzeczeniem. Powinno więc być odpowiednio:
albo

Kiedy [JA] szedłem do pracy, miał miejsce wypadek. (formy osobowe)

albo

[JA] Idąc do pracy, [JA] widziałem wypadek. (uzgodnienie podmiotu)

i albo

Kiedy [JA] pisałem artykuł do Wikipedii, zadzwonił telefon. (formy osobowe)

albo

[JA] Pisząc artykuł do Wikipedii, [JA] usłyszałem dzwoniący telefon. (uzgodnienie podmiotu)

Zobacz też

imiesłów

imiesłów przysłówkowy uprzedni

imiesłów przymiotnikowy czynny

imiesłów przymiotnikowy bierny

Gerundium