Imperium Mali - Polski Serwis Naukowy

Imperium Mali – średniowieczne państwo ludu Mande w Afryce Zachodniej istniejące w latach 1235-1645.

Historia

Imperium zostało założone przez Sundiatę Keitę, późniejszego króla (mansę), i słynęło z bogactwa i hojności jego władców. Obejmowało ono większą część zachodniej części regionu Sudan, a na jego terytorium koncentrowały się szlaki handlowe łączące Afrykę północną z krajami subsaharyjskimi.

Mande (czasem także: Mandingo) – to grupa ludów Afryki Zachodniej, licząca obecnie około 12 mln osób. Mande zamieszkują Mali, Gwineę, Senegal, Gambię, Wybrzeże Kości Słoniowej, Sierra Leone, Burkina Faso i południową Mauretanię. Dzielą się na dwie główne grupy: Mande-tan i Mande-fu oraz wiele plemion i grup etnicznych, m.in. Malinke, Bambara, Kpelle, Soninke, Diula. U wielu plemion, zwłaszcza u Bambara, zachowały się tradycyjne afrykańskie wierzenia i zwyczaje.

Songhaj - średniowieczne państwo istniejące w VII-XVI w. na terenie zachodniej Afryki. Od XII w. wpływy islamskie, następnie przejściowo uzależnione od Mali (XIV w.). Rozkwit i szczyt potęgi w drugiej połowie wieku XV oraz pierwszym ćwierćwieczu XVI, gdy Songhaj opanował ośrodki handlowe - Timbuktu i Dżenne, przejmując kontrolę nad szlakami handlowymi. W okresie tym państwem rządził Muhammad Ture. Po jego detronizacji kraj znalazł się w stanie kryzysu politycznego. Porządek w kraju przywrócił dopiero Daud (1549-1582), za którego rządów nastąpiło odrodzenie gospodarcze kraju. W roku 1590 sułtan Maroka Ahmad I al-Mansur rozpoczął wojnę z państwem Songhaj. Pretekstem stało się niedotrzymanie postanowień układów handlowych. Na czele armii sułtańskiej stanął Hiszpan Dżawdar. 4-tysięczna armia uzbrojona w broń palną i artylerię, rozbiła doszczętnie Songhajczyków w bitwie pod Tondibi.

Szczytowy okres potęgi Mali przypada na okres rządów mansy Kankana Musy I w 1 poł. XIV w. – znany ze swej wyprawy do Mekki i Kairu, przeprowadził podbój szeregu sąsiednich kraju (m.in. Songhaju) a także doprowadził swój kraj do rozkwitu gospodarczego (głównie dzięki handlowi), naukowego i kulturalnego (centrum piśmiennictwa stało się Timbuktu). Imperium Mali miało olbrzymi wpływ na kulturę zachodniej Afryki pozwalając na rozpowszechnienie jego języka, praw i obyczajów wzdłuż rzeki Niger. Z połowy XIV w. pochodzi opis Mali, sporządzony przez arabskiego podróżnika Ibn Battutę. Od tego momentu także datuje się upadek potęgi Mali, którego kluczowymi momentami były porażki w starciach z Songhajem w 2. połowie XV w. i Marokiem pod koniec XVI w.

Mansa Musa był 14. królem (Mansą) który rządził Imperium Mali od 1312 do 1337 r. Znany ze sławnej pielgrzymki do Mekki oraz jako fundator muzułmańskiego stypendium.

Niger – trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongo). Od rzeki nazwę wzięło państwo Niger. Jest najważniejszą rzeką Afryki Zachodniej, jej długość wynosi 4184 km, a powierzchnia dorzecza ok. 2,3 mln km². Płynie na terytorium Gwinei, Mali, Nigru, Beninu i Nigerii.

Bibliografia

Stanisław Arnold, Władysław Kurkiewicz, Adam Tatomir, Wiesław Żurawski: Dzieje świata. Wyd. II. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1976, s. 266–267.