Impresjonizm w muzyce – określenie kierunku w muzyce (terminem zapożyczonym z francuskiego malarstwa II połowy XIX wieku) stworzonego przez Claude Debussy'ego. Rozkwit kierunku wypadł na ostatnią dekadę XIX wieku i pierwszą XX wieku.

Słowa impresjonizm (fr. impression - wrażenie) użyto wobec muzyki po raz pierwszy w charakterze krytyki, wobec utworu Wiosna na orkiestrę i chór żeński Claude’a Debussy’ego, pisząc: Pan Debussy... ma widoczną, a nawet zbyt widoczną skłonność do poszukiwania niezwykłości. Stwierdza się u niego poczucie barwy muzycznej, wszelako nadmiar tego poczucia każde mu łatwo zapominać o znaczeniu precyzji w rysunku i formie. Należałoby sobie wielce życzyć, aby wystrzegał się owego mętnego impresjonizmu, który jest jednym z najgroźniejszych wrogów prawdy w dziełach sztuki.. Po paru latach porównanie do impresjonizmu nabierało charakteru komplementu.

Za pierwsze utwory impresjonistyczne uważa się Popołudnie fauna Debussy'ego (1894) i Ucznia czarnoksiężnika Dukasa (1897). Za najwybitniejszych twórców impresjonistycznych uważani są: Claude Debussy, Albert Roussel, Lili Boulanger, Manuel de Falla, Frederick Delius, Ottorino Respighi. Polskim kompozytorem impresjonistycznym był Karol Szymanowski. Elementy impresjonizmu spotyka się w wielu utworach z pocztątku XX wieku, np. w operze Turandot Pucciniego.

O przeniesieniu na muzykę Debussy’ego pojęcia z malarstwa zadecydowało jej oryginalne, nieznane wcześniej brzmienie, chciałoby się rzec – pastelowe i czyste jak kolory na obrazach impresjonistów. W poszukiwaniu nowych brzmień kompozytorzy korzystali z rzadko używanych rejestrów, unikali tutti i większej siły brzmienia. (...) W wykorzystywaniu pojedynczych brzmień dopatrzono się podobieństwa do techniki malarskiej impresjonistów, którzy nie łączyli pigmentów na palecie tak, jak to czynili ich poprzednicy, lecz kładli na płótno punkty czystego koloru.

Przypisy