Imre Lakatos - Polski Serwis Naukowy

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Imre Lakatosa

Imre Lakatos (ur. 9 listopada 1922 w Debreczynie, zm. 2 lutego 1974 w Londynie) – węgierski filozof matematyki i nauki.

Życiorys

Imre Lakatos urodził się jako Imre Lipschitz w Debreczynie na Węgrzech. Studia w zakresie matematyki, fizyki i filozofii ukończył na uniwersytecie w Debreczynie w roku 1944. Podczas II wojny światowej większość jego rodziny zginęła w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz, on sam był aktywnym działaczem komunistycznym – ukrywał się pod nazwiskiem Molnar.

Popperyzm – filozofia Karla Poppera, a także stworzony przez niego prąd filozofii nauki rozwijany początkowo w opozycji do pozytywizmu logicznego, a później jako niezależny pogląd na kryteria naukowości wypowiedzi i metodologię nauki. "Popperyzm" określany jest również jako "krytyczny racjonalizm", a także, w odniesieniu wyłącznie do filozofii nauki jako "falsyfikacjonizm". Tak rozumiany "popperyzm" występuje w co najmniej trzech znaczeniach:
The London School of Economics and Political Science lub London School of Economics, LSE - część University of London, jedna z najważniejszych szkół wyższych specjalizujących się w ekonomii i naukach społecznych, która miała prawdopodobnie większy wpływ na kształt współczesnego świata politycznego niż jakakolwiek inna instytucja uniwersytecka.

Po wojnie kontynuował naukę w Budapeszcie (studiował między innymi u György Lukácsa) i pracował jako wyższy urzędnik w Ministerstwie Oświaty; po raz kolejny i ostatni zmienił też nazwisko. W roku 1947 Lakatos złożył na Uniwersytecie w Debreczynie rozprawę doktorską O socjologii tworzenia pojęć w naukach przyrodniczych, która jednak zaginęła w bliżej nieznanych okolicznościach. Jej treść można z grubsza odtworzyć na podstawie opublikowanych w tym samym czasie artykułów Krytyka idealizmu fizycznego oraz Współczesna fizyka, współczesne społeczeństwo analizujących sytuację we współczesnej fizyce z punktu widzenia materializmu historycznego w wersji Lukacsa.

Thomas Samuel Kuhn (ur. 18 lipca 1922 w Cincinnati, zm. 17 czerwca 1996 na raka w Cambridge w Massachusetts) – amerykański badacz nauki, twórca pojęcia paradygmatu naukowego.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W roku 1950 w wyniku wewnętrznych rozgrywek o władzę w węgierskiej kompartii Lakatos został aresztowany i oskarżony o rewizjonizm – lata 1950–1953 spędził w więzieniu.

Po wyjściu na wolność pracował naukowo jako matematyk, zajmował się także tłumaczeniem klasycznej książki Polyi Jak to rozwiązać na węgierski. Formalnie nadal był komunistą, jednak jego poglądy musiały ewoluować – wiadomo, że w okresie przed rewolucją 1956 roku był członkiem grupy dysydentów.

Po sowieckiej inwazji na Węgry w 1956 roku Lakatos uciekł do Wiednia, a stamtąd do Anglii. W roku 1958 rozpoczął pisanie pracy doktorskiej z filozofii matematyki Szkice z logiki odkrycia matematycznego (Essays in the Logic of Mathematical Discovery) na uniwersytecie w Cambridge jego promotorem był Karl Popper. Doktorat uzyskał w roku 1961, a główne jego wyniki opublikował trzy lata później w postaci słynnej książki Dowody i refutacje (Proofs and refutations).

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.
Rewolucja naukowa – gwałtowne przejście od jednego do drugiego sposobu widzenia świata o odmiennych założeniach i kanonach naukowości, powodujące przewartościowanie panującego w nauce paradygmatu.

W roku 1960 Lakatos został wykładowcą w London School of Economics, gdzie prowadził wykłady z filozofii matematyki i filozofii nauki obok takich sław jak jego nauczyciel Karl Popper i John Watkins. Pracował tam aż do śmierci. Dla uczczenia jego pamięci uczelnia ustanowiła specjalną Nagrodę Lakatosa, która przyznawana jest corocznie za najlepszą publikację książkową w dziedzinie filozofii nauki w języku angielskim w okresie sześciu lat poprzedzających jej przyznanie.

George Pólya (ur. 13 grudnia 1887 r., zm. 7 września 1985 r.) – amerykański matematyk węgierskiego pochodzenia. Zajmował się teorią liczb, kombinatoryką, teorią prawdopodobieństwa. Zasłynął z publikacji dydaktycznych dotyczących sposobu rozwiązywania różnych problemów i sposobów uczenia ich rozwiązywania.
Konzentrationslager Auschwitz, KL Auschwitz (Stammlager), w tym KL Birkenau (Auschwitz II) – zespół niemieckich obozów koncentracyjnych, w tym obozu zagłady na terenie Oświęcimia i pobliskich miejscowości istniejący w latach 1940-1945, symbol Holocaustu. Nazwy Auschwitz i Birkenau są niemieckimi odpowiednikami polskich nazw Oświęcim i Brzezinka, stosowanymi po agresji Niemiec na Polskę w 1939 i aneksji tych ziem przez III Rzeszę, gdy Oświęcim znalazł się administracyjnie w rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz) prowincji Górnego Śląska (Provinz Oberschlesien). W 1940 na tych terenach władze niemieckie utworzyły obóz przeznaczony początkowo do osadzania więźniów politycznych i opozycji, głównie Polaków. Rozbudowywany był potem stopniowo w główne miejsce masowej eksterminacji około miliona Żydów z całej Europy, a także wielu Polaków, Romów, jeńców radzieckich oraz ofiar innych narodowości. Jest to jedyny obóz koncentracyjny znajdujący się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, figuruje tam pod oficjalną nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-45).

Część korespondencji Lakatosa z jego przyjacielem i krytykiem Paulem Feyerabendem, zwolennikiem tzw. anarchizmu teoriopoznawczego została opublikowana w zbiorze For and Against Method (ISBN 0-226-46774-0).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)