Incydent w Oglala - Polski Serwis Naukowy

Incydent w Oglala (ang. Oglala Incident) - incydent zbrojny z 26 czerwca 1975 roku w należącym do Siuksów rezerwacie Pine Ridge w stanie Dakota Południowa. Jeden z kulminacyjnych momentów tzw. "rządów terroru" - wojny domowej w rezerwatach Siuksów, podzielonych wokół opinii o radach plemiennych i popierających je władzach Stanów Zjednoczonych oraz wokół stosunku do własnych tradycji, praw traktatowych i wspierających ich obronę członków Ruchu Indian Amerykańskich (ang. American Indian Movement, AIM). Efektem strzelaniny w Oglala była śmierć dwóch agentów FBI i jednego członka AIM oraz zmasowana akcja policyjna w rezerwatach. Dwóch działaczy AIM, oskarżonych o zastrzelenie agentów, zostało później uniewinnionych, a jeden - Leonard Peltier - został skazany (po kontrowersyjnym do dziś procesie) na podwójne dożywocie.

Michael Apted (ur. 10 lutego 1941 r. w Aylesbury, Buckinghamshire) angielski reżyser, producent, scenarzysta i aktor. Od 2003 r. prezydent Stowarzyszenia Reżyserów Amerykańskich (Directors Guild of America).

Rezerwat Pine Ridge (lak. Oglala Oyanke) – rezerwat Indian w południowo-zachodniej części stanu Dakota Południowa w Stanach Zjednoczonych, zamieszkany głównie przez Indian (tubylczych Amerykanów) z plemienia Lakotów Oglala.

Historia

Obie strony mającego swą kulminację w połowie lat 70. XX w. konfliktu w indiańskich rezerwatach Dakoty Południowej (który w 1973 roku doprowadził m.in. do okupacji osiedla Wounded Knee w rezerwacie Pine Ridge) oskarżane były przez przeciwników o stosowanie gwałtownych metod działania z pogranicza prawa i służenie "obcym interesom". Ofiarami pobić i skrytobójczych zabójstw w rezerwatach i ich pobliżu mogło paść wówczas w związku z "rządami terroru" w Pine Ridge nawet kilkaset osób.

Dakotowie, Dakoci, Siuksowie, Sjuksowie, Lakoci – Indianie Ameryki Północnej z obszaru Wielkich Równin. Dzielą się na trzy grupy: wschodnią Santee, środkową Yankton i zachodnią Teton.

Ruch Indian Amerykańskich (ang. American Indian Movement (AIM)) - współczesna panindiańska (ponadplemienna) organizacja Indian Ameryki Północnej, szczególnie aktywna i popularna w latach 70. XX w. (głośna okupacja Wounded Knee w 1973), znana z radykalnych wypowiedzi i działań swoich liderów w obronie praw tubylczych Amerykanów. Wspierała starania lokalnych społeczności tubylczych o samookreślenie i poszanowanie ich praw, mobilizowała amerykańskich Indian do walki o respektowanie historycznych traktatów z władzami, poczucie etnicznej godności i pełnię praw obywatelskich. U szczytu popularności postrzegana była jako główny reprezentant młodego pokolenia miejskich Indian i przeciwwaga dla oskarżanych o nieskuteczność starszych organizacji tubylczych w USA - zwłaszcza Krajowego Kongresu Indian Amerykańskich (NCAI). Niemal od początku osłabiana zewnętrznymi atakami i wewnętrznymi podziałami, obecnie prowadzi głównie działania lokalne i okazjonalne.

Incydent w Oglala miał miejsce na indiańskim ranczu w pobliżu osiedla Oglala na terenie rezerwatu Pine Ridge. Uczestniczyła w nim kilkunastoosobowa grupa, młodych w większości, mieszkańców znajdującego się tam obozu założonego przez członków AIM, by pomagać skarżącym się na prześladowania tradycyjnym mieszkańcom rezerwatu, i początkowo dwóch agentów FBI (a następnie duża grupa przybyłych im na pomoc agentów i policjantów), którzy służbowymi samochodami wjechali niespodziewanie na teren rancza. Ofiarami strzelaniny na należącym do rodziny Jumping Bull ranchu koło Oglala, której szczegóły pozostają sporne, byli (wg władz "po egzekucji z niewielkiej odległości") dwaj agenci FBI Jack Collier i Ronald Williams oraz mieszkający w obozie (i wg samych Indian "broniący go przed nieznanymi napastnikami") członek AIM Joseph Stuntz.

Federal Bureau of Investigation lub FBI (utarte spolszczenia: Federalne Biuro Śledcze lub Federalny Urząd Śledczy) – agencja państwowa Stanów Zjednoczonych zajmująca się przestępstwami wykraczającymi poza granice danego stanu. Stanowi też część systemu bezpieczeństwa kraju.

Dakota Południowa (ang. South Dakota) – stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych, na obszarze Wielkich Równin. Sąsiaduje od północy ze stanem Dakota Północna, od zachodu z Montaną i Wyoming, od południa z Nebraską, od wschodu z Minnesotą i Iowa. Rzeźba terenu na ogół wyżynna, z głęboko wciętymi dolinami rzeki Missouri i jej dopływów. Na zachodzie Góry Czarne (ang. Black Hills) z najwyższym szczytem Harney Peak (2207 m n.p.m.).

Następstwem strzelaniny była największa wówczas w historii Stanów Zjednoczonych obława na jej uczestników, a następnie aresztowanie i oskarżenie o podwójne morderstwo trzech działaczy AIM. Dwóch z nich, Dino Butler i Robert Robideau, zostało później uniewinnionych po uznaniu przez sąd ich prawa do działania w samoobronie. Trzeci z oskarżonych, Leonard Peltier, po ekstradycji z Kanady i kontrowersyjnym do dziś procesie, został skazany na podwójny wyrok dożywotniego więzienia.

Wounded Knee – miejscowość niesamorządowa, położona w hrabstwie Shannon, w Dakocie Południowej, USA w pobliżu potoku Wounded Knee, od którego wzięła swą nazwę. Wg spisu powszechnego z 2000 zamieszkiwało ją 328 mieszkańców.

Filmy

Incydent w Oglala to również tytuł filmu dokumentalnego w reżyserii Roberta Redforda z 1980 roku, poświęconego temu wydarzeniu, jego przyczynom i przypuszczalnemu przebiegowi. Film do pewnego stopnia usprawiedliwia indiańskie protesty i broni działaczy AIM (w tym uczestników incydentu), ale opiera się po części na jednostronnych lub zafałszowanych relacjach z wydarzeń (wątek nieistniejącego "Mr. X", domniemanego zabójcy agentów).

Okoliczności konfliktu w rezerwacie Pine Ridge w wersji sfabularyzowanej przedstawiają także m.in. filmy Nieugięta (ang. Lakota Woman) w reżyserii Franka Piersona (1994) oraz Na rozkaz serca (ang. Thunderheart) w reżyserii Michaela Apteda (1992).