Incydent w cieśninie Korfu - Polski Serwis Naukowy

Incydent w cieśninie Korfu (incydent w kanale Korfu) to zatarg między Albanią a Wielką Brytanią w 1946, wywołany uszkodzeniem brytyjskich okrętów na postawionych przez Albanię minach, powstały na tle przynależności terytorialnej wód cieśniny między wyspą Korfu a Albanią.

Cieśnina Korfu - zaznaczona granica morska między Albanią a Grecją.

Podłoże

Wyspa Korfu (Kerkyra) jest wyspą z grupy Wysp Jońskich i należy do Grecji. Jej północny kraniec oddalony jest zaledwie o 2 do 3 mil morskich od brzegu Albanii, a południowy o kilka mil od brzegu Grecji kontynentalnej. Cieśnina oddzielająca Korfu od Grecji i Albanii, zwana też kanałem Korfu, ma spore znaczenie strategiczne jako droga morska.

Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Ze względu na małą szerokość cieśniny między Korfu a Albanią, statki płynące tamtędy musiały wpływać na wody terytorialne Albanii. Z tego względu rząd brytyjski stał na stanowisku, że cieśnina Korfu należy do wód międzynarodowych. Po II wojnie światowej rząd albański zapragnął jednak zmienić ten stan rzeczy.

Cieśnina – zwężenie obszaru wodnego, łączące dwa akweny (oceany, morza lub jeziora), a rozdzielające dwa obszary lądowe. Szeroką cieśninę morską, zwłaszcza oddzielającą wyspę od kontynentu określa się mianem kanału morskiego. Obce statki mogą przekraczać wody cieśnin należące do państwa nadbrzeżnego w oparciu o prawo niezakłóconego tranzytu.
Kolonializm - polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Początki kolonializmu wiążą się z okresem wielkich odkryć geograficznych przełomu XV i XVI wieku.

Już 15 maja 1946 doszło do incydentu, w którym brytyjskie krążowniki HMS "Orion" i "Superb" płynące cieśniną zostały niecelnie ostrzelane z brzegu albańskiego. Rząd brytyjski złożył protest, lecz rząd Albanii ogłosił wówczas wody cieśniny do 3 mil morskich od brzegu za swoje wody terytorialne, zapowiadając, że każdy okręt lub statek będzie musiał uzyskać zezwolenie Albanii na przepływ cieśniną Korfu. Brytyjczycy nie zaakceptowali tego, powołując się na prawo międzynarodowe i skierowali w okolice Korfu zespół okrętów w celu demonstracji siły.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Morze terytorialne – pas wód przybrzeżnych, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża. Pod względem prawnym status morza terytorialnego nie różni się od statusu terytorium lądowego państwa nadbrzeżnego, z wyjątkiem obowiązywania na tym morzu prawa nieszkodliwego przepływu. W skład terytorium państwa (wód terytorialnych), poza morzem terytorialnym, mogą wchodzić wody wewnętrzne (morskie wody wewnętrzne) i wody archipelagowe (w przypadku państw archipelagowych). Szerokość pasa morza terytorialnego nie może przekroczyć 12 mil morskich – art. 3 konwencji o prawie morza) od linii podstawowej. W pasie wód morza terytorialnego wszystkie statki (statki handlowe, rybackie, sportowe i inne, w tym pozostające w niehandlowej służbie państwowej, jak okręty, statki straży granicznej) mogą korzystać z prawa nieszkodliwego przepływu (bez potrzeby uzyskania zezwolenia czy notyfikacji - patrz: konwencja genewska o morzu terytorialnym i wyrok Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie cieśniny Korfu z 1949 r.)

W tym okresie albański rząd postanowił potajemnie zaminować część wód terytorialnych Albanii. Ponieważ marynarka albańska wówczas praktycznie nie istniała, miny zostały najprawdopodobniej potajemnie postawione na prośbę Albańczyków przez dwa jugosłowiańskie małe stawiacze min "Mljet" i "Meljine". Prawdopodobnie miało to miejsce około 20 października 1946.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS), w wersji angielskiej International Court of Justice (ICJ), w wersji francuskiej Cour Internationale de Justice (CIJ), jest głównym organem sądowym ONZ. Został utworzony w 1945. Trybunał działa według swego Statutu, który opiera się na Statucie Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej i stanowi integralną część Karty Narodów Zjednoczonych. Wszyscy członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych są ipso facto stronami Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Państwo nie należące do Organizacji Narodów Zjednoczonych może przystąpić do Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na warunkach, które w każdym przypadku ustali Zgromadzenie Ogólne na zalecenie Rady Bezpieczeństwa.

Niszczyciel HMS "Saumarez"

Krążownik HMS "Leander"

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)