Indie Portugalskie - Polski Serwis Naukowy

Indie Portugalskie – nazwa byłej kolonii portugalskiej na zachodnim wybrzeżu Indii, w skład której wchodziły trzy terytoria: Diu, Daman i Goa. W skład terytorium Daman wchodził również obszar zwany Dadra i Nagarhaweli.

Historia

Portugalskie panowanie w Indiach

Portugalczycy dotarli do Indii wraz z wyprawą Vasco da Gamy w 1498. Początkowo próbowano prowadzić handel z Kozhikode, jednak szybko stosunki pomiędzy oboma stronami popsuły się i Portugalczycy musieli zdobywać towary siłą. Skłoniło to Portugalczyków do rozpoczęcia ekspansji w Indiach. W 1505 Francisco de Almeida został mianowany wicekrólem Indii i podjął wyprawę mającą na celu założenie faktorii handlowej w Koczinie. Wywołało to konflikt z dążącymi do monopolizacji handlu z Indiami Arabami. W 1508 egipska wyprawa rozbiła Portugalczyków.

Daman (hindi दमन, trb.: Daman, trl.: Daman; gudźarati દમણ, trl.: Damaṇ; ang. Daman; port. Damão) - jest jednym z dwóch dystryktów wchodzących w skład indyjskiego terytorium związkowego Daman i Diu. Dystrykt ma powierzchnię 72 km², a zamieszkany jest przez 114.000 mieszkańców (dane na 2001). Dystrykt leży na zachodnim wybrzeżu Indii, nad Morzem Arabskim, graniczy tylko ze stanem Gujarat.

Daman i Diu (hindi दमन और दीव, trb.: Daman aur Diw, trl.: Daman aur Dīv; gudźarati દમણ અને દિયૂ, trl.: Damaṇ ane Diyū; ang. Daman and Diu; hist. nazwa port. Damão e Diu) - terytorium związkowe w Indiach, położone nad Morzem Arabskim. Powierzchnia terytorium wynosi 112 km², a zamieszkane jest przez ok. 160.000 osób. Terytorium powstało w 1987 roku w wyniku podziału terytorium związkowego Goa, Daman i Diu na stan Goa i terytorium związkowe Daman i Diu.

W 1510 Afonso de Albuquerque stanął na czele nowej wyprawy do Indii, w wyniku której Portugalczycy zniszczyli Sułtanat Bidżapuru i utworzyli trwałą faktorię handlową w Goa. W następnych latach Portugalczycy zdobyli w sposób zbrojny lub pokojowy nowe terytoria kosztem sułtana Gujaratu: Daman (1531), Salsette, Bombaj i Baçaim (1534), oraz Diu (1535).

Afonso de Albuquerque (1453 – 16 grudnia 1515) – portugalski żeglarz, odkrywca i zdobywca, wicekról Indii. Uczestniczył w portugalskich próbach dotarcia do Indii.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

W roku 1661 Bombaj został przekazany Brytyjczykom. W 1739 Imperium Marathów podbiło większość portugalskich posiadłości w północnych Indiach. W 1779 do Indii Portugalskich włączono ostatni nabytek terytorialny - Dadra i Nagarhaweli.

Powrót do Indii

24 lipca 1954 hinduska organizacja paramilitarna Azad Gomantak Dal zajęła Dadrę. 2 sierpnia 1954 Azad Gomantak Dal zajęło Nagarhaweli. W Goa doszło do manifestacji zwolenników zjednoczenia z Indiami. Manifestacja została brutalnie stłumiona przez władze kolonialne. W odpowiedzi na to Indie rozpoczęły blokadę lądową Indii Portugalskich. Dadra i Nagarhaweli stała się de facto samorządną enklawą na terytorium Indii.

Dadra i Nagarhaweli (hindi दादर और नगर हवेली, trb.: Dadra aur Nagarhaweli, trl.: Dādrā aur Nagarhavelī; gudźarati દાદરા અને નગર હવેલી; ang. Dadra and Nagar Haveli) - terytorium związkowe w zachodnich Indiach, około 150 km na północ od Bombaju.

Goa (hindi गोवा, trb.: Gowa, trl.: Govā; konkani गोंय, trb.: Gomja, trl.: Goṃya; ang. Goa) – stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim, najsłynniejszy region turystyczny Indii, 500 km na południe od Bombaju.

18 grudnia 1961 armia indyjska niespodziewanie przeprowadziła inwazję na terytoria portugalskie. Mimo zaciekłego oporu, 10-krotnie mniej liczne siły portugalskie zostały pokonane w ciągu kilku godzin. Następnego dnia, 19 grudnia 1961 rząd indyjski ogłosił oficjalnie przyłączenie Indii Portugalskich do Indii.

Arabowie (arab.: عرب `Arab, w pierwotnym znaczeniu: "koczownicy") – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.

Gudźarat (hindi गुजरात, trb.: Gudżarat, trl.: Gujarāt; gudżarati ગુજરાત; ang. Gujarat) – drugi po stanie Maharashtra najbardziej uprzemysłowiony stan w Indiach. Leży w północno-zachodniej części kraju. Jego stolicą jest Gandhinagar, zaś największym miastem - Ahmadabad.

Obecna sytuacja

Po zajęciu przez Indie całe dawne Indie Portugalskie stały się jednym terytorium związkowym o nazwie Goa, Daman i Diu. Rząd portugalski odmawiał uznania indyjskiej władzy na tych terytoriach i wciąż posiadały one swoją oficjalną reprezentację w portugalskim parlamencie. Również ONZ nie uznało indyjskiej władzy nad tym terytorium, traktując indyjskie działania z 1961 jako agresję na suwerenny kraj.

Diu (hindi दीव, trb.: Diw, trl.: Dīv; gudźarati દિયૂ, trl.: Diyū; ang. Diu; port. Diu) - jest jednym z dwóch dystryktów wchodzących w skład indyjskiego terytorium związkowego Daman i Diu. Dystrykt ma powierzchnię 38,8 km², a zamieszkany jest przez 44.000 mieszkańców (dane na 2001). Dystrykt zajmuje przybrzeżną wyspę Diu, na której znajduje się jego stolica - miasto Diu, oraz niewielki półwysep Ghoghla.

Salsette (Portugalski: Salsete, Marathi: Sashti (साष्टी)) - to wyspa w stanie Maharashtra przy indyjskim zachodnim wybrzeżu. Aglomeracja Bombaju (oficjalna nazwa Mumbai) zajmuje całą jej powierzchnię.

Po rewolucji goździków w 1974 Portugalia nawiązała stosunki z Indiami i uznała terytorium Goa, Daman i Diu za część Indii, jednak jego mieszkańcy wciąż otrzymywali portugalskie obywatelstwo. W 1987 Goa, Daman i Diu zostało podzielone na stan Goa oraz terytoria związkowe Daman i Diu oraz Dadra i Nagarhaweli.

Portugalia, Republika Portugalska (port. República Portuguesa) – państwo europejskie położone w zachodniej części Europy Południowej na południowym zachodzie Półwyspu Iberyjskiego. Jest najdalej wysuniętym na zachód państwem Europy, od północy i wschodu graniczy z Hiszpanią a od zachodu i południa Portugalię oblewają wody Oceanu Atlantyckiego. Dodatkowo w skład Portugalii wchodzi szereg wysp położonych na Oceanie Atlantyckim, jak Archipelag Azorski (Açores) i Madera (Madeira). Jest członkiem Unii Europejskiej oraz NATO.

Goa, Daman i Diu - w latach 1962-1987 indyjskie terytorium związkowe, w skład którego wchodziły trzy terytoria na zachodnim wybrzeżu kraju: Diu - 40 km2, Daman - 72 km2 i Goa - 3,7 tys. km2.

Od 2006 zgodnie z uchwałą portugalskiego parlamentu, obywatelstwo portugalskie przysługuje już jedynie tym osobom, które urodziły się za czasów panowania portugalskiego.

Daman na mapie z 1956

Diu na mapie z 1956

Dadra i Nagarhaweli na mapie z 1956

Terytorium związkowe – jednostka podziału administracyjnego Indii. W przeciwieństwie do stanów, które posiadają własne rządy regionalne, terytoria związkowe są rządzone bezpośrednio przez rząd federalny w Delhi.