Indochiny Francuskie - Polski Serwis Naukowy

Indochiny Francuskie – dawna kolonia francuska na Półwyspie Indochińskim (Azja Południowo-Wschodnia), w jego wschodniej części nazywanej przez Europejczyków właśnie Indochinami. Obecnie niepodległe państwa: Laos, Kambodża i Wietnam.

Kolonia francuska

Francuzi przejmowali stopniowo władzę nad lokalnymi królestwami przez całą drugą połowę XIX wieku. Ich działania były kolejnym etapem francuskiej polityki kolonialnej, która potrzebowała nowych terytoriów, po tym jak zajęła już znaczną część Afryki. Indochiny stały się kolejnym polem rozgrywki między największymi ówczesnymi mocarstwami kolonialnymi: Francją i Wielką Brytanią. To drugie imperium roztoczyło swoje wpływy w zachodniej części tego obszaru, tj. na Birmę i Syjam (obecnie Tajlandia).

Dynastia Nguyễn (wiet. Nhà Nguyễn) - panująca rodzina Wietnamu wymieniana już w XIII wieku. Pierwszym panującym z dynastii Nguyễn był cesarz Gia Long koronowany w 1802, a ostatnim Bao Dai zdetronizowany w 1955 r.

Hồ Chí Minh ( ?/i) (ur. 19 maja 1890 w prowincji Nghe An, zm. 2 września 1969 w Hanoi) − pseudonim polityczny Nguyễn Sinh Cunga, znanego również jako Nguyễn Tất Thành i Nguyễn Ái Quốc − wietnamski polityk komunistyczny, założyciel i przywódca polityczny Komunistycznej Partii Indochin, premier (1954) i prezydent (1954-1969) Demokratycznej Republiki Wietnamu.

Do Wietnamu Francuzi wkroczyli w 1858 roku pod pretekstem ochrony francuskich misjonarzy. Szybko zajęli Sajgon, który stał się wkrótce stolicą francuskiej posiadłości o nazwie Kochinchina. Miejscowa dynastia Nguyễn poddała się przeważającej sile kolonizatora i w 1862 roku podpisała tzw. umową sajgońską o bezwarunkowym przekazaniu Francji tej najbogatszej prowincji kraju. Rok później, w 1863, Francja ustanowiła swój protektorat nad sąsiednią Kambodżą. Od 1873 roku Francuzi zaczęli postępować na północ podbijając kolejne prowincje Wietnamu i zmuszając miejscowych władców do przyjęcia ich zwierzchności. W roku 1880 zajęli Wietnam Środkowy - Annam, a w 1885 - Wietnam Północny - Tonkin. W 1887 z protektoratów Annam, Tonkin i Kambodży oraz kolonii Kochinchina utworzyli unię indochińską, czyli Indochiny Francuskie. W 1917 do Indochin przyłączono Laos, który od roku 1893, po traktacie francusko-syjamskim, był francuskim protektoratem.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Khmerzy – naród mieszkający w , USA, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii. Posługują się językiem khmerskim z grupy mon-khmer rodziny austroazjatyckiej. Od XV wieku wyznają buddyzm theravada. Główne zajęcia: uprawa zbóż na glebach sztucznie nawadnianych, hodowla, rybołówstwo. U Khmerów kobiety zajmują wysoką pozycję społeczną, dużą rolę odgrywają również klasztory.

Walka o niepodległość

Francuzi zachowali władzę nad tym obszarem aż do drugiej wojny światowej, kiedy to większa część terytorium okupowana była przez Japonię (część zajął także Syjam). Po kapitulacji Japonii miejscowi władcy postanowili uniezależnić się także od Francji. W 1945 przywódca Việt Minh Hồ Chí Minh proklamował niepodległy Wietnam, podobnie król Khmerów Norodom Sihanouk ogłosił niezawisłość Kambodży. Francuzi nie chcieli jednak zrezygnować ze swojej kolonii w tym strategicznym regionie świata i pomimo podpisanych porozumień rozpoczęli rekolonizację Indochin. Spotkało się to z oporem politycznym i zbrojnym miejscowej ludności, zwłaszcza Wietnamczyków. Rozpoczęła się pierwsza francuska wojna kolonialna, 8-letnia I wojna indochińska (1946-1954). Klęska Francuzów pod Điện Biên Phủ 7 maja 1954 przypieczętowała utratę Indochin przez Francuzów. 20 lipca 1954 podpisano w Genewie układy pokojowe - powstały 4 niepodległe państwa: Wietnam Północny (komunistyczny), Wietnam Południowy, Laos i Kambodża.

Demokratyczna Republika Wietnamu (popularnie Wietnam Północny) – państwo wietnamskie, istniejące w latach 1945-1976, utworzone z byłych kolonii francuskich: Annamu, Tonkinu i Kochinchiny, proklamowane w Hanoi przez Hồ Chí Minha 2 września 1945 roku. W wyniku powrotu francuskich wojsk kolonialnych i przy braku poparcia państw alianckich dla DRW, na południu kraju został utworzony alternatywny, uznany przez władze kolonialne, rząd Republiki Wietnamu, co stało się przyczyną podziału, a następnie wybuchu I wojny indochińskiej. Faktyczny podział kraju został utrwalony przez postanowienia konferencji genewskiej w 1954 roku. Wietnam został podzielony wzdłuż 17. równoleżnika na leżącą na północy Demokratyczną Republikę Wietnamu i położoną na południu Republikę Wietnamu. Przewidywane przez konferencję genewską na 1955 roku wybory powszechne, po których miało nastąpić zjednoczenie, nie odbyły się. Prezydent Wietnamu Południowego, Ngô Đình Diệm, bojąc się klęski w wyborach, odrzucił koncepcję wyborów i przy wsparciu USA, proklamował 26 października 1955 roku oddzielne państwo, co doprowadziło do wybuchu II wojny indochińskiej, zakończonej w 1975 roku zwycięstwem DRW. Podział kraju na dwie części spowodował spopularyzowanie się nazw zwyczajowych: Wietnam Północny i Wietnam Południowy.

Birma (Myanmar, Mianma, Związek Birmański – Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią. Większe miasta: Rangun, Mandalaj, Basejn.

Film "Indochiny"

Ekspansja Francuzów (niebieski) w Indochinach

Historię tego regionu przedstawia francuski film Indochiny (1991) w reżyserii Régisa Wargniera z Catherine Deneuve w roli głównej.

Bibliografia

Stanley Karnow: Wietnam: a history, Viking Press, New York 1972, ISBN 0-670-74604-5

Zobacz też

francuskie imperium kolonialne

wojna w Algierii

wojna wietnamska