Indyjska Organizacja Badań Kosmicznych

Logo ISRO

Indyjska Organizacja Badań Kosmicznych (Bhāratīya Antariksh Anusandhān Sangaṭn), ISRO (Isarō) – indyjska państwowa agencja kosmiczna. Jej siedziba mieści się w Bangalore, zatrudnia ok. 20 tysięcy pracowników, z budżetem ok. 65 mld rupii indyjskich (ok. 1,3 mld USD według kursu z października 2008 roku). Zadaniem ISRO jest rozwój technologii związanych z Kosmosem oraz ich wykorzystanie do rozwoju Indii. Przewodniczącym ISRO jest obecnie G. Madhavan Nair. Poza wynoszeniem satelitów indyjskich, ISRO oferuje również innym krajom swoje usługi w zakresie wynoszenia ładunków na orbitę. Wykorzystywane są do tych celów rakiety nośne: PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) do wynoszenia na orbity polarne oraz GSLV (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle) do wynoszenia na orbity geostacjonarne.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.
Kosmos — rodzina radzieckich rakiet nośnych. Budowane w oparciu o dwie rakiety balistyczne średniego zasięgu, R-12 i R-14. Zapoczątkowana przez rakietę Kosmos 63S1 w roku 1961. Zastąpiona przez jej modyfikację, Kosmos 63S1M (1965). Kolejnym wariantem była rakieta Kosmos 11K63 (1966). Po nich nazwę Kosmos otrzymały rakiety budowane w oparciu o R-14. Były to, chronologicznie: Kosmos 65S3 (1964), Kosmos 11K65 (1966), Kosmos 11K65M (1967), Kosmos 65MP (1973).

Historia badań kosmosu w Indiach

Indyjskie doświadczenia w zakresie technik rakietowych sięgają czasów starożytnych. Rakiety były wykorzystane militarnie już w 1804 roku podczas wojny przeciwko Brytyjczykom, z inspiracji Williama Congreve, wynalazcy rakiet-poprzedników współczesnych rakiet artyleryjskich. Gdy w 1947 roku Indie wyzwoliły się spod brytyjskiego zwierzchnictwa, indyjscy naukowcy i politycy mieli świadomość potencjału tkwiącego w technikach rakietowych, zarówno w zastosowaniach militarnych, jak i badawczych.

GLONASS (ros. ГЛОНАСС , Глобальная навигационная спутниковая система; Globalnaja Nawigacionnaja Sputnikowaja Sistiema) — radziecki, obecnie rosyjski, satelitarny system nawigacyjny obejmujący swoim zasięgiem niemal całą kulę ziemską. Podobnie jak GPS jest systemem stadiometrycznym, czyli pozycja jest wyznaczana w punkcie przecięcia czterech sfer o promieniach obliczonych na podstawie czasu propagacji sygnału i środkach znanych z depesz nawigacyjnych wysyłanych przez satelity.
Roskosmos (ros. Федеральное космическое агентство России; w skrócie Роскосмос), to rosyjska agencja kosmiczna.

1960–1970

Twórcą indyjskiego programu kosmicznego był Vikram Sarabhai, uważany za wizjonera nauki, jak i za bohatera narodowego. Po wysłaniu w 1957 roku przez ZSRR na orbitę wokółziemską sztucznego satelity Sputnik, uświadomił on sobie potencjał, jaki tkwił w sztucznych satelitach. Pierwszy indyjski premier, Jawaharlal Nehru, który w rozwoju naukowym widział ważną część przyszłości Indii, w 1961 roku podporządkował badania kosmiczne indyjskiemu Ministerstwu Energii Atomowej. Minister Homi Bhabha, twórca indyjskiego programu atomowego, utworzył w 1962 roku indyjski Narodowy Komitet ds. Badań Kosmicznych, którego przewodniczącym został właśnie Vikram Sarabhai.

Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety jest pokryta tlenkami żelaza. Mars posiada dwa niewielkie księżyce o nieregularnych kształtach – Fobosa i Deimosa. Prawdopodobnie są to dwie planetoidy przechwycone przez pole grawitacyjne planety. Przypuszcza się, że mogło na niej kiedyś powstać życie, jednak obecnie nie ma na to solidnych dowodów.
Sir William Congreve (ur. 20 maja 1772, zm. 16 maja 1828) – angielski wynalazca, pionier badań nad bronią rakietową, baronet. Zmarł we Francji w Tuluzie w roku 1828.

Prace te kontynuował indyjski program Rohini, w ramach którego dokonywano startów rakiet sondażowych o większych rozmiarach i stopniu złożoności. Program kosmiczny został rozszerzony i umiejscowiony w odrębnym ministerstwie, oddzielonym od Ministerstwa Energii Atomowej. 15 sierpnia 1969 roku, z programu INCOSPAR realizowanego w ramach Ministerstwa Energii Atomowej utworzono Indyjską Organizację Badań Kosmicznych (ISRO), działającą pod Narodowym Komitetem ds. Badań Kosmicznych. Ostatecznie w czerwcu 1972 roku utworzono Ministerstwo ds. Kosmosu.

Ariane 5 – europejski system wynoszenia zaprojektowany w celu dostarczania satelitów na orbitę geostacjonarną i do wysyłania ładunków na niską orbitę. Jest wystrzeliwana z kosmodromu Kourou w Gujanie Francuskiej.
Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV) (rakieta nośna [dla] satelitów [na orbitach] polarnych) – hinduska wieloczłonowa rakieta nośna przeznaczona do wynoszenia w kosmos satelitów mających krążyć po polarnych orbitach okołoziemskich. Opracowana przez ISRO w celu wynoszenia satelitów serii Indian Remote Sensing na polarne orbity synchroniczne ze Słońcem. Do pojawienia się PSLV, komercyjnie taka usługę świadczyli tylko Rosjanie. Należy do hinduskiej rodziny rakiet SLV.

1970–1980

W latach 60. Sarabhai brał udział we wczesnych pracach studyjnych prowadzonych z NASA, dotyczących możliwości zastosowania sztucznych satelitów do bezpośrednich transmisji telewizyjnych. Dostrzegając korzyści z wykorzystania satelitów, ISRO przystąpiła do zaprojektowania i wyprodukowania własnych, niewielkich rakiet nośnych zdolnych do wynoszenia obiektów na orbitę Ziemi, celem zgromadzenia odpowiednich doświadczeń przed przystąpieniem do prac nad większymi rakietami nośnymi. Bazując na wcześniejszych indyjskich doświadczeniach z silnikami rakietowymi na stałe materiały pędne, ISRO zdecydowała o budowie rakiet Satellite Launch Vehicle (SLV) wraz z odpowiednią infrastrukturą. Wzorowano się na amerykańskich, czterostopniowych rakietach Scout.

Geosynchronous Satellite Launch Vehicle lub GSLV: indyjska rakieta nośna operowana przez ISRO w celu wystrzeliwania satelitów INSAT na orbitę geostacjonarną bez użycia rakiet obsługiwanych przez inne państwa.
Rupia indyjska - waluta (jednostka monetarna) Indii dzieląca się na 100 pajs (paisa). Główna mennica znajduje się w Bombaju, a główna drukarnia banknotów w Wielkiej Brytanii (Thomas de la Rue)

Aryabhata - pierwszy indyjski sztuczny satelita

W pierwszym okresie Indie skoncentrowały się na praktycznych wykorzystaniach sztucznych satelitów, takich jak pomiary telegetekcyjne oraz łączność. Odłożono na razie załogowe programy kosmiczne czy automatyczne badania przestrzeni kosmicznej. Satelita Aryabhata został wyniesiony na orbitę w 1975 roku przez radziecką rakietę Kosmos 3M z kosmodromu Kapustin Jar.

Geosynchronous Satellite Launch Vehicle lub GSLV: indyjska rakieta nośna operowana przez ISRO w celu wystrzeliwania satelitów INSAT na orbitę geostacjonarną bez użycia rakiet obsługiwanych przez inne państwa.
Chandrayaan-1 (sanskryt चंद्रयान-1 – dosłownie księżycowy statek – 1) – pierwsza indyjska sonda kosmiczna i sztuczny satelita Księżyca. Sonda składa się z orbitera i niewielkiego lądownika (impaktora), który uderzy w powierzchnię Księżyca.

SLV - pierwsza indyjska rakieta nośna

W 1979 roku Indie rakieta SLV była gotowa do startu z nowego indyjskiego kosmodromu Satish Dhawan. Pierwsza próba startu w 1979 roku zakończyła się jednak porażką z powodu awarii drugiego stopnia. Problem ten zdołano rozwiązać do 1980 roku, kiedy rakieta SLV pomyślnie umieściła na orbicie satelitę Rohini.

Sojuz (ros. Союз, "związek?, zjednoczenie?, sojusz?") nazwa serii radzieckich i rosyjskich wielomiejscowych pojazdów kosmicznych przeznaczonych do długotrwałych lotów po orbicie okołoziemskiej oraz do manewrowania i łączenia się z innymi obiektami w przestrzeni kosmicznej. Mogą one zabrać na swój pokład załogi liczące maksymalnie do trzech osób. Od 1967 Sojuzy są środkiem transportu kosmonautów na orbitę. Zgodnie z radziecką tradycją nazwy Sojuz zaczęto również używać do rakiety nośnej, która wynosiła na orbitę ten statek kosmiczny.
Google Earth - program komputerowy, którego producentem jest amerykańska firma Keyhole Inc. kupiona w 2004 roku przez Google. Umożliwia wyświetlanie na trójwymiarowym modelu kuli ziemskiej zdjęć satelitarnych, lotniczych, panoram zrobionych z poziomu ulicy, oraz różnego rodzaju informacji geograficznych i turystycznych. Program dostępny jest w 3 wersjach: do użytku domowego przeznaczona jest wersja Google Earth Free, za którą firma nie pobiera opłat, jednak wyświetlane są w niej niewielkie reklamy tekstowe, natomiast wersje Plus i Pro są płatne (odpowiednio 20$ i 400$ rocznie; tylko wersja Pro umożliwia zastosowanie w celach komercyjnych). Google Earth oferuje te same zdjęcia co Google Maps (brak natomiast oddzielnej mapy drogowej) oraz szereg dodatkowych funkcji. Od 10 maja 2007 aplikacja jest dostępna w polskiej wersji językowej.

1980–1990

W ślad za sukcesem rakiety SLV, ISRO rozpoczęła prace nad konstrukcją większej rakiety nośnej, która byłaby w stanie wynosić na orbity biegunowe satelity o rozmiarach umożliwiających ich większe praktyczne zastosowania. Podjęto wkrótce prace nad nową rakieta nośną Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV). Rakieta łączyła zalety dotychczas używanych technologii za stałym napędem, z nowymi silnikami na napęd ciekły. Jednocześnie ISRO zdecydowała o pracach nad mniejszą rakietą Augmented Satellite Launch Vehicle (ASLV), opartą na wcześniejszej SLV, która mogłaby służyć do testowania nowych technologii rozwijanych w ramach prac nad PSLV. Pierwsze testy ASLV przeprowadzone w 1987 roku zakończyły się niepowodzeniem, podobnie jak w 1988 roku. Mimo to prace nad ASLV okazały się bardzo przydatne.

1990–2000

Pierwszy pomyślny start rakiety nośnej ASLV odbył się w 1992 roku. Rakieta spełniła swoje zadanie. W 1993 roku miał odbyć się pierwszy start docelowej rakiety PLSV, jednak zakończył się on porażką. Pierwszy pomyślny start PSLV obył się w 1994 roku. Odtąd rakieta nośna PSLV stała się prawdziwym koniem pociągowym indyjskiej astronautyki, umieszczając na orbitach zarówno satelity teledetekcyjne jak i jak komunikacyjne, tworząc największą w świecie sieć łącznościową, zarazem dostarczając cennych informacji dla indyjskiego przemysłu i rolnictwa. W późniejszym okresie rakieta była ciągle modernizowana.

Gdy Rosyjska Agencja Kosmiczna Glavkosmos zatrzymała transfer swych technologii do Indii, ISRO zrezygnowała z prac nad napędem ciekłym opartych na rosyjskich technologiach, kupując z Rosji gotowe silniki, a równocześnie podjęła własne prace nad podobnymi silnikami. Silniki te zastosowano w rakietach nośnych GSLV-II.

2000–2010

Pierwszy start rakiety nośnej Geosynchronous Satellite Launch Vehicle (GLSV) - obecnie najpotężniejszej działającej indyjskiej rakiety - odbył się w 2001 roku. Indyjskie silniki na napęd ciekły dla górnego stopnia GSLV przetestowano w 2007 roku. ISRO analizując efektywność rakiety GSLV dla swoich potrzeb w pierwszej dekadzie XXI w., postanowiła skonstruować nową, większą rakietę nośną Geosynchronous Satellite Launch Vehicle Mk III (GSLV-III).Koncepcja tej rakiety nie nawiązuje do poprzednich GSLV-I/II, lecz opiera się na konstrukcji z głównym stopniem na napęd ciekły oraz dwoma silnikami pomocniczymi na paliwo stałe. Przypomina pod tym względem Ariane 5 i inne współczesne rakiety. Będzie w stanie wynieść na orbitę ładunek odpowiadający masą kapsule załogowej. Pierwszy start przewidziany jest w 2009 roku.

Projekt Avatar RLV ma na celu skonstruowanie rakiety nośnej wielokrotnego użytku (reusable launch vehicle - RLV). Ma ona stanowić niskokosztowy system służący umieszczanie na orbicie niewielkich satelitów, wykorzystywany również komercyjnie. Zmniejszony demonstrator miał startować w 2008 roku. ISRO już obecnie ma swoje miejsce na rynku wynoszenia ładunków na orbitę. M.in. umieszczono na orbicie izraelskiego satelitę szpiegowskiego TecSAR, również izraelskiego Tauvex-II i małego indonezyjskiego CARTOSAT-2.

W listopadzie 2007 roku ISRO pomyślnie przetestowała w swoim ośrodku w Mahendragiri własny silnik na paliwo ciekłe, który będzie stosowany w górnym stopniu rakiety GSLV. Próby w locie miały odbyć się w 2008 roku.

22 października 2008 roku Indie pomyślnie wyniosły w kosmos swój pierwszy bezzałogowy próbnik Księżyca Chandrayaan-1, za pomocą rakiety PSLV. Próbnik został umieszczony na orbicie wokółksiężycowej, skąd prowadzi bardzo szczegółowe badania powierzchni Księżyca, przede wszystkim pod kątem zbadania jego zasobów. na mocy porozumienia z NASA, w próbniku zostały zainstalowane również amerykańskie urządzenia pomiarowe.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)