Inowrocław - Polski Serwis Naukowy

Deptak – ul. Królowej Jadwigi

Rynek

Pomnik Powstańców Wielkopolskich

Fasada Bazyliki Mniejszej Imienia NMP

Inowrocław (niem. Inowrazlaw, w latach 1904-1920 i podczas okupacji niemieckiej Hohensalza, czasami też Jungbreslau, Jungleslau) – miasto i gmina miejska w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba powiatu inowrocławskiego i gminy wiejskiej Inowrocław. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego.

Okupacja niemiecka w Polsce 1939–1945 – system policyjno-wojskowej administracji niemieckiej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, zajętym w wyniku agresji zbrojnej przeciwko Polsce podjętej przez III Rzeszę w dniu 1 września 1939 oraz po podziale terytorium RP w wyniku niemiecko-sowieckiego układu o przyjaźni i granicy z dnia 28 września 1939 (będącego nawiązaniem do paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939).
Biedronka – sieć sklepów dyskontowych należących do spółki akcyjnej Jeronimo Martins Dystrybucja, której właścicielem jest portugalskie konsorcjum Jerónimo Martins. Pod względem ilości sklepów jest to największa w Polsce sieć handlowa. Biedronka posiada 1500 (dane na 02.05.2010 r) sklepów i zatrudnia 27 tys. pracowników (dane z 2009). Jej hasłem jest: "codziennie niskie ceny". W pierwszym półroczu 2007 odnotowano wzrost obrotów o 32,4% w stosunku do roku 2006.

Inowrocław położony jest nad rzeką Noteć, na Równinie Inowrocławskiej, w północno-wschodniej części Pojezierza Wielkopolskiego. Jest 49. miastem w Polsce pod względem liczby ludności. Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 75 802 mieszkańców.

Miasto uznawane jest za stolicę Kujaw Zachodnich. W Inowrocławiu funkcjonują sanatoria, domy uzdrowiskowe i tężnie solankowe, przez co jest on uważany za miejscowość uzdrowiskową. Posiada bogate złoża soli kamiennej, które wydobywane są tutaj od czasów starożytnych.

Struktura powierzchni

Według danych z 2002 Inowrocław ma powierzchnię 30,42 km², w tym:

Radio GRA - sieć czterech stacji radiowych o profilu CHR nadających w województwie kujawsko-pomorskim. Siedzibą główną radia i miejscem jego założenia jest Toruń. Stacja należy do spółki Media Regionalne, skupiającej m.in. regionalne gazety, agencje reklamowe, portal regionalne oraz drukarnie.
Korsze (niem. Korschen, prus. Karsi) to miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Korsze. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

użytki rolne: 46%

użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 2,48% powierzchni powiatu.

Położenie

Inowrocław leży na Kujawach, na północnym zachodzie środkowej Polski, w województwie kujawsko-pomorskim. Wraz z okolicznymi gminami tworzy powiat inowrocławski, którego jest stolicą. Przez południową część miasta płynie Noteć. Inowrocław posiada 75,8 tys. mieszkańców (XII 2010), co plasuje go na 5. miejscu wśród największych miast województwa kujawsko-pomorskiego.

Gmina Inowrocław to gmina wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bydgoskim.
Piotr i Paweł — sieć delikatesów spożywczych na terenie Polski, stworzona przez Eleonorę Woś i jej synów, Piotra i Pawła. Według rankingu Wprost, należą oni do 100 najbogatszych Polaków zajmując w 2007 roku 81. miejsce z majątkiem 360 mln zł.

Największe miasta województwa (XII 2010):

Bydgoszcz – 356 177 osób
Toruń – 205 312 osób
Włocławek – 116 914 osób
Grudziądz – 98 757 osób
Inowrocław – 75 802 osoby

Inowrocław jest również stolicą powiatu inowrocławskiego i okolicznych gmin. Razem z mieszkańcami miasta i pozostałymi mieszkańcami powiatu liczy 163 787 mieszkańców (XII 2010), wliczając w to 4 pozostałe miasta: Kruszwica (9,21 tys.), Janikowo (9,07 tys.), Gniewkowo (7,18 tys.) i Pakość (5,77 tys.) oraz większe wioski: Sławęcinek, Słońsko, Miechowice, Kłopot, Komaszyce.

Tesco – największa brytyjska sieć hipermarketów, która ma swoje filie również w innych krajach. Początkowo sieć zajmowała się sprzedażą żywności, ale rozszerzyła swoją ofertę również na odzież, sprzęt elektroniczny i samochody. Do roku 2003 firma miała już w swoim posiadaniu ponad 2000 sklepów różnej wielkości, od hipermarketów do niewielkich sklepików np. przy stacjach benzynowych.
Uzdrowisko – miejscowość dysponująca naturalnymi czynnikami leczniczymi, do których zalicza się wody mineralne oraz właściwości klimatyczne. Warunkiem powstania miejscowości uzdrowiskowej jest występowanie walorów przyrodniczych. Wody mineralne służą do kąpieli leczniczych i do kuracji pitnej, a właściwości klimatyczne stosowane są w klimatoterapii.

Dzielnice i osiedla

Miechowiczki (dzielnica Inowrocławia)

Osiedle Bajka

Rąbin

Rąbinek (dzielnica Inowrocławia)

Mątwy

Szymborze

Solno (dzielnica Inowrocławia)

Kruśliwiec

Osiedle Zdrojowe

Osiedle Kolejowe

Cegielnia (dzielnica Inowrocławia)

Osiedle Sady

Osiedle Okrężek

Osiedle Lotnicze

Demografia

Osobny artykuł: Ludność Inowrocławia.

Największą populację Inowrocław odnotował w 1997 – wg danych GUS 79 571 mieszkańców.

Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten, prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457 (stan na 31.12.2009).
Kruszwica (niem. Kruschwitz) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kruszwica. Jest położone na Pojezierzu Gnieźnieńskim, w pobliżu północnego bieguna jeziora Gopło, w miejscu wypływania z niego rzeki Noteci. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.

Dane z 30 czerwca 2004

Wykres liczby ludności Inowrocławia na przestrzeni ostatnich 110 lat

Historia

Kościół pw. Imienia NMP – bazylika mniejsza

Portal w ścianie zachodniej kościoła pw. Imienia NMP

Pomnik Jana Kasprowicza

Średniowiecze

Pierwsza wzmianka o Inowrocławiu pochodzi z 1185 i określa miejscowość jako Novo Wladislaw. Nazwa została wybrana prawdopodobnie na cześć Władysława Hermana lub jako Nowy Włocławek, założony przez mieszkańców Włocławka uciekających przed powodzią i szukających nowego miejsca do osiedlenia się. Miasto powstało na bazie dużego targu i znajdującej się w pobliżu warzelni soli.

SEAT, Sociedad Española de Automóviles de Turismo (pl. Hiszpańskie Towarzystwo Samochodów Osobowych) – hiszpańskie przedsiębiorstwo produkujące samochody, obecnie należąca do grupy Volkswagena.
Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych, Towarzystwa Biblijnego w Polsce oraz Aliansu Ewangelicznego w RP. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Chrześcijanin. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod numerem 15. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp Marek Kamiński.

Przypadkowe znalezienie historycznych śladów działalności ludzkiej i prowadzone później prace wykopaliskowe wykazały, że na terenie obecnego Inowrocławia istniała prawdopodobnie najstarsza warzelnia soli jaka została odkryta na ziemiach polskich.

Prawa miejskie Inowrocław uzyskał ok. Kategoria:Starostowie inowrocławscy).

Książęta inowrocławscy

Leszek II Czarny

Leszek inowrocławski

Przemysł inowrocławski

Siemomysł inowrocławski

Władysław I Łokietek

Kazimierz I kujawski

Okres zaborów

Okres zaboru pruskiego to czas wzrastającej germanizacji. W XIX w. miasto zaczęło się ponownie rozwijać. Powstało wiele obiektów: drukarnia (1840), szkoła średnia (1848), nowy szpital dla miasta i powiatu (1870), kopalnia i warzelnia soli oraz rozpoczęcie budowy węzła kolejowego (1872-1873), uzdrowisko (1875), fabryka maszyn rolniczych i fabryka sody (1882), gazownia (1902), wodociągi (1904), elektrownia (1908), linia tramwajowa (1912-1969). Jednocześnie mieszkańcy miasta aktywnie brali udział we wszelkich zrywach narodowych (insurekcja kościuszkowska, powstania listopadowe i styczniowe). W 1812 w Inowrocławiu miał swą kwaterę cesarz Napoleon Bonaparte w drodze na Moskwę.

Żnin – (niem. Znin/Schnin) miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żnin. Położone nad Jeziorem Żnińskim Dużym i Jeziorem Żnińskim Małym. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.
Radio Plus – sieć katolickich stacji radiowych zrzeszonych w grupie radiowej Ad.point (Eurozet). W chwili obecnej do sieci należą rozgłośnie diecezjalne, które weszły z Ad.pointem w spółkę (Radio Plus Polska-Zachód) bądź podpisały z nim umowę franczyzową. Spółka Ad.Point jest producentem programu dla całej sieci i właścicielem marki Radio Plus.

Dwudziestolecie międzywojenne

Inowrocław powrócił do Polski w 1919. Na czele powstańców przejmujących kontrolę nad miastem stał kpt. Paweł Cyms. Okres dwudziestolecia międzywojennego to czas zmagania się z trudną ogólną sytuacją gospodarczą w kraju, co w Inowrocławiu przekładało się między innymi na bardzo wysokie bezrobocie. Liczne były wystąpienia robotników i bezrobotnych. W 1926 policja krwawo rozgoniła demonstrację robotniczą. W latach 30. dochodziło do publicznych głodówek bezrobotnych. W 1930 głodowało m.in. 20 bezrobotnych powstańców. Mimo trudności gospodarczo-społecznych miasto się rozwijało. Uruchomiono Hutę Szkła "Irena" i szyb Kopalni Soli przy ul. Poznańskiej (1924), zakończono budowę Zakładu Przyrodoleczniczego w uzdrowisku (1927), rozpoczęto budowę lotniska (1930) ukończoną po trzech latach. W 1933 w mieście powołano filię Polskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie.

Władysław[1] I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261 [2], zm. 2 marca 1333, Kraków) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/9 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 1320 król Polski, od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.
Dacia - marka rumuńskich samochodów osobowych, powstała w 1952 roku pod nazwą Uzina de Autoturisme Piteşti w mieście Mioveni. Od samego początku współpracowała z Renault. Nazwa pochodzi od proto-rumuńskiej nazwy państwa, później rzymskiej prowincji obecnie leżącej na terenie Rumunii. Obecnie jest filią francuskiego producenta samochodów Renault. Jest największym Rumuńskim eksporterem z 10% udziałem w rynku eksportowym. Przedsiębiorstwo dzięki Renault posiada wszystkie atrybuty potrzebne do zdobycia zaufania klienta. Oferuje nowoczesne, niezawodne oraz przestronne auta w przystępnej cenie, zaprojektowane przez koncern Renault.

II wojna światowa

W dniach 5–7 września 1939 roku oddziały polskiej 26 Dywizji Piechoty pod dowództwem płk. Adama Brzechwy-Adjukiewicza stoczyły w rejonie miasta bój z jednostkami niemieckiej 4 Armii.

Osobny artykuł: Intelligenzaktion.

Pierwsze dni okupacji hitlerowskiej to masowe aresztowania i egzekucje mieszkańców, spośród których największy rozgłos zdobyła sobie tzw. "Krwawa niedziela" (noc z 22 na 23 października 1939 r.) dokonana w ramach Intelligenzaktion.

Osobny artykuł: Wysiedlenia Polaków podczas II wojny światowej dokonane przez Niemców.

Na początku wojny Niemcy przeprowadzili masowe wysiedlenia ludności polskiej i żydowskiej. W nocy 30 listopada 1939 r. Niemcy wypędzili z miasta ponad 1000 polskich rodzin. W latach 1940–1945 istniał tutaj obóz przesiedleńczy, przez który przeszło ok. 10 000 Polaków, kilkuset z nich zamordowano. W dzielnicy Mątwy znajdował się obóz dla jeńców wojennych z ZSRR, Francji i Anglii. Zginęło ich tutaj około 900. Okupację niemiecką zakończyło zajęcie Inowrocławia przez Armię Czerwoną w dniu 21 stycznia 1945. Do miasta wkroczyły wojska 2 Armii Pancernej Gwardii 1 Frontu Białoruskiego. Ostatni nalot niemiecki odbył się jednak jeszcze 4 kwietnia 1945 – pojedynczy samolot zrzucił 4 bomby odłamkowe i ostrzelał podróżnych na peronach dworca kolejowego w Inowrocławiu. (Zginął wówczas m.in. Leon Spychalski z Paprosa.)

Władysław I Herman (ur. ok. 1043, zm. 4 czerwca 1102) – książę z dynastii Piastów, władca Polski w latach 1079-1102. Młodszy syn Kazimierza I Odnowiciela i jego żony Dobroniegi.
Województwo bydgoskie (1945-50 pod nazwą województwo pomorskie) w latach 1945-1975 obejmowało teren obecnego woj. kujawsko-pomorskiego oraz fragmenty: pomorskiego i wielkopolskiego.

Współczesność

W latach 1950-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Powiat inowrocławski przywrócono 1 stycznia 1999.

W 2009 roku papież Benedykt XVI ogłosił Świętą Królową Jadwigę patronką miasta Inowrocławia.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)