Interrex - Rzym - Polski Serwis Naukowy

Interreks (interrex) – urząd rzymski wywodzący się z czasów królewskich. W sprawie wyboru nowego króla senat wyłaniał spośród siebie radę dziesięciu interreksów (interreges), którzy cyklicznie przez pięć dni dysponowali władzą królewską. Okres ten był nazywany interregnum. Interreksi proponowali kandydata na króla, który był następnie przedstawiany do akceptacji senatu i komicjów kurialnych. Po wyborze króla jego władza (imperium) była potwierdzana specjalnym prawem lex curiata de imperio.

Siedmiu królów rzymskich – wg tradycji (utrwalonej w czasach Oktawiana Augusta w pracach historycznych Liwiusza i Dionizjusza z Halikarnasu oraz w dziełach poetyckich) pierwsi władcy starożytnego Rzymu. Współcześni historycy uważają Romulusa za postać legendarną, są jednak skłonni uznać historyczność następnych królów rzymskich, a zwłaszcza trzech ostatnich władców pochodzenia etruskiego. Daty założenia Rzymu i wypędzenia Tarkwiniusza (753–509) zamykają w tradycji tzw. okres królewski.

Gnaeus Pompeius Magnus (ur. 29 września 106 p.n.e., zm. 28 września 48 p.n.e.) – rzymski polityk i dowódca wojskowy, jeden z twórców I triumwiratu, zwany przez współczesnych Pompejuszem Wielkim ze względu na wielkie sukcesy polityczne i militarne oraz zasługi dla Rzymu.

Interreksi w okresie republiki byli powoływani do przeprowadzenia wyborów konsulów, jeżeli poprzedni konsulowie z jakichś powodów nie przeprowadzili wyborów w czasie swojego urzędowania. Każdy pełnił urząd przez pięć dni, dopóki komicja nie przeprowadziły wyborów. Plebejusze nie byli dopuszczani do tego urzędu i wyboru interreksa dokonywali tylko patrycjuszowscy senatorzy. Stąd silny opór trybunów ludowych przeciwko wyznaczaniu interreksa. Po drugiej wojnie punickiej nie powoływano już interreksów. Jedyne wyjątki to interreks zwołujący komicja dla wyboru Sulli na dyktatora w 82 p.n.e., dla wyboru Pompejusza i Krassusa na konsulów w 55 p.n.e. i wyboru Pompejusza na pojedynczego (sine collega) konsula w 52 p.n.e.

Komicja kurialne (łac. comitia curiata) – zgromadzenie kurii, stanowiło najdawniejszą formę organizacji politycznej w starożytnym Rzymie, składało się z 30 kurii - po 10 z każdej tradycyjnej tribus: Tities, Ramnes i Luceres). Nie posiadały one władzy ustawodawczej (jak np. komicja trybusowe) ani prawa obierania urzędników państwowych. Ich kompetencje ograniczały się do spraw czysto formalnych, takich jak np. zatwierdzanie wybranych przez comitia centuriata urzędników, nadając im imperium, czyli władzę wojskową i religijną. Przed zgromadzeniem kurialnym możliwe było dokonanie testamentu, taka forma ustanowienia spadkobiercy nosiła nazwę testamentum calatis comitiis (dosłownie: "testament przed zgromadzeniem zwołanym").

Patrycjusze (łac. patres - ojcowie) to uprzywilejowana, wyższa warstwa społeczna, która pojawiła się w okresie republiki, w starożytnym Rzymie. Posiadali pełne prawa polityczne (do pewnego momentu) i wyłączność na obejmowanie urzędów. Wywodzili się oni z zamożnych rodzin. Początkowo prawdopodobnie potomkowie arystokracji rodowej (zamknięta liczba rodów - "gentes"), która we wczesnym okresie państwa (okres królewski i wczesnej republiki) cieszyła się pełnią praw politycznych.