Ion Iliescu - Polski Serwis Naukowy

Ion Iliescu (wym. [iˈon iliˈesku]; ur. 3 marca 1930 w Olteniţa) - rumuński polityk, prezydent Rumunii w latach 1989-1996 i 2000-2004.

Biografia

Jest z wykształcenia inżynierem elektrykiem, absolwentem Instytutu Politechnicznego w Bukareszcie. Studiował także na Uniwersytecie w Moskwie. Działał w komunistycznej młodzieżówce rumuńskiej (kontynuując tradycje rodzinne), był sekretarzem Komitetu Centralnego Unii Młodzieży Komunistycznej, a także członkiem Komitetu Centralnego Rumuńskiej Partii Komunistycznej (1965). W 1967 objął funkcję ministra ds. młodzieży, ale popadł niebawem w niełaskę Nicolae Ceausescu i został przesunięty na lokalne stanowiska partyjne (sekretarz w Timisoarze i Jassach). Od 1984 był dyrektorem Wydawnictwa Technicznego w Bukareszcie.

Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.

Emil Constantinescu (ur. 19 listopada 1939 w Bendery, Rumunia, obecnie Mołdawia), rumuński polityk konserwatywny, naukowiec (profesor geologii), były prezydent Rumunii.

Ion Iliescu z Nicolae Ceausescu na rodzinnym pikniku w 1976, podczas pełnienia funkcji sekretarza RPK w Jassach

Ion Iliescu w telewizji podczas rumuńskiej rewolucji

Jako przedstawiciel opozycji przeciw Ceausescu stanął na czele Frontu Ocalenia Narodowego i objął w grudniu 1989 tymczasowo stanowisko prezydenta Rumunii. Umocnił pozycję po wyborach powszechnych w 1990 i 1992, przegrał wybory w 1996 z demokratą Emilem Constantinescu. Przeprowadził transformację byłej partii komunistycznej w Rumuńską Partię Socjaldemokratyczną. W 2000 ponownie wygrał wybory prezydenckie, pokonując w drugiej turze nacjonalistę Corneliu Vadima Tudora. Zgodnie z konstytucją druga kadencja była zarazem ostatnią; w grudniu 2004 następcą Iliescu wybrano Traiana Basescu.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Order Słonia (duń.: Elefantordenen) – najznamienitsze i najstarsze jednoklasowe odznaczenie Królestwa Danii, w porządku precedencji orderów świata czwarte z kolei (piąte: Order Dannebroga, szóste: Order Orła Białego).

W historii Rumunii zapisał się negatywnie posyłając 13 czerwca 1990 uzbrojonych w kije i łomy górników przeciwko studentom, którzy protestowali na placu uniwersyteckim w Bukareszcie w obronie demokracji, domagając się przeprowadzenia dekomunizacji (zob. Mineriada). 9 sierpnia 2007 prokuratura postawiła mu w związku z tą akcją zarzuty. Iliescu pogrążyły zeznania dawnego współpracownika, szefa MSW w 1990 roku gen. Mihaia Chitaca, który zeznał, że zlecając pacyfikację wykonywał polecenia przyszłego prezydenta.

Front Ocalenia Narodowego (rum. Frontul Salvării Naţionale) – organ sprawujący rządy w Rumunii w pierwszych tygodniach po rewolucji 1989 r., stopniowo przekształcony w partię polityczną o tej samej nazwie (do 1993 r.).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Jednym z ostatnich posunięć Iliescu przed ustąpieniem była amnestia dla skazanego w 1999 przywódcy związku zawodowego górników Mirona Cozmy. Decyzję tę cofnął natychmiast nowy prezydent Traian Basescu, lider Partii Demokratycznej.

Odznaczenia (lista niepełna)

Krzyż Wielki Orderu Witolda Wielkiego – 2001, Litwa

Order Orła Białego – 2003, Polska

Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP – 2004, Polska

Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy – 2002, Słowacja

Cavaliere di Gran Croce Decorato di Gran Cordone Orderu Zasługi Republiki Włoskiej – 2003, Włochy

Order Słonia – 2004, Dania

Rewolucja rumuńska – tygodniowa seria chaotycznych walk i protestów pomiędzy 16 i 27 grudnia 1989 roku, w wyniku której obalono reżim komunistyczny Nicolae Ceauşescu. Proces rozgrywał się na dwóch płaszczyznach – ludzie protestowali na ulicach, a w tym samym czasie wojsko, policja i część polityków organizowali naprędce zamach stanu. Zamach zakończył się pokazowym sądem oraz szybką egzekucją dyktatora i jego żony Eleny.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Przypisy

22 grudnia 1989 w dniu obalenia Nicolae Ceausescu władzę w Rumunii objął Front Ocalenia Narodowego (FSN) którego nieformalnym liderem został Ion Iliescu (ogłosił w rumuńskiej telewizji obalenie N.Ceausescu i przejęcie władzy przez Front). 26 grudnia 1989 został ogłoszony przewodniczącym FSN z funkcja prezydenta Rumunii, a od 13 lutego - przewodniczącym Tymczasowej Rady Jedności Narodowej którą to funkcję pełnił do 20 maja 1990 kiedy objął urząd prezydenta Rumunii Źródło: http://www.rulers.org/rulqr.html
Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 23 grudnia 2011].
M.P. z 2004 r. Nr 5, poz. 92
M.P. z 2005 r. Nr 14, poz. 248
Rad bieleho dvojkríža, I. trieda (słow.). schuster.prezident.sk. [dostęp 23 grudnia 2011].
Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana, Decorato di Gran Cordone (wł.). quirinale.it. [dostęp 23 grudnia 2011].