Irbis - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy biologii. Zapoznaj się również z: Śnieżna Pantera - rosyjskie wyróżnienie alpinistyczne.

Irbis, zwany też panterą śnieżną i śnieżnym leopardem (Panthera uncia) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych (Felidae), występujący na terenach Azji Środkowej.

Azja Środkowa – nazwa stosowana dla określenia wyżynno-górskiego obszaru centralnej Azji, położonego ponad 1000 km od otwartego morza. Region ten obejmuje: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan, a także Mongolię i zachodnie Chiny (regiony autonomiczne Tybetu, Mongolii Wewnętrznej, Sinciang i Ningxia oraz prowincje Qinghai i Gansu).

Biłyj Bars Browary (ukr. Хокейно-спортивний клуб «Білий Барс» Бровари) – ukraiński klub hokejowy z siedzibą w Browarach.

Klasyfikacja Do niedawna irbis zaliczany był do monotypowego rodzaju Uncia. Na podstawie analizy genetycznej przeprowadzonej w 2006 roku gatunek ten został umieszczony w rodzaju Panthera. Irbis jest ściśle powiązany z tygrysem, obydwa gatunki rozdzieliły się około 2 milionów lat temu. Występowanie Żyje w Himalajach i na Wyżynie Tybetańskiej oraz środkowej Azji. Zamieszkuje stepy, lasy i góry do 6 000 m n.p.m. w lecie i ok. 600 m n.p.m. w zimie. Zwykle przebywa nad granicą lasu. Tryb życia Aktywny w ciągu dnia oraz o zmierzchu; poza okresem godowym żyje samotnie; w poszukiwaniu zdobyczy przemierza terytorium łowieckie po stałych ścieżkach. Jednostka społeczna Pantera śnieżna należy do samotników. Czasem występuje parami. Odżywianie Górskie kopytne, jak koziorożce, markury, dziki, nachury, tary i piżmowce, a także świstaki, ptaki i inne niewielkie kręgowce; nierzadko zwierzęta domowe, np. drób i bydło. Poruszanie Jest bardzo czujna i ostrożna. Rozmnażanie Po ciąży trwającej 98-103 dni rodzi się dwoje do pięciu młodych. Z matką przebywają do 1 roku, dojrzałość płciową osiągają w wieku dwóch lat (w niewoli, na wolności zapewne później). Młode rodzą się w jaskiniach lub szczelinach skalnych, które są wyściełane mchem i sierścią matki. Wygląd Ma krępe, dość krótkie łapy i długi, gruby ogon. Głowa i tułów mierzą 75-140 cm, ogon 70-100 cm. Irbis waży 35-70 kg. Na białokremowej lub szarawej na grzbiecie i białej na brzuchu sierści widnieją czarne lub ciemnobrunatne rozetki i plamy. Długie i gęste futro doskonale kamufluje zwierzę. Inne Żyje w niewoli 16-18 lat. To jeden z najsłabiej poznanych gatunków. Śpi zwinięty w kłębek. Potrafi skakać na odległość do 15 m, przy czym długi ogon służy mu jako ster. Ochrona Na wolności żyje tylko 4 500-7 000 irbisów, w ogrodach zoologicznych 200. Główne zagrożenia stanowi rozproszenie populacji (utrudnia to zmienność genetyczną), lokalny handel futrami tych zwierząt oraz wykorzystywanie ich kości w chińskiej medycynie. Gatunek znajduje się na liście IUCN. Chroni go też CITES.

Przypisy

↑ H. Hemmer. Uncia uncia. „Mammalian Species”. 20, s. 1-5, 1972 (ang.).
Panthera uncia. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Uncia. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 3 czerwca 2010]
W. E. Johnson, E. Eizirik, J. Pecon-Slattery, W. J. Murphy, A. Antunes, E. Teeling i S. J. O'Brien. The Late Miocene Radiation of Modern Felidae: A Genetic Assessment. „Science”. 311, s. 73-77, 2006. doi:10.1126/science.1122277 (ang.).
E. Eizirik, W. E. Johnson, S. J. O'Brien, S. J. Submitted. Molecular systematics and revised classification of the family Felidae (Mammalia, Carnivora). „Journal of Mammalogy”.
S. J. O'Brien, W. E. Johnson. The Evolution of Cast. „Scientific American”. Luty, s. 68-75, 2007 (ang.).

Zobacz też

Godło Tatarstanu

Ak Bars Kazań, Barys Astana, Biłyj Bars Browary - kluby hokejowe (kolejno rosyjski, kazachski i ukraiński), mające w nazwie określenie leoparda śnieżnego

Język kazachski (także: język kazaski, kaz. қазақ тілі, қазақша) – język należący do podgrupy kipczacko-nogajskiej, grupy kipczackiej języków tureckich (wraz z z językiem karakałpackim, nogajskim i północnymi dialektami uzbeckiego). Jest on językiem ojczystym dla około 12 milionów ludzi. Poza Kazachstanem używa się go między innymi w Chińskiej Republice Ludowej, Uzbekistanie, Rosji i Mongolii. Mniejsze skupiska Kazachów znajdują się także w Afganistanie, Iranie, Turcji i Niemczech.

Śnieżna Pantera (ros. Снежный барс, Snieżnyj bars) – rosyjskie wyróżnienie alpinistyczne nadawane za zdobycie pięciu siedmiotysięczników, które w przeszłości znajdowały się w granicach Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wyróżnienie powstało w czasach istnienia ZSRR, jednak obecnie dalej jest uznawane przez kraje Wspólnoty Niepodległych Państw.