Irkuck - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 52°17′N 104°16′E / 52.283, 104.267

Irkuck (ros. Иркутск) – miasto położone na Syberii w Rosji, stolica obwodu irkuckiego.

Położenie

Główna część miasta leży na prawym brzegu rzeki Angara, która jest dopływem Jeniseju. Po drugiej stronie rzeki leży dzielnica Glaskowsk. Rzekę, która ma 579 m szerokości, można przekroczyć trzema mostami oraz drogą biegnącą po koronie zapory Zbiornika Irkuckiego. Niewielka rzeka Irkut, od której miasto wzięło swoją nazwę, wpada jako lewostronny dopływ Angary na wysokości centrum.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Zwiezda Irkuck (ros. Футбольный клуб «Звезда» Иркутск, Futbolnyj Kłub "Zwiezda" Irkuck) – rosyjski klub piłkarski z siedzibą w Irkucku.

Dane ogólne

Miasto jest ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym (muzea) i naukowym (uniwersytet zał. 1918). Ośrodek przemysłu maszynowego, aluminiowego, materiałów budowlanych, drzewnego, skórzanego i spożywczego; elektrownia wodna.

Ratusz w Irkucku

Historia

Port nad rzeką Angarą. Założony w 1652 jako Irkuckie Zimowisko. Prawa miejskie osada posiada od 1686 roku. Ośrodek administracyjny - wojsk dla kolonizacji Syberii. W XVII wieku punkt tranzytowy handlu z Mongolią, potem z Chinami. Od XVIII wieku do 1917 roku, miejsce zsyłek (duże zasługi polskich zesłańców dla rozwoju Irkucka). Okolice Irkucka stały się w 1866 widownią powstania zabajkalskiego, wznieconego przez polskich zesłańców. Przywódców powstania Narcyza Celińskiego, Gustawa Szaramowicza, Władysława Kotkowskiego i Jakuba Reinera stracono 27 listopada 1866 na przedmieściu Uszakowka, za rogatką "jakucką", u podnóża gór w pobliżu rzeki Angary.

Zbiornik Irkucki – zbiornik zaporowy na rzece Angara utworzony w latach 1956-1962 przez spiętrzenie wód rzecznych zaporą w Irkucku, co spowodowało nieznaczne podpiętrzenie wód jeziora Bajkał. Zbiornik ma powierzchnię 154 km², pojemność maksymalną ok. 2,1 km3, długość 55 km, szerokość maksymalną 7 km i linię brzegową o długości ok. 276 km. Głębokość maksymalna zbiornika wynosi 35 metrów. Wahania stanów wody sięgają 4,5 m.

Chińska Republika Ludowa (skr. ChRL; ?/i; pop. Chiny, trad. 中國,uproszcz. 中国, pinyin: Zhōngguó) – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to najludniejsze państwo świata o populacji przekraczającej 1,3 mld osób. Pod względem powierzchni jest 4. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki (PKB nominalny) – 3. (w 2007 r., po USA, i Japonii lub też 2. (PKB realny) po USA. Prawdopodobnie w 2010 roku Chiny staną się największą gospodarką na świecie po USA.

W czasach stalinizmu w Irkucku znajdowały się więzienia polityczne Krasnyj Korpus i etapowe na trasie do Władywostoku.

Stacja kolejowa w Irkucku

W Irkucku urodził się w 1880 Witold Minkiewicz - polski inżynier architekt, rektor Politechniki Lwowskiej, profesor.

Transport

Irkuck jest ważnym węzłem kolejowym (Kolej Transsyberyjska). Miasto posiada port lotniczy i port rzeczny. W Irkucku jest sieć tramwajowa i trolejbusowa.

Narcyz Celiński (ur. w 1817 – zm. 27 listopada 1866 w Irkucku) – kapitan sztabowy inżynierii, uczestnik powstania styczniowego, zesłaniec syberyjski, przywódca powstania zabajkalskiego w 1866, dowódca Syberyjskiego Legionu Wolnych Polaków.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.