Isztadewata - Polski Serwis Naukowy

Isztadewata (sanskryt: iṣṭadevatā , "ulubione bóstwo") – w hinduizmie koncepcja indywidualnego, ulubionego bóstwa, z którym dana osoba ma szczególny związek, niezależnie od uznawania różnych innych bóstw opiekuńczych czczonych przez społeczność (rodzinę, wieś, kraj).

Etymologia

Słowo iśta przybiera w sanskrycie znaczenia ukochany, życzenie. Drugi człon to bóg dewa. Herbert Ellinger podaje przekład całego terminu isztadewata jako wybrany ideał.

Bhakti (sanskr. bhakti - przywiązanie, miłość; termin zwykle oddawany jako pobożność) – forma religijności w hinduizmie przejawiająca się głębokim emocjonalnym i intelektualnym oddaniem Bogu, której metaforą może być miłosny związek z bóstwem, a zarazem niezwykle silny, żywiołowy ruch religijno-społeczny. Osoba praktykująca bhakti nazywana jest bhaktą.

Wisznuizm (nazywany czasami niepoprawnie spolszczoną nazwą wajsznawizm) - gałąź hinduizmu, w której Wisznu lub jeden z jego awatarów wielbiony jest jako Bóg. Najpopularniejszą religią wisznuicką jest krysznaizm.

Znaczenie

Jest to pojęcie ważne zwłaszcza w tradycji bhakti a także w smartyzmie, gdzie jednak wybór jest ograniczony do pięciu głównych bóstw. Nawet o obrębie jednego nurtu, np. wisznuizmu, czci się zazwyczaj jeden z jego awatarów – najczęściej Krysznę lub Ramę, w śaktyzmie konkretną manifestację Bogini, jak Kali lub Durgę lub Lakszmi, traktując przy tym pozostałych bogów jako inne aspekty tego samego bóstwa.

Smartyzm, (lub Smarta Sampradaja, czyli Tradycja Smarty), to jeden z odłamów hinduizmu (obok wisznuizmu, śiwaizmu i śaktyzmu), cechujący się kultowym henoteizmem i katenoteizmem (zdania na ten temat są jednak podzielone i część osób uważa to za kierunek monistyczny).

Gramadewata - w hinduizmie wiejskie bóstwa ludowe , bóstwa wioskowe, o zakresie kompetencji mistycznych , jak również kulcie ograniczonym do jednej lub kilku wsi. Niektóre z nich, jak Khandoba czy Taledźu, poprzez proces asymilacji osiągnęły szerszą popularność, jednak zasadniczo są to bóstwa nie należące do ogólnohinduskiego panteonu, i nie są wspominane w znanych mitach. Lokalne boginie czasami identyfikowane są z Durgą, lecz zachowują pewną niezależność, nie wchodzą w związki i innymi bogami, nie mają mężów . Bóstw należących do tej kategorii jest tysiące, bardziej popularne z nich to :

Zobacz też

Gramadewata

Kuladewata

Bhakti

Przypisy

Iśtadewa. W: Herbert Ellinger: Hinduizm. Gezegorz Sowiński (tł.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997, s. 21, seria: Krótko i węzłowato. ISBN 83-7006-407-8. Cytat: musi brzmieć: wybrany ideał.