Iva Toguri - Polski Serwis Naukowy

Toguri w grudniu 1944 roku jako "Tokijska Róża"

Iva Toguri D'Aquino (jap. アイバ・戸栗・ダキノ, Aiba Toguri Dakino, ur. 4 lipca 1916, zm. 26 września 2006) − Amerykanka japońskiego pochodzenia, spikerka radiowa pracująca dla japońskiej, publicznej rozgłośni radiowej NHK (Nihon Hōsō Kyōkai). Podczas II wojny światowej stała się najbardziej znaną „Tokijską Różą”, czyli nazywaną tak przez Amerykanów kobietą prowadzącą na falach eteru audycje propagandowe.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Kempeitai (jap. 憲兵隊, pol. Korpus Żołnierzy Prawa), japońska żandarmeria wojskowa, istniejąca w latach 1881-1945 jako elitarna jednostka w Japońskiej Cesarskiej Armii. Pełniła również funkcje tajnej policji politycznej oraz służby kontrwywiadu. Szczyt jej wpływów przypadał na okres II wojny światowej.

Lata młodości

Urodziła się 4 lipca 1916 r. w Los Angeles, jako Ikuko Toguri (jap. 戸栗郁子, Toguri Ikuko), córka Juna i Fumi Toguri (osoba japońskiego pochodzenia urodzona na terenie USA nazywana jest nisei).

Ukończyła Uniwersytet Kalifornijski w Los Angeles. Pracowała później w sklepie rodziców. W lipcu 1941 wyjechała do Japonii odwiedzić chorą ciotkę. Po japońskim ataku na Pearl Harbor i wypowiedzeniu przez Stany Zjednoczone wojny Japonii nie mogła powrócić do Stanów.

Program radiowy „Godzina zero”

Pracowała krótko jako nauczycielka muzyki, a później znalazła pracę w japońskiej agencji informacyjnej Dōmei Tsūshinsha (ang. Dōmei News Agency).

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Bitwa w Zatoce Leyte, zwana też poczwórną bitwą lub drugą bitwą na Morzu Filipińskim, stoczona w dniach 23-25 października 1944 między flotą japońską a amerykańską, była największą bitwą powietrzno-morską wszech czasów. Ostatecznie przypieczętowała los floty japońskiej i doprowadziła do jej rozbicia. Przyniosła ze sobą także nową taktykę - Specjalny Korpus Szturmowy (kamikaze).

Wskutek szykan związanych z posiadaniem amerykańskiego obywatelstwa oraz kłopotów finansowych, zatrudniła się jako sekretarka w tokijskim radiu. Wkrótce została zauważona i stała się spikerką w programie propagandowym „Godzina zero”. Pod nadzorem japońskiego oficera, Shigetsugu Tsuneishiego, realizowała audycje propagandowe skierowane do żołnierzy amerykańskich. W ich żargonie była tzw. „Tokijską Różą”. Tym określeniem nazywano również inne spikerki rozgłośni propagandowych. Swoją działalność prowadziła do końca wojny.

Tokijska Róża (ang. Tokyo Rose), popularne określenie nadane w latach II wojny światowej przez żołnierzy amerykańskich spikerkom japońskich rozgłośni propagandowych. W ramach generalnego programu dezinformacji kilka kobiet znających język angielski podawało pseudopoufne wiadomości, mające wywołać u angielskich i amerykańskich słuchaczy wrażenie, że japoński wywiad jest znacznie lepiej poinformowany niż w rzeczywistości. Japońska propaganda radiowa podlegała w latach II wojny światowej kierownictwu Biura Informacji Wojskowej. Anglojęzyczni pracownicy nadzorowani byli przez japońskie służby specjalne.

Federal Bureau of Investigation lub FBI (utarte spolszczenia: Federalne Biuro Śledcze lub Federalny Urząd Śledczy) – agencja państwowa Stanów Zjednoczonych zajmująca się przestępstwami wykraczającymi poza granice danego stanu. Stanowi też część systemu bezpieczeństwa kraju.

Aresztowanie i proces

Po kapitulacji Japonii władze amerykańskie postanowiły ją aresztować. W dniu 17 października 1945 r. została zatrzymana i przewieziono ją do więzienia Sugamo, gdzie przetrzymywano ją pod zarzutem współpracy z Kempeitai, po czym zwolniono. Została ponownie aresztowana w 1948 r. pod zarzutem zdrady i działalności antyamerykańskiej. Jej proces rozpoczął się 5 lipca tego samego roku przed federalnym sądem okręgowym w San Francisco. Wysunięto przeciwko niej osiem zarzutów, lecz została winna tylko w jednym punkcie (obniżanie morale żołnierzy podczas bitwy w zatoce Leyte we wrześniu 1944 roku).

Propaganda (od łac. propagare - rozszerzać, rozciągać, krzewić) - celowe działanie zmierzające do ukształtowania określonych poglądów i zachowań zbiorowości lub jednostki, polegające na perswazji intelektualnej i emocjonalnej (czasem z użyciem jednostronnych, etycznie niewłaściwych lub nawet całkowicie fałszywych argumentów). Gdy propaganda zmierza do upowszechnienia trwałych postaw społecznych, poprzez narzucenie lub zmuszenie odbiorców do przyjęcia określonych treści, wtedy stanowi jeden z elementów indoktrynacji.

Nisei (jap. 二世 = "drugie pokolenie") - osoba pochodzenia japońskiego, urodzona na terenie Ameryki Północnej (głównie w USA). Rodzice (emigranci z Japonii) są nazywani Issei (jap. "pierwsze pokolenie").

Późniejsze lata

Spędziła w więzieniu 10 lat. Przebywała w nim do 1956 roku. 19 stycznia 1977 r. Iva Toguri została zrehabilitowana przez prezydenta Geralda Forda i wyjechała do Chicago.

Iva Toguri D'Aquino była mężatką, jej mężem był Felipe D'Aquino (pochodził z rodziny japońsko-portugalskiej), którego poślubiła 19 kwietnia 1945 r. Zmarł w 1996 roku.

Zmarła 26 września 2006 r. w jednym z chicagowskich szpitali z przyczyn naturalnych.

Los Angeles – najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Kalifornia, a zarazem drugie pod względem liczby mieszkańców miasto w Stanach Zjednoczonych, za Nowym Jorkiem. Los Angeles zajmuje powierzchnię 1 302 km² i położone jest w regionie Kalifornii Południowej. Miasto stanowi centrum aglomeracji Los Angeles-Long Beach-Santa Ana, którą w 2010 roku zamieszkiwało 12 828 837 osób, czyniąc z tego regionu 2. pod względem populacji obszar metropolitalny Stanów Zjednoczonych i jednocześnie jedną z najludniejszych metropolii świata. Los Angeles jest siedzibą hrabstwa Los Angeles, czyli najbardziej zaludnionego i jednego z najbardziej zróżnicowanych etnicznie hrabstw w Stanach Zjednoczonych. Z kolei obszar samego Los Angeles uznany został za najbardziej zróżnicowane etnicznie amerykańskie miasto. Mieszkańcy Los Angeles często określani są mianem "Angelenos".

II wojnę światową zakończyło ostatecznie podpisanie aktu bezwarunkowej kapitulacji Cesarstwa Japonii. Akt podpisano 2 września 1945 o godzinie 9.00 na pokładzie zakotwiczonego w Zatoce Tokijskiej pancernika USS "Missouri". Podpisy na akcie kapitulacji złożyli gen. Douglas MacArthur i minister spraw zagranicznych Japonii Mamoru Shigemitsu wraz z generałem Yoshijirō Umezu.

Portal:
Los Angeles

Źródła

Kempeitai - japońska tajna policja, Raymond Lamont-Brown

Księga Szpiegów, Normam Polmar, Thomas B. Allen

Linki zewnętrzne

Sayonara, “Tokyo Rose” … Hello Again, “Orphan Ann”!. “Orphan Ann” Home Page (ang.)

Iva Toguri d’Aquino and “Tokyo Rose” (ang.). W: Famous Cases & Criminals [on-line]. Federal Bureau of Investigation (FBI).

San Francisco – miasto i hrabstwo w stanie Kalifornia w USA, położone na półwyspie otoczonym przez Ocean Spokojny na zachodzie, zatokę San Francisco na wschodzie i cieśninę Golden Gate na północy. Czwarte pod względem liczby ludności miasto w Kalifornii i trzynaste w całym kraju. Ósme miasto w Stanach Zjednoczonych pod względem gęstości zaludnienia. Miasto jest częścią obszaru metropolitalnego San Francisco Bay Area o liczbie ludności ponad 7,2 miliona.

Gerald Rudolph Ford, junior (ur. 14 lipca 1913 jako Leslie L. King, junior, zm. 26 grudnia 2006) – amerykański polityk, działacz Partii Republikańskiej, wieloletni członek Kongresu USA, 38. Prezydent USA i 40. Wiceprezydent. Ford był pierwszym wiceprezydentem USA nominowanym w wyniku zastosowania 25 poprawki do Konstytucji i jedynym jak dotąd sprawującym urząd zarówno wiceprezydenta jak i prezydenta nie z wyboru, a z nominacji. Przed objęciem prezydentury i wiceprezydentury przez 25 lat reprezentował stan Michigan w Izbie Reprezentantów, przy czym od 1965 pełnił funkcję lidera mniejszości (powiedział nawet kiedyś, że jego marzeniem było zostać spikerem Izby, a nie prezydentem).