Iwan Jordanow Kostow (cyryl. Иван Йорданов Костов; ur. 23 grudnia 1949 w Sofii) – bułgarski polityk i ekonomista, minister finansów w rządach Dimityra Popowa i Filipa Dimitrowa (1990-1992), współtwórca radykalnej reformy gospodarczej zmieniającej gospodarkę centralnie planowaną na wolnorynkową, deputowany do Zgromadzenia Narodowego 38., 39., 40. i 41. kadencji (1997-2001, 2001-2005, 2005-2009, od 2009), przewodniczący Związku Sił Demokratycznych (1994-2001), a od 2004 roku lider partii Demokraci na rzecz Silnej Bułgarii. Od 21 maja 1997 do 24 lipca 2001 roku premier Bułgarii.

Kariera naukowa

Jest absolwentem Instytutu Ekonomicznego im. Karola Marksa w Sofii, na którym w 1974 roku rozpoczął również karierę naukową, oraz Wydziału Matematyczno-Ekonomicznego Uniwersytetu św. Klemensa z Ochrydy (1977-1982). Po upadku muru berlińskiego i odsunięciu od władzy Todora Żiwkowa zaangażował się w politykę, po stronie opozycyjnego Związku Sił Demokratycznych, gdzie pełnił obowiązki doradcy ekonomicznego.

Kariera polityczna

Minister finansów

Po wyborach parlamentarnych w 1990 został deputowanym do Wielkiego Zgromadzenia Narodowego, a niedługo potem, po upadku komunistycznego rządu Andreja Łukanowa, objął stanowisko ministra finansów w gabinecie Dimityra Popowa (20 grudnia 1990 – 8 listopada 1991), pierwszym od 1945 roku kierowanym przez niekomunistę. Rozpoczął wówczas program radykalnych reform gospodarczych, które kontynuował również w następnym rządzie, na którego czele stał Filip Dimitrow (8 listopada 1991 – 30 grudnia 1992).

Rząd Iwana Kostowa

Znalazł się w Zgromadzeniu Narodowym także po wyborach 1995 roku oraz dwa lata później, kiedy – już jako przewodniczący ZSD – poprowadził swoją partię do zwycięstwa. W maju 1997 roku rozstał zaprzysiężony na premiera; pełnił tę funkcję przez cztery lata i jest pierwszym szefem rządu po 1990 roku, który sprawował swój urząd przez pełną kadencję. Rząd Kostowa kontynuował reformy gospodarcze (wiele z nich doprowadziło jednak do wzrostu bezrobocia), zapoczątkował prywatyzację państwowych przedsiębiorstw i banków oraz rozpoczął proces integracji Bułgarii z Unią Europejską (zakończony rozszerzeniem UE 1 stycznia 2007 roku). Jednak atmosfera wokół samego gabinetu była niedobra; wielu członków rządu było zamieszanych w poważne afery korupcyjne, a długie niedostrzeganie problemu przez Kostowa spowodowało nie tylko ostre ataki opozycji, ale również spadek poparcia społecznego. Premier dopiero w grudniu 1999 roku dokonał radykalnej przebudowy gabinetu (z pierwszego składu zostało tylko czterech ministrów). Jeden z usuniętych ministrów, dawny szef spraw wewnętrznych Bogomił Bonew oskarżył Kostowa o błędy przy prywatyzacji Bulbanku oraz o defraudację pieniędzy. Chociaż kilkakrotnie mówiono o zmianie na pozycji premiera (prasa wymieniała nazwiska minister spraw zagranicznych Nadeżdy Michajłowej i wicepremiera Petyra Żotewa), Kostow pełnił swoje obowiązki do końca kadencji. Niskie zaufanie do jego gabinetu i negatywna ocena jego rządów znalazły oddźwięk w wyniku wyborów w 2001 roku; ZSD przegrał wyraźnie z Narodowym Ruchem Symeona Drugiego, który zdobył 42% głosów. Dzień po przegranej Kostow złożył rezygnację z funkcji szefa partii.

Kiedy w 2002 roku na czele ZSD stanęła Nadeżda Michajłowa, Kostow, wraz z najbliższymi współpracownikami Ekateriną Michajłową i Weselinem Metodiewem, zrezygnował z członkostwa i założył nową partię – Demokraci na rzecz Silnej Bułgarii, która w wyborach w 2005 roku otrzymała 6,5% głosów.

Linki zewnętrzne